سهام تسلا در سال ۲۰۲۶ برخلاف رشد درآمد و افزایش تحویل خودروهای این شرکت، عملکرد ضعیفی داشته است. ارزش سهام تسلا تا ۲۷ اوت حدود ۲۱ درصد از ابتدای سال کاهش یافته و در سه ماه گذشته نیز ۱۹.۲ درصد افت کرده است؛ در حالی که شاخص S&P 500 در همین بازه حدود ۲.۸ درصد رشد داشته است.

با این حال، عملکرد ضعیف سهام لزوماً به معنای تضعیف چشم‌انداز کسب‌وکار تسلا نیست. این شرکت در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ به درآمد ۲۸.۲ میلیارد دلاری دست یافت و برای نخستین‌بار درآمد دوازده‌ماهه آن از مرز ۱۰۰ میلیارد دلار عبور کرد. هم‌زمان، افزایش سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، خودروهای خودران، تاکسی‌های بدون راننده و ربات انسان‌نما نشان می‌دهد تسلا تلاش می‌کند وابستگی خود به فروش خودرو را در بلندمدت کاهش دهد.

تسلا دوباره به مسیر رشد فروش برگشته است

یکی از مهم‌ترین دلایلی که همچنان می‌تواند از سرمایه‌گذاری بلندمدت روی تسلا حمایت کند، جایگاه این شرکت در بازار خودروهای برقی است.

پس از کاهش فروش در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، عملکرد تسلا در سال جاری بهبود پیدا کرده است. این شرکت در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ تعداد ۴۸۰,۱۲۶ دستگاه خودرو تحویل داد که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۵ درصد افزایش داشت. درآمد بخش خودرو نیز به ۲۰.۵ میلیارد دلار رسید.

تسلا همچنان دومین تولیدکننده بزرگ خودروهای برقی جهان پس از BYD محسوب می‌شود. اگرچه رقابت با شرکت‌های چینی در بازارهای بین‌المللی شدیدتر شده، BYD به دلیل تعرفه ۱۰۰ درصدی خودروهای برقی چینی، فعلاً امکان فروش مستقیم خودروهای برقی مصرفی خود در آمریکا را ندارد. اما مزیت تسلا تنها به خودرو محدود نمی‌شود.

شبکه شارژ؛ مزیتی که رقبا هم پذیرفته‌اند

شبکه شارژ سریع تسلا یکی از مهم‌ترین دارایی‌های این شرکت محسوب می‌شود. بر اساس داده‌های ارائه‌شده در گزارش، تسلا حدود ۵۱ درصد از تمام درگاه‌های شارژ سریع جریان مستقیم در آمریکا را در اختیار دارد. این نوع شارژرها می‌توانند باتری یک خودروی برقی خالی را در حدود ۲۰ تا ۴۰ دقیقه تا ۸۰ درصد شارژ کنند.

گسترش این شبکه به حدی بوده که بسیاری از خودروسازان بزرگ آمریکا و جهان به سمت استفاده از استاندارد شارژ تسلا حرکت کرده‌اند تا خودروهای آنها بتوانند از شبکه شارژ این شرکت استفاده کنند. درآمد خدمات و سایر فعالیت‌های تسلا که درآمد شبکه شارژ نیز در آن ثبت می‌شود، در سه‌ماهه دوم ۵۰ درصد رشد کرد و به ۴.۶ میلیارد دلار رسید.

این بخش شاید در حال حاضر در مقایسه با فروش خودرو کوچک باشد، اما از نظر راهبردی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هرچه تعداد خودروهای متصل به شبکه تسلا بیشتر شود، ظرفیت ایجاد درآمدهای تکرارشونده نیز افزایش خواهد یافت.

تسلا دیگر فقط خودروساز نیست

مهم‌ترین بخش داستان تسلا شاید جایی باشد که شرکت از خودرو فاصله می‌گیرد.

تسلا در سه‌ماهه دوم ۳.۱ میلیارد دلار درآمد از بخش تولید و ذخیره انرژی به دست آورد و با ثبت رکورد ۱۳.۵ گیگاوات‌ساعت، بیشترین میزان ذخیره انرژی تاریخ خود را مستقر کرد. در کنار این بخش، سرمایه‌گذاری سنگین در هوش مصنوعی و رباتیک نیز ادامه دارد.

تسلا قصد دارد تولید ربات انسان‌نمای «اپتیموس» را در کارخانه فریمونت کالیفرنیا و کارخانه گیگافکتوری آستین تگزاس آغاز کند.

هم‌زمان، ظرفیت پردازش داخلی تسلا در تگزاس طی نیمه نخست سال ۲۰۲۶ بیش از دو برابر شده و به بیش از ۲۰۵ مگاوات رسیده است. هدف شرکت افزایش این ظرفیت به نزدیک ۴۰۰ مگاوات تا پایان سال است. این زیرساخت برای توسعه ربات‌های اپتیموس، قابلیت رانندگی کاملاً خودکار و ناوگان تاکسی‌های بدون راننده استفاده خواهد شد.

آینده تسلا می‌تواند در درآمدهای پرحاشیه‌تر باشد

سرمایه‌گذاران سال‌ها تسلا را عمدتاً به عنوان یک خودروساز ارزیابی کرده‌اند؛ اما اگر برنامه‌های هوش مصنوعی و خودران شرکت عملی شوند، ساختار درآمدی آن می‌تواند تغییر کند.

فروش خودرو معمولاً با هزینه‌های بالای تولید، مواد اولیه و زنجیره تأمین همراه است. در مقابل، خدمات نرم‌افزاری، اشتراک قابلیت رانندگی خودکار و خدمات تاکسی بدون راننده می‌توانند حاشیه سود بالاتری داشته باشند.

بیش از ۵۵ درصد تحویل خودروهای تسلا در آمریکای شمالی اکنون شامل اشتراک قابلیت رانندگی کاملاً خودکار است. از سوی دیگر، ناوگان تاکسی‌های بدون راننده تسلا در چند منطقه شهری از جمله آستین، دالاس، هیوستون، میامی و اورلاندو فعالیت خود را آغاز کرده‌اند.

البته این بخش هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و موفقیت آن قطعی نیست. ایلان ماسک نیز سابقه ارائه پیش‌بینی‌های بسیار بلندپروازانه درباره زمان‌بندی محصولات تسلا دارد که همیشه مطابق انتظار محقق نشده‌اند. بنابراین بازار برای پذیرفتن کامل این داستان به شواهد بیشتری نیاز دارد.

هزینه سنگین ورود به هوش مصنوعی

مشکل اصلی تسلا این است که ساخت آینده ارزان نیست. شرکت انتظار دارد هزینه سرمایه‌ای آن در کل سال از ۲۵ میلیارد دلار عبور کند. در همین حال، جریان نقد آزاد در سه‌ماهه دوم به منفی ۱.۱ میلیارد دلار رسید. هزینه‌های عملیاتی نیز با رشد شدید ۴۷ درصدی به ۴.۴ میلیارد دلار افزایش یافت.

افزایش هزینه‌ها تا حد زیادی به سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، تحقیق و توسعه و زیرساخت‌های جدید مربوط می‌شود، اما در کوتاه‌مدت فشار مستقیمی بر سودآوری وارد کرده است.

این فشار در گزارش مالی سه‌ماهه دوم نیز دیده شد. سود تعدیل‌شده هر سهم تسلا ۰.۳۳ دلار بود؛ در حالی که تحلیلگران انتظار ۰.۵۱ دلار را داشتند. همین فاصله میان عملکرد واقعی و انتظارات بازار یکی از دلایل اصلی واکنش منفی سرمایه‌گذاران بود.

سهام تسلا هنوز ارزان نیست

افت قیمت سهام باعث نشده تسلا به یک سهم ارزان تبدیل شود. قیمت سهام شرکت در ۲۷ اوت حدود ۲۸.۴ درصد پایین‌تر از سقف ۵۲ هفته‌ای ۴۹۸.۸۳ دلار قرار داشت و در محدوده ۳۴۸.۷۵ دلار معامله می‌شد. ارزش بازار تسلا حدود ۱.۴ تریلیون دلار است و نسبت قیمت به سود گذشته‌نگر شرکت به حدود ۳۲۹ برابر رسیده است.

این نسبت حتی در مقایسه با بسیاری از شرکت‌های فناوری نیز بسیار بالا محسوب می‌شود و نشان می‌دهد بازار همچنان بخش قابل‌توجهی از ارزش آینده تسلا را پیشاپیش در قیمت سهام لحاظ کرده است.

به همین دلیل، برای توجیه ارزش‌گذاری فعلی، تسلا باید در سال‌های آینده فقط رشد کند؛ بلکه باید بتواند رشد قابل‌توجهی در کسب‌وکارهای جدید خود ایجاد کند.

تسلا از شاخص بازار عقب مانده است

عملکرد سهام تسلا در مقایسه با بازار نیز تصویر روشنی از تغییر نگاه سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهد.

سهام این شرکت در یک سال گذشته تنها ۳.۳ درصد رشد کرده، در حالی که شاخص S&P 500 در همین مدت ۱۹.۳ درصد افزایش یافته است. در سه ماه گذشته نیز تسلا ۱۹.۲ درصد افت کرده، در حالی که شاخص بازار ۲.۸ درصد رشد داشته است. سهام تسلا همچنین از ابتدای ژوئیه زیر میانگین متحرک ۵۰ و ۲۰۰ روزه معامله شده است.

پس از انتشار گزارش مالی سه‌ماهه دوم در ۲۲ ژوئیه نیز سهام شرکت در یک روز ۱۴.۵ درصد سقوط کرد؛ زیرا اگرچه درآمد ۲۸.۲ میلیارد دلاری بالاتر از انتظار بازار بود، سود هر سهم ۰.۳۳ دلاری نگرانی‌ها درباره کاهش سودآوری را افزایش داد.

در مقایسه با جنرال موتورز نیز تسلا عملکرد ضعیف‌تری داشته است. سهام جنرال موتورز طی یک سال گذشته حدود ۴۸.۶ درصد رشد کرده است.

“

«به نظر من، نقطه حساس داستان تسلا دیگر میزان فروش خودرو نیست؛ توانایی شرکت در تبدیل هزینه‌های سنگین هوش مصنوعی به جریان‌های درآمدی با حاشیه سود بالا است. بازار هنوز برای آینده‌ای که بخش قابل‌توجهی از ارزش تسلا از رباتیک، رانندگی خودکار و خدمات نرم‌افزاری حاصل شود، ارزش‌گذاری می‌کند؛ در حالی که بخش مهمی از این آینده هنوز اثبات نشده است. بنابراین تسلا برای سرمایه‌گذار بلندمدت می‌تواند یک فرصت رشد جذاب باشد، اما در قیمت‌های فعلی بیشتر از آنکه یک سرمایه‌گذاری ارزشی باشد، یک شرط‌بندی بلندمدت روی موفقیت تحول فناوری شرکت است. اگر این تحول محقق شود، ارزش‌گذاری امروز ممکن است در سال‌های آینده منطقی به نظر برسد؛ اما اگر درآمدهای جدید به اندازه وعده‌های فعلی رشد نکنند، فاصله میان قیمت و ارزش بنیادی می‌تواند به نقطه ضعف اصلی سهام تبدیل شود.»

بابک شیری

با این حال، نظر بازار کاملاً منفی نیست

با وجود عملکرد ضعیف سهام، دیدگاه تحلیلگران وال‌استریت همچنان به طور کامل نزولی نیست. از میان ۴۲ تحلیلگر دنبال‌کننده سهام تسلا، اجماع کلی در محدوده «خرید متوسط» قرار دارد. میانگین هدف قیمتی آنها حدود ۳۹۷.۱۷ دلار است که نسبت به قیمت مورد اشاره در گزارش، حدود ۱۲.۵ درصد ظرفیت رشد نشان می‌دهد.

این هدف قیمتی البته فاصله زیادی با انتظارات بسیار صعودی برخی طرفداران تسلا دارد و نشان می‌دهد بازار در حال حاضر میان دو روایت متفاوت گرفتار است: یک طرف، تسلا را خودروسازی با هزینه‌های رو به افزایش و ارزش‌گذاری بسیار بالا می‌بیند؛ طرف دیگر، شرکتی را می‌بیند که در حال ساخت یک کسب‌وکار جدید در حوزه هوش مصنوعی، رباتیک و حمل‌ونقل خودکار است.

جمع‌بندی

فروش سهام تسلا در شرایط فعلی ممکن است برای سرمایه‌گذاری که تنها به عملکرد کوتاه‌مدت نگاه می‌کند تصمیم منطقی به نظر برسد. سهام از ابتدای سال حدود ۲۱ درصد افت کرده، سود هر سهم پایین‌تر از انتظار بوده، هزینه‌های عملیاتی افزایش یافته و جریان نقد آزاد نیز منفی شده است.

اما مسئله اصلی برای سرمایه‌گذار بلندمدت این است که تسلا در پنج یا ۱۰ سال آینده چه شرکتی خواهد بود.

اگر تسلا همچنان عمدتاً یک خودروساز باقی بماند، نسبت قیمت به سود ۳۲۹ برابری توجیه بسیار دشواری خواهد داشت. اما اگر ربات‌های اپتیموس، خدمات رانندگی خودکار، تاکسی‌های بدون راننده، شبکه شارژ و بخش ذخیره انرژی بتوانند به جریان‌های درآمدی بزرگ تبدیل شوند، ارزش اقتصادی شرکت می‌تواند بسیار فراتر از فروش خودرو قرار گیرد.

به همین دلیل، افت سهام به تنهایی برای تغییر چشم‌انداز بلندمدت کافی نیست. سرمایه‌گذاران باید بیش از هر چیز به این موضوع توجه کنند که آیا سرمایه‌گذاری عظیم تسلا در هوش مصنوعی و رباتیک در نهایت به درآمد و سود واقعی تبدیل خواهد شد یا خیر.

در ترجمه برخی نقاط گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.