تصمیم ارتش آمریکا برای اختصاص ۲.۲ میلیارد دلار به توسعه رآکتورهای هستهای کوچک، میتواند یکی از مهمترین نشانههای تغییر نگاه دولت آمریکا به انرژی هستهای باشد. در ۲۷ اوت، ارتش آمریکا اعلام کرد پنج توسعهدهنده برای اجرای برنامهای موسوم به «ژانوس» انتخاب شدهاند و هر یک باید یک رآکتور کوچک هستهای را در یکی از تأسیسات ارتش مستقر کنند.
- ارتش آمریکا ۲.۲ میلیارد دلار برای توسعه رآکتورهای کوچک هستهای اختصاص داده است.
- برنامه ژانوس قرار است تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۸ نخستین رآکتور نظامی آمریکا را به بهرهبرداری برساند.
- بازار جهانی رآکتورهای کوچک در بلندمدت میتواند به حدود ۱ تریلیون دلار برسد.
- نوسکیل و اوکلو از گزینههای مستقیم بازار سهام برای سرمایهگذاری روی این روند هستند، اما همچنان ریسک مالی و اجرایی بالایی دارند.
این برنامه بخشی از سیاست گستردهتر آمریکا برای توسعه فناوریهای پیشرفته هستهای است؛ سیاستی که هدف آن فقط تأمین برق پایگاههای نظامی نیست، بلکه ایجاد یک بازار اولیه برای فناوریهایی است که در آینده میتوانند به بخش غیرنظامی نیز راه پیدا کنند. بر اساس فرمان اجرایی صادرشده در مه ۲۰۲۵، آمریکا قصد دارد حداکثر تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۸ یک رآکتور هستهای تحت نظارت ارتش را در یک تأسیسات نظامی داخلی به بهرهبرداری برساند.
برنامه ژانوس؛ فراتر از تأمین برق پایگاههای نظامی
اهمیت برنامه ژانوس در این است که ارتش آمریکا به دنبال ساخت نمونههایی صرفاً نمایشی نیست. هدف، توسعه رآکتورهایی است که بتوانند با ضریب بهرهبرداری بالا، برای سالها برق پایدار تولید کنند.
نماینده ارتش آمریکا تأکید کرده است که موفقیت برنامه زمانی محقق میشود که چند شرکت هستهای بتوانند رآکتورهای کوچک، قابل اعتماد و اقتصادی تولید کنند؛ محصولاتی که در نهایت مشتریانی فراتر از ارتش داشته باشند.
به همین دلیل، سرمایهگذاری نظامی را میتوان نوعی سکوی آزمایشی برای یک بازار بزرگتر دانست. اگر این فناوریها در محیطهای سخت و حساس نظامی عملکرد مناسبی داشته باشند، مسیر پذیرش آنها در مراکز داده، صنایع، مناطق دورافتاده و سایر مصرفکنندگان انرژی نیز میتواند هموارتر شود.
چرا رآکتورهای کوچک اهمیت پیدا کردهاند؟
رآکتورهای کوچک و ماژولار یا SMR برخلاف نیروگاههای هستهای سنتی، در مقیاس کوچکتری طراحی میشوند و هدف آنها کاهش پیچیدگی، هزینه و زمان ساخت نیروگاههای بزرگ است.
البته این صنعت هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد. بر اساس اطلاعات مطرحشده در گزارش، در حال حاضر تنها دو پروژه رآکتور کوچک در جهان در حال بهرهبرداری هستند؛ یکی در چین و دیگری در روسیه.
با وجود این، برخی برآوردهای بانکهای سرمایهگذاری بزرگ نشان میدهد بازار جهانی این فناوری در بلندمدت میتواند به حدود ۱ تریلیون دلار برسد. البته تحقق چنین بازاری به چند دهه زمان نیاز خواهد داشت و مسیر آن بدون ریسک نیست.
دو شرکت در کانون توجه سرمایهگذاران
در بازار سهام آمریکا، دو نام بیش از سایر شرکتها به عنوان گزینههای مستقیم برای سرمایهگذاری روی رآکتورهای کوچک مطرح هستند: نوسکیل پاور و اوکلو.
هر دو شرکت تقریباً به صورت خالص روی فناوری رآکتورهای کوچک تمرکز دارند و برخلاف شرکتهای صنعتی بزرگ و متنوع، سرمایهگذار امکان بیشتری برای سرمایهگذاری مستقیم روی این صنعت دارد. اوکلو حتی یکی از گزینههای احتمالی تأمینکننده برنامه ژانوس بود، اما در نهایت در میان پنج شرکت منتخب قرار نگرفت. نوسکیل نیز ظاهراً واجد شرایط ورود به این برنامه تشخیص داده نشد.
با این حال، حذف آنها از برنامه ژانوس الزاماً به معنای تضعیف چشمانداز این دو شرکت نیست. افزایش حمایت دولت آمریکا از انرژی هستهای میتواند فضای کلی بازار را برای تمام شرکتهای فعال در این حوزه مساعدتر کند.
نوسکیل؛ فرصت بزرگ در کنار ریسک بالا
سهام نوسکیل در زمان انتشار گزارش حدود ۹.۱۶ دلار معامله میشد و ارزش بازار آن به حدود ۳.۸ میلیارد دلار میرسید. دامنه قیمت سهام در یک سال گذشته نیز بین ۷.۲۱ تا ۵۷.۴۲ دلار بوده است؛ نوسانی که به خوبی میزان هیجان و ریسک موجود در این صنعت را نشان میدهد.
نوسکیل تاکنون توانسته فهرست قابلتوجهی از مشتریان بالقوه ایجاد کند، اما بسیاری از این قراردادها هنوز تعهد مالی قطعی ندارند. تجربه گذشته نیز نشان داده که افزایش هزینه پروژهها میتواند برنامههای این شرکت را با مشکل مواجه کند؛ به طوری که نوسکیل در سال ۲۰۲۳ بزرگترین مشتری خود را پس از افزایش برآورد هزینهها از دست داد.
اوکلو؛ بازیگر دیگر بازار رآکتورهای کوچک
اوکلو نیز یکی از شرکتهایی است که سرمایهگذاران آن را به عنوان گزینهای مستقیم برای بهرهگیری از رشد بازار رآکتورهای کوچک دنبال میکنند.
این شرکت در ابتدا به عنوان یکی از گزینههای احتمالی برنامه ژانوس مطرح شد، اما در نهایت انتخاب نشد. با این حال، افزایش توجه دولت آمریکا به فناوری هستهای میتواند به افزایش اعتبار صنعت و ایجاد فرصتهای جدید برای اوکلو کمک کند.
نکته مهم این است که هر دو شرکت همچنان زیانده هستند و برای تأمین منابع مالی تا حد زیادی به افزایش سرمایه و فروش سهام جدید متکی بودهاند. بنابراین رشد احتمالی بازار هستهای به تنهایی تضمینکننده موفقیت سهام آنها نیست.
“
«از نگاه من، اهمیت این خبر بیشتر از رقم ۲.۲ میلیارد دلار است؛ زیرا دولت آمریکا عملاً در حال ایجاد نخستین تقاضای نهادی برای فناوریای است که هنوز از نظر اقتصادی به بلوغ نرسیده است. اگر برنامه ژانوس بتواند رآکتورهای کوچک را از مرحله آزمایش به تولید برق پایدار و اقتصادی برساند، اثر آن میتواند فراتر از قراردادهای نظامی باشد و موج جدیدی از سرمایهگذاری در مراکز داده، هوش مصنوعی و صنایع پرمصرف انرژی ایجاد کند. با این حال، در مورد نوسکیل و اوکلو باید میان رشد صنعت و ارزشگذاری سهام تفاوت قائل شد؛ حتی اگر بازار رآکتورهای کوچک به یک فرصت ۱ تریلیون دلاری تبدیل شود، تضمینی وجود ندارد که تمام این ارزش نصیب سهامداران امروز این دو شرکت شود.»
بابک شیری
آیا سرمایهگذاری ارتش آمریکا یک نقطه عطف است؟
تصمیم ارتش آمریکا را میتوان یک علامت مهم برای صنعت هستهای دانست، اما نباید آن را با آغاز درآمدهای پایدار برای شرکتهای بورسی اشتباه گرفت.
فناوری رآکتورهای کوچک هنوز باید از مراحل پیچیده فنی، نظارتی و اقتصادی عبور کند. علاوه بر این، بسیاری از قراردادهای اعلامشده توسط شرکتهای فعال در این صنعت هنوز به تعهدات مالی قطعی تبدیل نشدهاند.
با این حال، ورود دولت آمریکا به عنوان یک مشتری و سرمایهگذار بزرگ میتواند ریسک توسعه فناوری را کاهش دهد و مسیر تجاریسازی را کوتاهتر کند. اگر نمونههای نظامی تا سال ۲۰۲۸ با موفقیت عملیاتی شوند، احتمال دارد اعتماد بخش خصوصی نیز افزایش یابد.
جمعبندی
اختصاص ۲.۲ میلیارد دلار از سوی ارتش آمریکا به رآکتورهای کوچک نشان میدهد انرژی هستهای بار دیگر در حال تبدیل شدن به یکی از گزینههای مهم سیاست انرژی و امنیتی آمریکا است. برنامه ژانوس در ظاهر یک پروژه نظامی است، اما هدف نهایی آن میتواند ایجاد بازاری گستردهتر برای رآکتورهای کوچک در بخش غیرنظامی باشد.
نوسکیل و اوکلو به دلیل تمرکز مستقیم بر این فناوری، بیشترین حساسیت را نسبت به رشد این صنعت دارند. با این حال، هر دو شرکت همچنان با زیانده بودن، نیاز به تأمین مالی و نبود تعهدات قطعی برای بخش قابلتوجهی از پروژههای آینده خود مواجه هستند.
در نتیجه، سرمایهگذاری در این سهام بیشتر یک شرطبندی بلندمدت روی آینده انرژی هستهای است تا یک سرمایهگذاری کمریسک بر اساس سودآوری فعلی.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
