بازگشت احتمالی اکسونموبیل به صنعت نفت ونزوئلا پس از نزدیک به دو دهه، یکی از مهمترین تحولات اخیر در بازار جهانی انرژی است. گزارشهای منتشرشده نشان میدهند این غول نفتی آمریکا در حال مذاکره برای سرمایهگذاری در چند میدان نفتی ونزوئلاست؛ میادینی که مجموع منابع احتمالی آنها بیش از ۵۰ میلیارد بشکه نفت برآورد شده است. با این حال، هنوز توافق نهایی میان اکسونموبیل و شرکت ملی نفت ونزوئلا، PDVSA، اعلام نشده و بخش مهمی از جزئیات منتشرشده بر اساس اطلاعات منابع آگاه است.
اکسونموبیل پس از نزدیک به ۲۰ سال دوری، در حال مذاکره برای بازگشت به صنعت نفت ونزوئلا و سرمایهگذاری در چند میدان نفتی است.
گزارشها از دسترسی احتمالی به میادینی با بیش از ۵۰ میلیارد بشکه نفت خبر میدهند؛ رقمی معادل حدود یکششم ذخایر نفتی اعلامشده ونزوئلا.
پترومونگاس در کمربند نفتی اورینوکو و یک بلوک مجاور از مهمترین گزینههای مورد توجه اکسونموبیل هستند، اما حضور روسیه در ساختار مالکیت یکی از پیچیدگیهای اصلی معامله است.
برای XOM، این بازگشت میتواند ذخایر و ظرفیت رشد بلندمدت را تقویت کند، اما فرسودگی زیرساختها، ریسک مالکیت و اجرای قرارداد باعث میشود ارزش واقعی این فرصت هنوز به مراتب کمتر از عدد خام ذخایر باشد.
اکسونموبیل پس از ۱۹ سال دوباره به ونزوئلا نگاه میکند
اکسونموبیل در سال ۲۰۰۷ از ونزوئلا خارج شد؛ تصمیمی که پس از اختلافات این شرکت با دولت وقت هوگو چاوز و سیاست ملیسازی صنعت نفت این کشور اتخاذ شد. اکنون نزدیک به دو دهه بعد، شرایط بازار نفت ونزوئلا در حال تغییر است و دولت این کشور بار دیگر به دنبال جذب سرمایه و فناوری شرکتهای بینالمللی برای احیای صنعت نفت خود است.
بر اساس گزارش رویترز، اکسونموبیل مذاکراتی را برای بازگشت به کمربند نفتی اورینوکو دنبال میکند و مشخصاً به پروژه پترومونگاس و مناطق مجاور در بلوک کارابوبو علاقه نشان داده است. پترومونگاس همان پروژهای است که اکسونموبیل در گذشته در آن سهم داشت و پیش از خروج از ونزوئلا در این منطقه فعالیت میکرد.
در گزارش والاستریت ژورنال نیز آمده است که اکسونموبیل به توافق اولیه با PDVSA نزدیک شده و ممکن است یادداشت تفاهم مربوط به سرمایهگذاری در چند میدان توسعهیافته و توسعهنیافته تا پایان ماه جاری امضا شود. بر اساس منابع این روزنامه، مجموع منابع این میادین میتواند بیش از ۵۰ میلیارد بشکه باشد.
این رقم در مقیاس صنعت نفت ونزوئلا بسیار قابلتوجه است. دولت ونزوئلا مجموع ذخایر نفتی کشور را حدود ۳۰۰ میلیارد بشکه اعلام میکند؛ بنابراین رقم ۵۰ میلیارد بشکه معادل حدود یکششم کل ذخایر اعلامشده این کشور است.
اما در اینجا یک نکته مهم وجود دارد: منابع نفتی با ذخایر قابل برداشت اقتصادی یا تولید واقعی یکسان نیستند. بنابراین نمیتوان رقم ۵۰ میلیارد بشکه را مستقیماً به معنای افزایش ۵۰ میلیارد بشکهای ذخایر قابل بهرهبرداری اکسونموبیل تلقی کرد.
چرا اورینوکو برای اکسونموبیل جذاب است؟
کمربند نفتی اورینوکو یکی از بزرگترین مناطق نفتی جهان است، اما نفت آن عمدتاً سنگین، ترش و بسیار چسبناک است. چنین نفتی برای تولید و فرآوری به فناوری و زیرساختهای ویژه نیاز دارد و هزینه توسعه آن میتواند با نفت سبک و شیرین تفاوت زیادی داشته باشد.
پترومونگاس از این منظر اهمیت ویژهای دارد، زیرا یکی از مزیتهای آن وجود یک واحد ارتقای نفت یا پالایشگر ارتقادهنده فعال است. این تأسیسات میتواند نفت سنگین و ترش تولیدشده در اورینوکو را به نفتی سبکتر و مناسبتر برای صادرات تبدیل کند.
این موضوع برای اکسونموبیل اهمیت زیادی دارد. تجربه این شرکت در تولید نفت سنگین، از جمله فعالیتهای آن در کانادا، میتواند در توسعه دوباره چنین میادینی یک مزیت عملیاتی ایجاد کند. رویترز نیز به همین سابقه و تجربه فنی اکسونموبیل در تولید نفت سنگین به عنوان یکی از عوامل مؤثر در جذابیت بازگشت این شرکت اشاره کرده است.
به همین دلیل، ارزش پروژه پترومونگاس تنها به حجم نفت موجود در زیر زمین محدود نمیشود. وجود بخشی از زیرساختهای مورد نیاز میتواند زمان و سرمایه لازم برای بازگرداندن تولید را نسبت به توسعه یک میدان کاملاً جدید کاهش دهد.
اما ۵۰ میلیارد بشکه به معنای یک ثروت آماده برداشت نیست
یکی از بزرگترین اشتباهات در تحلیل چنین اخباری، تبدیل سریع حجم منابع نفتی به ارزش اقتصادی شرکت است. ونزوئلا سالها با کمبود سرمایهگذاری، مشکلات عملیاتی و فرسودگی زیرساختهای نفتی مواجه بوده است. رویترز نیز در گزارشهای خود وضعیت زیرساختهای صنعت نفت این کشور را یکی از چالشهای اصلی بازگشت شرکتهای خارجی توصیف کرده است.
بنابراین حتی اگر اکسونموبیل به منابعی با ظرفیت بیش از ۵۰ میلیارد بشکه دسترسی پیدا کند، تبدیل این منابع به تولید تجاری نیازمند سرمایهگذاری سنگین، تعمیر زیرساختها، توسعه چاهها، تجهیزات فرآوری و ایجاد مسیرهای صادراتی خواهد بود.
به بیان ساده، مسئله اصلی برای اکسونموبیل این نیست که ونزوئلا نفت دارد یا نه؛ مسئله این است که چه مقدار از این نفت را میتوان با چه هزینهای، در چه زمانی و تحت چه ساختار قراردادی به جریان نقدی تبدیل کرد. همین تفاوت میتواند فاصله زیادی میان ارزش زمینشناختی پروژه و ارزش اقتصادی آن برای سهامداران XOM ایجاد کند.
پترومونگاس و حضور روسیه؛ مهمترین پیچیدگی معامله
یکی از مهمترین ابهامهای موجود به ساختار مالکیت پترومونگاس مربوط میشود.این پروژه پیشتر تحت نام Cerro Negro شناخته میشد و اکسونموبیل در آن حضور داشت اما پس از تحولات سالهای گذشته، بخشی از مالکیت آن به روسیه منتقل شد. رویترز گزارش داده است که وضعیت سهم روسیه میتواند بر مذاکرات آینده تأثیر بگذارد.
این موضوع از آن جهت مهم است که روسیه همچنان تحت تحریمهای گسترده مرتبط با جنگ اوکراین قرار دارد. بنابراین مشخص نیست سهم روسیه در ساختار آینده پروژه چگونه مدیریت خواهد شد و آیا این سهم واگذار میشود یا سرمایهگذار جدید باید در کنار طرف روسی فعالیت کند. در هر دو حالت، ساختار حقوقی و مالی پروژه اهمیت زیادی خواهد داشت.
اگر اکسونموبیل بتواند مالکیت و کنترل عملیاتی روشنی به دست آورد، جذابیت پروژه بیشتر خواهد شد. اما اگر ساختار مالکیت پیچیده باقی بماند، بخشی از ارزش اقتصادی احتمالی پروژه میتواند تحت تأثیر ریسکهای حقوقی، تحریمی و سیاسی قرار گیرد.
اکسون تنها شرکت نفتی علاقهمند به ونزوئلا نیست
بازگشت احتمالی اکسونموبیل در خلأ اتفاق نمیافتد. در هفتههای اخیر شرکتهای بینالمللی مختلفی برای افزایش حضور در صنعت نفت ونزوئلا وارد مذاکره یا توافق شدهاند. کنتیننتال ریسورسز به رهبری هارولد هام یک یادداشت تفاهم با PDVSA برای توسعه بخشی از منطقه اورینوکو امضا کرده است.
شرکت ایتالیایی انی نیز که پیشتر در ونزوئلا حضور داشت، قرارداد جدیدی برای گسترش فعالیتهای خود منعقد کرده است. در میان شرکتهای آمریکایی نیز شورون حضور خود را افزایش داده و متعهد به سرمایهگذاری حدود ۷ میلیارد دلار طی پنج سال شده است. بنابراین بازگشت احتمالی اکسونموبیل را باید بخشی از روند بزرگتری دانست که در آن سرمایه خارجی بار دیگر در حال بررسی صنعت نفت ونزوئلاست.
برای اکسونموبیل، مزیت این وضعیت آن است که میتواند از تجربه شرکتهای دیگر در بازگشت به بازار ونزوئلا نیز استفاده کند. از طرف دیگر، رقابت بر سر بهترین داراییها میتواند شرایط قراردادهای آینده را پیچیدهتر کند.
چرا بازار هنوز واکنش بزرگی نشان نداده است؟
با وجود اهمیت خبر، واکنش اولیه بازار به آن بسیار محدود بود. سهام XOM پس از انتشار گزارشها در معاملات خارج از ساعت رسمی تقریباً بدون تغییر باقی ماند. این واکنش را میتوان تا حد زیادی منطقی دانست، زیرا هنوز هیچ توافق نهایی و قطعی از سوی اکسونموبیل اعلام نشده است. از طرف دیگر، بازار احتمالاً میداند که حتی در صورت امضای توافق، فاصله زیادی میان اعلام یک سرمایهگذاری و تبدیل آن به تولید واقعی وجود دارد.
اکسونموبیل یک شرکت با ارزش بازار حدود ۶۷۱ میلیارد دلار است و قیمت سهام آن در دادههای ۱۸ سپتامبر حدود ۱۶۳.۲۷ دلار بوده است. دامنه ۵۲ هفتهای سهم نیز حدود ۱۱۰.۳۹ تا ۱۷۶.۴۱ دلار گزارش شده و بازده سود نقدی آن حدود ۲.۵۲ درصد بوده است.
در چنین مقیاسی، حتی یک پروژه بزرگ نفتی نیز باید در نهایت بتواند جریان نقدی قابلتوجه و پایدار ایجاد کند تا اثر معناداری بر ارزشگذاری کل شرکت داشته باشد. بنابراین خبر ونزوئلا بیشتر یک گزینه رشد بلندمدت برای XOM است تا عاملی که بهتنهایی بتواند ارزش سهام را در کوتاهمدت تغییر دهد.
“
«به نظر میرسد بازار در برخورد اولیه با خبر ونزوئلا رویکردی محتاطانه در پیش گرفته و این موضوع از منظر ارزشگذاری XOM قابل درک است. عدد ۵۰ میلیارد بشکه در تیتر خبری بسیار بزرگ به نظر میرسد، اما برای سهامدار اکسونموبیل، معیار اصلی نه حجم نفت زیر زمین، بلکه کیفیت قرارداد، هزینه هر بشکه تولید، زمان رسیدن پروژه به تولید پایدار و سهم واقعی شرکت از جریان نقدی خواهد بود. اگر اکسون بتواند در ونزوئلا چارچوبی مشابه یک سرمایهگذاری بلندمدت با کنترل عملیاتی و بازده سرمایه مناسب ایجاد کند، این بازگشت میتواند در سالهای آینده به یک مزیت استراتژیک تبدیل شود؛ اما تا پیش از روشن شدن جزئیات قرارداد، بهتر است این خبر را یک اختیار رشد بالقوه برای XOM بدانیم، نه سودی که از هماکنون باید در ارزش سهام شرکت لحاظ شود.»
بابک شیری
بازگشت به ونزوئلا میتواند یک بازی بلندمدت باشد
اگر اکسونموبیل واقعاً به ونزوئلا بازگردد، این تصمیم از نظر استراتژیک اهمیت زیادی خواهد داشت. صنعت نفت ونزوئلا برای بازگشت به ظرفیتهای بالاتر به سرمایه، فناوری و مدیریت عملیاتی نیاز دارد. اکسونموبیل از نظر سرمایه و فناوری یکی از معدود شرکتهایی است که توانایی ورود در مقیاس بسیار بزرگ را دارد اما همین ویژگی به معنای آن است که پروژه احتمالاً یک سرمایهگذاری کوتاهمدت برای افزایش فوری سود نیست.
اکسونموبیل باید ابتدا درباره شرایط مالکیت، سهم تولید، مالیات، بازگشت سرمایه، وضعیت زیرساختها و ریسکهای حقوقی به توافق برسد. سپس سرمایهگذاری و بازسازی آغاز میشود و تنها پس از آن میتوان درباره تأثیر واقعی پروژه بر تولید و سود شرکت قضاوت کرد. از این منظر، مهمترین متغیر برای سهامداران نه عدد ۵۰ میلیارد بشکه، بلکه نرخ تبدیل منابع به تولید و تولید به جریان نقدی خواهد بود.
ریسک نفت ونزوئلا را نباید دستکم گرفت
صنعت نفت ونزوئلا یک فرصت بزرگ دارد، اما سابقه آن نشان میدهد ریسکهای سیاسی و نهادی میتوانند به اندازه خود ذخایر نفتی اهمیت داشته باشند. اکسونموبیل یک بار از این کشور خارج شده است و بازگشت دوباره به همان بازار تنها زمانی برای سهامداران ارزشآفرین خواهد بود که ساختار حقوقی و اقتصادی جدید تفاوت معناداری با گذشته داشته باشد. به همین دلیل، کیفیت قرارداد احتمالی با PDVSA اهمیت بسیار بیشتری از تیتر «۵۰ میلیارد بشکه نفت» دارد.
اگر قرارداد به اکسونموبیل کنترل عملیاتی مناسب، چارچوب مالی شفاف و امکان بازگشت سرمایه در یک دوره منطقی بدهد، ونزوئلا میتواند به یکی از گزینههای مهم رشد بلندمدت این شرکت تبدیل شود اما اگر سرمایهگذاری با تعهدات سنگین، کنترل محدود یا ریسک سیاسی بالا همراه باشد، حجم عظیم منابع زیرزمینی لزوماً به سود بالاتر برای سهامداران تبدیل نخواهد شد.
جمعبندی
بازگشت احتمالی اکسونموبیل به ونزوئلا را باید یکی از مهمترین فرصتهای توسعهای این شرکت در سالهای آینده دانست، اما هنوز برای تبدیل آن به یک محرک قطعی برای XOM زود است.
گزارشهای والاستریت ژورنال و رویترز نشان میدهند مذاکرات بر سر ورود دوباره اکسونموبیل به کمربند اورینوکو جدی شده و پترومونگاس و مناطق مجاور کارابوبو در مرکز توجه قرار دارند.
رقم بیش از ۵۰ میلیارد بشکه منابع احتمالی بسیار بزرگ است، اما ارزش واقعی این فرصت به میزان تولید قابل دستیابی، هزینه توسعه، شرایط قرارداد و سرعت بازسازی صنعت نفت ونزوئلا بستگی دارد.
برای XOM، این خبر بیشتر از آنکه یک محرک فوری برای سود باشد، میتواند یک گزینه استراتژیک برای افزایش ذخایر و تولید آینده باشد. در مقابل، ریسک مالکیت روسیه در پترومونگاس، فرسودگی زیرساختها و سابقه مداخلات دولتی همچنان سه متغیر مهمی هستند که باید پیش از هر ارزیابی جدی از ارزش اقتصادی معامله بررسی شوند.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
