ایلان ماسک اکنون دو شرکت از بزرگترین و بحثبرانگیزترین کسبوکارهای جهان را تحت مدیریت خود دارد؛ اسپیسایکس و تسلا. هر دو شرکت در سالهای اخیر به نمادهایی از سرمایهگذاری روی فناوریهای آینده تبدیل شدهاند، اما مدل اقتصادی آنها تفاوت زیادی دارد. تسلا در حوزه خودروهای برقی، ذخیرهسازی انرژی و فناوریهای مرتبط فعالیت میکند، در حالی که اسپیسایکس علاوه بر صنعت فضایی، از طریق استارلینک و فعالیتهای مرتبط با زیرساختهای محاسباتی وارد حوزههای جدیدی شده است.
- اسپیسایکس در حال حاضر با ارزش بازار حدود ۱.۹۵ تریلیون دلار از تسلا بزرگتر است.
- درآمد اسپیسایکس در سهماهه دوم ۲۰۲۶ با رشد ۹۲ درصدی به حدود ۷.۸ میلیارد دلار رسید.
- درآمد تسلا همچنان بسیار بزرگتر است، اما سودآوری شرکت نسبت به گذشته کاهش یافته است.
- رقابت این دو شرکت بیش از هر چیز به تفاوت میان رشد سریع اسپیسایکس و مقیاس درآمد و سودآوری تسلا مربوط میشود.
در شرایط فعلی، ارزش بازار اسپیسایکس حدود ۱.۹۵ تریلیون دلار و ارزش بازار تسلا حدود ۱.۵ تریلیون دلار است. به این ترتیب، اسپیسایکس در نقطه شروع فاصلهای نزدیک به ۴۵۰ میلیارد دلار با تسلا دارد؛ فاصلهای که میتواند در ارزیابی اندازه احتمالی دو شرکت تا پایان سال ۲۰۲۷ اهمیت زیادی داشته باشد.
اسپیسایکس؛ شرکتی که با سرعت در حال گسترش است
اسپیسایکس در سال ۲۰۲۶ وارد مرحله جدیدی از فعالیت خود شد و پس از عرضه عمومی سهام، بازار برای نخستینبار به شکل گستردهتری با اطلاعات مالی این شرکت مواجه شد. عملکرد سهماهه دوم نشان داد که رشد شرکت فقط به فعالیتهای پرتاب موشک محدود نیست. درآمد اسپیسایکس در این دوره به ۷.۸۱ میلیارد دلار رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹۲ درصد افزایش داشت. رشد استارلینک و فعالیتهای مرتبط با محاسبات هوش مصنوعی از عوامل مهم افزایش درآمد بودند.
با وجود این رشد، اسپیسایکس هنوز یک شرکت کاملاً سودمحور محسوب نمیشود. این شرکت در سهماهه دوم ۲۰۲۶ حدود ۵۴۱ میلیون دلار زیان ثبت کرد؛ اگرچه میزان زیان نسبت به حدود یک میلیارد دلار در دوره مشابه سال قبل کاهش یافته بود.
این ترکیب، تصویری متفاوت از تسلا ارائه میکند: اسپیسایکس فعلاً بخش قابل توجهی از منابع خود را صرف توسعه ظرفیتهای آینده میکند و تلاش دارد از یک شرکت فضایی به مجموعهای گستردهتر در حوزه ارتباطات ماهوارهای، محاسبات و زیرساختهای فناوری تبدیل شود.
تسلا؛ درآمد بسیار بیشتر، اما فشار بر سودآوری
تسلا از نظر درآمد همچنان در مقیاس بسیار بزرگتری نسبت به اسپیسایکس قرار دارد. درآمد دوازدهماهه این شرکت تا پایان ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۱۰۳.۶ میلیارد دلار بوده است؛ در حالی که درآمد اسپیسایکس در سهماهه دوم تنها ۷.۸ میلیارد دلار گزارش شده است اما مسئله اصلی برای تسلا در سالهای اخیر، کاهش سودآوری بوده است. سود خالص دوازدهماهه شرکت تا ژوئن ۲۰۲۶ حدود ۳.۸ میلیارد دلار بوده و نسبت به سال قبل بیش از ۳۵ درصد کاهش داشته است. حاشیه سود خالص نیز به حدود ۳.۷ درصد رسیده است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا ارزش بازار تسلا در مقایسه با درآمد و سود فعلی شرکت بسیار بالاست. در پایان سپتامبر ۲۰۲۶، ارزش بازار تسلا حدود ۱.۵ تریلیون دلار و نسبت قیمت به سود آن بیش از ۳۵۰ واحد گزارش شده است. بنابراین بازار همچنان بخش قابل توجهی از ارزش تسلا را بر مبنای انتظارات آینده، فناوریهای خودران، رباتیک و کسبوکارهای جدید شرکت در نظر میگیرد؛ نه صرفاً عملکرد فعلی بخش خودرو.
“
«به نظر میرسد جذابترین بخش این رقابت در تفاوت میان ارزش اقتصادی فعلی و ارزش انتظاری آینده دو شرکت قرار دارد. تسلا امروز درآمدی چندین برابر اسپیسایکس دارد، اما بازار بخش بزرگی از ارزش آن را به ظرفیتهای آیندهای مانند خودران، رباتیک و انرژی نسبت میدهد؛ در مقابل، اسپیسایکس با وجود درآمد بسیار کوچکتر، به دلیل رشد سریع استارلینک، توسعه فعالیتهای محاسباتی و ظرفیت گسترش صنعت فضایی، ارزشگذاری بسیار بالایی دریافت کرده است. بنابراین در افق ۲۰۲۷، متغیر تعیینکننده صرفاً رشد فروش نخواهد بود؛ سرعت تبدیل سرمایهگذاریهای سنگین به جریان نقدی، کیفیت سودآوری و میزان تحقق وعدههای فناورانه میتواند شکاف میان ارزشگذاری این دو غول تحت مدیریت ماسک را تعیین کند.»
بابک شیری
فاصلهای که اسپیسایکس باید حفظ کند
در نگاه اول، اسپیسایکس دو مزیت مهم دارد: ارزش بازار بالاتر و سرعت رشد بیشتر. فاصله فعلی حدود ۴۵۰ میلیارد دلاری میان دو شرکت به این معناست که حتی اگر هر دو شرکت رشد کنند، اسپیسایکس برای حفظ جایگاه خود نیازی ندارد الزاماً با اختلاف زیادی از تسلا جلو بزند. از سوی دیگر، رشد ۹۲ درصدی درآمد نشان میدهد که این شرکت همچنان در مرحلهای قرار دارد که توسعه بازار میتواند بسیار سریع باشد اما همین مسیر با ریسکهای قابل توجهی همراه است. اسپیسایکس برای توسعه موشکهای نسل جدید، شبکه ماهوارهای استارلینک و زیرساختهای محاسباتی سرمایهگذاری سنگینی انجام میدهد. حتی گزارشهای اخیر درباره تمرکز بیشتر شرکت بر سامانه استارشیپ نشان میدهد که تغییرات فناورانه و سرمایهگذاریهای بزرگ میتوانند ساختار هزینه شرکت را در سالهای آینده تحت تأثیر قرار دهند.
از سوی دیگر، تسلا یک مزیت مهم دارد: مقیاس عملیاتی و درآمدی بسیار بزرگتر. این شرکت سالهاست در مقیاس جهانی خودرو تولید و عرضه میکند و علاوه بر خودرو، فعالیت خود را در حوزه انرژی و ذخیرهسازی نیز توسعه داده است.
سودآوری؛ متغیر تعیینکننده در ارزشگذاری
تفاوت اصلی دو شرکت فقط در میزان رشد درآمد خلاصه نمیشود. مسئله مهمتر این است که بازار برای هر دلار درآمد آینده آنها چه ارزشی قائل خواهد شد. اسپیسایکس در حال حاضر بیشتر یک داستان رشد است. این شرکت درآمد خود را با سرعت بالایی افزایش میدهد، اما هنوز سود خالص قابل توجهی ایجاد نمیکند. در مقابل، تسلا درآمد و سود واقعی و قابل اندازهگیری دارد، اما سرعت رشد سودآوری آن کاهش یافته است.
بر اساس تحلیل مقاله اصلی، اسپیسایکس در صورت رسیدن به بلوغ کامل، حاشیه سود ۴۵ درصدی را برای خود متصور است. اگر چنین سطحی در آینده تحقق پیدا کند، میتواند ساختار اقتصادی شرکت را بهطور اساسی تغییر دهد. البته این رقم یک برآورد بلندمدت است و نمیتوان آن را معادل عملکرد قطعی آینده دانست.
جمعبندی
اسپیسایکس و تسلا در ظاهر دو شرکت تحت مدیریت یک نفر هستند، اما از نظر مدل اقتصادی تفاوت بنیادینی دارند. تسلا یک کسبوکار بزرگ و درآمدزا با حضور گسترده در بازار خودرو و انرژی است که اکنون با فشار بر سودآوری مواجه شده؛ اسپیسایکس در مقابل، شرکتی با رشد بسیار سریعتر است که هنوز بخش مهمی از سرمایه خود را صرف توسعه بازارهای آینده میکند.
در پایان سهماهه دوم ۲۰۲۶، درآمد اسپیسایکس با رشد ۹۲ درصدی به ۷.۸۱ میلیارد دلار رسید، در حالی که درآمد دوازدهماهه تسلا به بیش از ۱۰۳ میلیارد دلار رسیده بود. با این حال، ارزش بازار اسپیسایکس حدود ۱.۹۵ تریلیون دلار در برابر ۱.۵ تریلیون دلار تسلا قرار داشت.
بنابراین پرسش اصلی برای پایان ۲۰۲۷ صرفاً این نیست که کدام شرکت درآمد بیشتری خواهد داشت؛ بلکه این است که بازار تا چه اندازه حاضر خواهد بود برای رشد آینده اسپیسایکس و چشماندازهای جدید تسلا ارزشگذاری بالایی انجام دهد.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
