- آمریکا و ایران در حال برنامهریزی برای نخستین دیدار رسمی پس از فروپاشی مذاکرات و جنگ ۱۲روزه سال گذشته هستند.
- این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که ایالات متحده حضور نظامی خود در خلیج فارس را بهطور محسوسی افزایش داده است.
- شکاف عمیق میان خواستههای واشنگتن و خطوط قرمز تهران، مسیر دستیابی به توافق را همچنان پیچیده و نامطمئن کرده است.
بر اساس گفته دو منبع مطلع، استیو ویتکاف، نماینده ویژه کاخ سفید، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، قرار است روز جمعه در استانبول دیدار کرده و درباره امکان احیای یک توافق هستهای گفتوگو کنند. یک منبع سوم که در جریان برنامهریزیها قرار دارد، این دیدار را «بهترین سناریوی ممکن» توصیف کرده اما تأکید داشته است که تا زمان برگزاری رسمی نشست، هیچ چیز قطعی نیست.
در صورت تحقق، این دیدار نخستین تماس مستقیم میان مقامهای ارشد آمریکا و ایران از زمان فروپاشی مذاکرات پیشین و وقوع جنگ ۱۲روزه در ماه ژوئن سال گذشته خواهد بود. این تحولات در حالی رخ میدهد که ایالات متحده همزمان در حال انجام یکی از گستردهترین تقویتهای نظامی خود در منطقه خلیج فارس است و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بهصراحت اعلام کرده تنها راه جلوگیری از درگیری نظامی، دستیابی سریع به یک توافق جدید است.
“
«برنامهریزی برای این نشست حاصل تلاشهای فشرده دیپلماتیک ترکیه، مصر و قطر در روزهای اخیر بوده است.»
محمد زمانی
روز دوشنبه، وزرای خارجه ترکیه و مصر بار دیگر با عباس عراقچی گفتوگو کردند تا زمینههای برگزاری این دیدار را بررسی کنند. همزمان، رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، دستور ازسرگیری مذاکرات با دولت ترامپ را صادر کرده است هرچند پس از مدتی این خبر تکذیب شد.
عراقچی نیز در سخنرانی روز دوشنبه خود اعلام کرد که ایران آمادگی بازگشت به مسیر دیپلماسی را دارد، اما تأکید کرد: «دیپلماسی با فشار، تهدید و زور سازگار نیست. امیدواریم نتایج آن بهزودی آشکار شود.» این موضعگیری بار دیگر نشان داد که تهران خواهان مذاکراتی بدون پیششرط و عاری از فشارهای نظامی و سیاسی است.
در عین حال بررسیهای یوتوتایمز نشان میدهد که اختلافات بنیادین میان دو طرف همچنان پابرجاست. دولت ترامپ بهطور سنتی بر این موضع پافشاری کرده که هرگونه توافق جدید باید علاوه بر برنامه هستهای ایران، برنامه موشکی و نقش منطقهای تهران را نیز در بر بگیرد. این در حالی است که ایران بارها تأکید کرده تنها موضوع قابل مذاکره، پرونده هستهای است و سایر مسائل در دستور کار قرار ندارند. هنوز مشخص نیست ویتکاف و عراقچی چگونه قصد دارند از این شکاف عمیق عبور کنند.
در سطح تحولات جانبی، ویتکاف قرار است روز دوشنبه به اسرائیل سفر کرده و بنا به درخواست بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، روز سهشنبه با او دیدار کند. به گفته یک مقام اسرائیلی، این دیدار در چارچوب هماهنگیهای امنیتی و دیپلماتیک پیش از مذاکرات احتمالی با ایران انجام میشود.
نماینده کاخ سفید همچنین قرار است با ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، دیدار کند. زمیر بهتازگی از سفری کمسابقه به واشنگتن بازگشته و در آنجا با رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا دیدار کرده تا درباره سناریوهای دفاعی و تهاجمی اسرائیل در صورت وقوع جنگ با ایران رایزنی کند.
✔️ بیشتر بخوانید: جهش غیرمنتظره فعالیت تولیدی آمریکا در آغاز ۲۰۲۶
پس از پایان سفر به اسرائیل، ویتکاف راهی ابوظبی خواهد شد تا در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه در مذاکرات سهجانبه صلح میان روسیه و اوکراین شرکت کند. بر اساس برنامهریزیهای فعلی، او از آنجا به ترکیه سفر خواهد کرد تا در صورت فراهم شدن شرایط، مذاکرات مستقیم با وزیر خارجه ایران را آغاز کند.
مجموع این تحولات از نگاه تحلیلگران UtoTimes نشان میدهد که دیپلماسی میان تهران و واشنگتن بار دیگر، هرچند شکننده و پرریسک، در حال بازگشت به صحنه است؛ آن هم در شرایطی که فشار نظامی، بیاعتمادی عمیق و تضاد منافع راهبردی، مسیر دستیابی به توافقی پایدار را بیش از هر زمان دیگری پیچیده کرده است.
لطفا نظر و سوالات خود را درباره این مقاله ارسال کنید تا کارشناسان ما به شما پاسخ دهند.
