تسلا در حالی برای نخستینبار از نوامبر ۲۰۲۴ قیمت برخی خودروهای خود در چین را کاهش داده که بازار خودروهای برقی این کشور همچنان تحت فشار جنگ قیمتی، کاهش تقاضا و افت اعتماد مصرفکنندگان قرار دارد. این شرکت قیمت مدل ۳ تولید چین را ۲.۲ درصد، معادل حدود ۷۴۵ دلار، پایین آورده و قیمت جدید آن را به حدود ۳۳ هزار و ۱۶۰ دلار رسانده است. قیمت مدل Y نیز ۳.۸ درصد، معادل حدود یک هزار و ۴۹۰ دلار کاهش یافته و به حدود ۳۷ هزار و ۷۸۰ دلار رسیده است. تسلا علاوه بر این کاهش قیمت، برای مشتریانی که سفارش خود را در ماه سپتامبر ثبت کنند، حدود یک هزار و ۱۹۲ دلار کمکهزینه بیمه خودرو در نظر گرفته است.
- تسلا پس از نزدیک به دو سال، قیمت مدلهای ۳ و Y را در چین کاهش داد.
- فروش تسلا در چین طی هشت ماه نخست سال ۱۳ درصد افت کرده و به حدود ۳۱۳ هزار دستگاه رسیده است.
- کارخانه شانگهای با صادرات حدود ۳۳۴ هزار خودرو، بیش از نیمی از تولید خود را به بازارهای خارجی میفرستد.
- صادرات بیشتر میتواند بخشی از فشار جنگ قیمتی چین و کاهش حاشیه سود تسلا را جبران کند.
تسلا سرانجام قیمت خودروهای خود را کاهش داد
بازار خودرو چین در ماههای اخیر وارد یکی از سختترین دورههای خود شده است. رقابت شدید میان خودروسازان، عرضه گسترده مدلهای جدید با قیمتهای پایینتر، ضعف اقتصاد چین و کاهش اعتماد مصرفکنندگان، فشار زیادی بر شرکتهای فعال در این بازار وارد کرده است. در چنین شرایطی، تسلا نیز که برای مدت طولانی از کاهش رسمی قیمت محصولات خود در چین خودداری کرده بود، سرانجام مجبور شده بخشی از قیمتها را پایین بیاورد.
قیمت مدل ۳ ساخت چین حدود ۲.۲ درصد کاهش یافته و به ۳۳ هزار و ۱۶۰ دلار رسیده است. مدل Y نیز با کاهش ۳.۸ درصدی، حدود یک هزار و ۴۹۰ دلار ارزانتر شده و اکنون حدود ۳۷ هزار و ۷۸۰ دلار قیمت دارد. علاوه بر این، تسلا برای سفارشهایی که در ماه سپتامبر ثبت شوند، مشوقی حدود یک هزار و ۱۹۲ دلار برای بیمه خودرو ارائه میکند.
اهمیت این اقدام زمانی بیشتر میشود که بدانیم تسلا آخرین بار در نوامبر ۲۰۲۴ قیمت محصولات خود را در چین کاهش داده بود. بنابراین تصمیم جدید را نمیتوان صرفاً یک تغییر معمول در سیاست فروش دانست؛ بلکه نشانهای از افزایش فشار بر فروش تسلا در بزرگترین بازار خودرو جهان است.
فروش تسلا در چین همچنان نزولی است
کاهش قیمت در شرایطی اتفاق افتاده که فروش تسلا در چین همچنان روندی نزولی دارد. فروش این شرکت در ماه اوت نسبت به سال گذشته ۱۲ درصد کاهش یافت و مجموع فروش آن در هشت ماه نخست سال نیز با افت ۱۳ درصدی به حدود ۳۱۳ هزار دستگاه رسید.
البته مشکل فقط تسلا نیست. بازار خودروهای برقی، خودروهای هیبریدی قابل شارژ و خودروهای دارای افزایشدهنده برد در چین نیز طی همین دوره حدود ۱۲ درصد کاهش داشته است. بازار خودروهای سواری چین، شامل خودروهای موتور احتراقی، وضعیت دشوارتری داشته و فروش آن در ماه اوت ۲۴ درصد و طی هشت ماه نخست سال ۲۱ درصد کاهش یافته است.
این ارقام نشان میدهد تسلا در حال فعالیت در بازاری است که هم رقابت در آن شدیدتر شده و هم تقاضای کلی در حال کاهش است. از سوی دیگر، اعمال مالیات مصرف جدید برای خودروهای برقی که خریداران را مشمول مالیات خرید ۵ درصدی میکند، فشار بیشتری بر تصمیم مصرفکنندگان وارد کرده است. بنابراین کاهش قیمت خودروهای تسلا را باید بخشی از تلاش این شرکت برای مقابله با مجموعهای از فشارهای همزمان دانست؛ نه واکنشی به یک ماه ضعیف فروش.
برگ برنده تسلا در شانگهای، صادرات است
با وجود افت فروش داخلی، یک نکته مهم در عملکرد کارخانه شانگهای تسلا وجود دارد که تصویر را تا حدی تغییر میدهد: صادرات. در هشت ماه نخست سال ۲۰۲۶، کارخانه تسلا در شانگهای حدود ۳۳۴ هزار خودرو به بازارهای خارجی صادر کرده است؛ رقمی که بیش از دو برابر مدت مشابه سال قبل است.
در همین دوره، مجموع ارسال خودرو از کارخانه شانگهای با رشد ۲۶ درصدی به نزدیک ۶۵۰ هزار دستگاه رسید. به این ترتیب، کمی بیش از ۵۰ درصد تولید این کارخانه اکنون راهی بازارهای صادراتی میشود؛ در حالی که این سهم یک سال قبل حدود ۳۰ درصد بود.
این تغییر برای تسلا اهمیت زیادی دارد. کاهش تقاضای داخلی چین باعث شده بسیاری از خودروسازان به دنبال بازارهای خارجی باشند و از ظرفیت تولید داخل چین برای صادرات استفاده کنند. تسلا نیز با برخورداری از یک کارخانه بزرگ و زنجیره تولید مستقر در چین، میتواند بخشی از کاهش تقاضای داخلی را از طریق فروش در بازارهای دیگر جبران کند. در واقع، کارخانه شانگهای برای تسلا دیگر فقط یک پایگاه تولید برای بازار چین نیست؛ بلکه به یک مرکز صادراتی مهم در ساختار جهانی این شرکت تبدیل شده است.
چرا صادرات میتواند سودآورتر باشد؟
یکی از نکات مهم در شرایط فعلی بازار چین این است که صادرات برای برخی خودروسازان میتواند سودآورتر از فروش داخلی باشد. جنگ قیمتی در بازار داخلی چین حاشیه سود خودروسازان را تحت فشار قرار داده و شرکتها برای حفظ سهم بازار مجبور به ارائه تخفیفهای بیشتر شدهاند.
تجربه شرکت فورد نمونه قابل توجهی از این روند است. فورد بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ شش سال متوالی در چین زیان ثبت کرد، اما در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۰۰ میلیون دلار سود به دست آورد. بخش مهمی از این تغییر به راهبرد صادراتی شرکت و برنامه «تولید در چین برای جهان» نسبت داده شد.
تسلا اکنون در حال حرکت در مسیری مشابه است. اگر خودروهای تولیدشده در چین بتوانند در بازارهای خارجی با قیمت و حاشیه سود بهتری فروخته شوند، افزایش صادرات میتواند بخشی از فشار ناشی از افت فروش داخلی را جبران کند. این موضوع بهخصوص برای تسلا مهم است، زیرا شرکت در سالهای آینده با افزایش هزینههای سرمایهای مواجه خواهد بود.
تسلا همزمان وارد مرحله پرهزینهتری میشود
تسلا دیگر فقط یک خودروساز برقی نیست و مدیران شرکت در حال انتقال تمرکز آن به حوزههایی مانند هوش مصنوعی، خودروهای خودران و رباتهای انساننما هستند. توسعه این فناوریها نیازمند سرمایهگذاری سنگین و مداوم است.
در نتیجه، کاهش حاشیه سود خودروهای تسلا در شرایطی رخ میدهد که نیاز شرکت به سرمایه برای پروژههای آینده نیز در حال افزایش است. جنگ قیمتی چین از این منظر میتواند فشار مضاعفی بر صورتهای مالی شرکت وارد کند.
کاهش قیمت خودروها ممکن است در کوتاهمدت به افزایش تقاضا کمک کند، اما در صورت ادامه جنگ قیمتی، خطر کاهش بیشتر حاشیه سود وجود دارد. بنابراین برای تسلا، مسئله اصلی فقط افزایش تعداد خودروهای فروختهشده نیست؛ بلکه ترکیب جغرافیایی فروش و سودآوری هر بازار اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در چنین شرایطی، رشد صادرات کارخانه شانگهای میتواند یکی از مهمترین ابزارهای تسلا برای مدیریت این فشار باشد.
“
«به نظر میرسد نقطه اصلی داستان تسلا در چین، خودِ کاهش قیمت نیست؛ بلکه تغییر نقش کارخانه شانگهای است. تسلا در حال تبدیل چین از یک بازار فروش تحت فشار به یک پایگاه تولید و صادرات جهانی است و این تغییر میتواند بخشی از ضعف تقاضای داخلی را خنثی کند. با این حال، رشد صادرات زمانی برای شرکت ارزش واقعی ایجاد میکند که اختلاف سودآوری آن با فروش داخلی به اندازهای باشد که کاهش قیمتها و هزینههای لجستیکی را جبران کند. بنابراین در ادامه مسیر، به جای تمرکز صرف بر تعداد خودروهای فروختهشده، باید سه شاخص را زیر نظر گرفت: حاشیه سود خودروها، سهم صادرات از تولید شانگهای و میزان سرمایهای که تسلا برای گذار به یک شرکت مبتنی بر هوش مصنوعی و خودران مصرف میکند. این سه متغیر تصویر دقیقتری از وضعیت واقعی تسلا نسبت به آمار فروش ماهانه ارائه خواهند داد.»
بابک شیری
جنگ قیمتی چین هنوز تمام نشده است
امید برخی سرمایهگذاران این بود که جنگ قیمتی بازار خودرو چین در تابستان آرامتر شود، اما تحولات اخیر چنین نشانهای را نشان نمیدهد. عرضه مدلهای جدید، تخفیفهای بیشتر و رقابت شدید میان خودروسازان همچنان ادامه دارد و حاشیه سود صنعت را تحت فشار گذاشته است.
چین در آستانه تجربه یکی از ضعیفترین دورههای تاریخ بازار خودرو خود قرار گرفته و حتی احتمال نخستین کاهش دو رقمی سالانه بازار خودرو مطرح شده است.
برای تسلا، این شرایط از یک جهت تهدید و از جهت دیگر فرصت است. تهدید آن، کاهش فروش داخلی و فشار بر قیمتهاست؛ اما فرصت در اختیار داشتن ظرفیت تولیدی بزرگ در چین و امکان انتقال خودروهای تولیدشده به بازارهای خارجی است. همین تفاوت باعث میشود وضعیت تسلا با خودروسازی که تنها به تقاضای داخلی چین وابسته است، یکسان نباشد.
کارخانه شانگهای حالا اهمیت بیشتری پیدا کرده است
افزایش صادرات کارخانه شانگهای به بیش از ۵۰ درصد تولید، یکی از مهمترین تغییرات عملیاتی تسلا در سال ۲۰۲۶ محسوب میشود. یک سال قبل، سهم صادرات از تولید این کارخانه حدود ۳۰ درصد بود؛ بنابراین تغییر به بیش از ۵۰ درصد در فاصله یک سال نشان میدهد استراتژی تسلا به شکل محسوسی تغییر کرده است.
مجموع تولید و ارسال نزدیک به ۶۵۰ هزار دستگاه در هشت ماه نخست سال نیز نشان میدهد کارخانه شانگهای همچنان از ظرفیت بالایی برخوردار است.
این موضوع در شرایطی اهمیت دارد که فروش داخلی تسلا کاهش یافته است. به جای آنکه افت تقاضای چین مستقیماً به کاهش استفاده از ظرفیت کارخانه منجر شود، شرکت میتواند خودروهای بیشتری را به بازارهای خارجی منتقل کند.
به بیان دیگر، صادرات اکنون نقش یک ضربهگیر را برای تسلا ایفا میکند. اگر این روند ادامه پیدا کند، شرکت میتواند بخشی از ظرفیت تولید خود را حفظ کرده و در عین حال وابستگی به بازار داخلی چین را کاهش دهد.
جمعبندی
کاهش قیمت مدل ۳ و مدل Y در چین نشان میدهد تسلا دیگر نمیتواند فشارهای بازار این کشور را نادیده بگیرد. افت ۱۲ درصدی فروش در اوت و کاهش ۱۳ درصدی فروش در هشت ماه نخست سال، در کنار افت ۱۲ درصدی بازار خودروهای برقی و رشد رقابت قیمتی، محیط دشواری را برای این شرکت ایجاد کرده است.
با این حال، تصویر تسلا در چین فقط با آمار فروش داخلی قابل توضیح نیست. صادرات حدود ۳۳۴ هزار خودرو از کارخانه شانگهای در هشت ماه نخست سال، رشد ۲۶ درصدی مجموع ارسالها و افزایش سهم صادرات از ۳۰ درصد به بیش از ۵۰ درصد تولید، نشان میدهد تسلا توانسته بخشی از ضعف بازار داخلی را از مسیر بازارهای خارجی جبران کند.
این مسئله برای شرکتی که همزمان در حال افزایش سرمایهگذاری در هوش مصنوعی، خودروهای خودران و رباتهای انساننماست، اهمیت زیادی دارد. در شرایطی که حاشیه سود صنعت خودرو تحت فشار قرار گرفته، توانایی انتقال تولید به بازارهایی با سودآوری بهتر میتواند یکی از عوامل تعیینکننده عملکرد تسلا در سالهای آینده باشد.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
