ادغام دو شرکت تحت مدیریت ایلان ماسک، یعنی تسلا و اسپیس‌ایکس، در نگاه نخست می‌تواند ترکیبی قدرتمند از خودروهای برقی، هوش مصنوعی، رباتیک و زیرساخت‌های فضایی ایجاد کند. بااین‌حال، پشت این چشم‌انداز جذاب، یک پرسش اساسی قرار دارد: آیا سهام‌داران اسپیس‌ایکس باید هزینه ارزش‌گذاری بالای تسلا را بپردازند؟

کمیته‌های ویژه‌ای در هیئت‌مدیره دو شرکت برای بررسی منافع احتمالی ادغام تشکیل شده‌اند. ماسک نیز از فرایند بررسی کنار رفته، هرچند این ترکیب را ایده‌ای مناسب دانسته و به هم‌افزایی در زمینه هوش مصنوعی، تولید تراشه و رباتیک اشاره کرده است. بااین‌حال، مسئله اصلی صرفاً امکان هم‌افزایی فناورانه نیست؛ بلکه نسبت میان ارزش دارایی‌های منتقل‌شده، قیمت پرداختی و ریسک‌هایی است که به سهام‌داران شرکت ترکیبی تحمیل خواهد شد.

مشکل اصلی تسلا؛ فاصله میان ارزش‌گذاری و عملکرد

طبق آمار گزارش‌شده، تسلا در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۶ حدود ۲۸ میلیارد دلار درآمد داشته؛ رقمی که نسبت به دوره مشابه رشد معناداری نشان نمی‌دهد. درآمد بخش خودرو با کاهش ۳ درصدی به ۲۰٫۵ میلیارد دلار رسیده و تحویل خودروها نیز با افت ۲ درصدی به ۴۸۶٬۵۳۲ دستگاه کاهش یافته است. در میان سه بخش اصلی شرکت، خدمات تنها بخشی بوده که رشد درآمد را ثبت کرده است.

این عملکرد ادامه روندی است که نویسنده مقاله به آن اشاره می‌کند: درآمد تسلا در چهار فصل متوالی، از منظر سالانه، از سال ۲۰۲۳ تقریباً بدون رشد مانده است. افزایش رقابت، نگرانی برخی خریداران درباره پیمایش خودروهای برقی و تأثیر فعالیت‌های سیاسی ماسک از جمله عوامل احتمالی فشار بر تقاضا هستند.

در چنین شرایطی، بخش مهمی از ارزش‌گذاری تسلا به محصولات آینده، به‌ویژه سامانه رانندگی خودکار و ربات انسان‌نمای «اپتیموس»، وابسته شده است. بااین‌حال، اپتیموس هنوز به بازار عرضه نشده و سامانه رانندگی خودکار تسلا نیز همچنان به نظارت راننده نیاز دارد. بنابراین، میان ظرفیت فناورانه این محصولات و سهم اثبات‌شده آن‌ها در درآمد و سود شرکت فاصله وجود دارد.

اسپیس‌ایکس از ادغام چه چیزی به دست می‌آورد؟

مزیت احتمالی ادغام، دسترسی مشترک به توانمندی‌های مهندسی، تراشه‌سازی، هوش مصنوعی و رباتیک است. این همکاری ممکن است در بلندمدت هزینه توسعه فناوری را کاهش دهد و زمینه شکل‌گیری محصولات مشترک را فراهم کند.

اما وجود هم‌افزایی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که ادغام از نظر اقتصادی به‌صرفه است. اگر اسپیس‌ایکس برای تملک تسلا سهام جدید منتشر کند یا بخشی از ارزش خود را در اختیار سهام‌داران تسلا قرار دهد، کیفیت معامله به ارزش‌گذاری هر دو شرکت و نسبت مبادله سهام بستگی خواهد داشت. پرداخت بهای بالا برای درآمدی که هنوز محقق نشده، می‌تواند بازده سهام‌داران اسپیس‌ایکس را کاهش دهد. ارزش فناوری‌های خودران و رباتیک تسلا در شرایط کنونی ممکن است بیش از یک تریلیون دلار باشد؛ ارزشی که هنوز پشتوانه متناسبی در عملکرد مالی این کسب‌وکارها ندارد.

چرا صبر می‌تواند انتخاب بهتری باشد؟

اسپیس‌ایکس نیز بدون ریسک نیست، اما به دو مزیت آن میتوان اشاره کرد: رشد سریع کسب‌وکار زیرساخت هوش مصنوعی و جایگاه استارلینک به‌عنوان یکی از مراکز سودآوری شرکت. بر اساس گزارش، درآمد اسپیس‌ایکس در سه‌ماهه سوم بیش از دو برابر شده است؛ روندی که در مقایسه با رشد تقریباً صفر تسلا، تفاوت عملکرد دو شرکت را برجسته می‌کند.

در مقابل، ربات‌های انسان‌نما و خودروهای خودران تسلا هنوز باید توانایی خود را در ایجاد تقاضای پایدار، درآمد قابل‌توجه و سودآوری اثبات کنند. گسترش خدمات خودران شرکت ویمو، متعلق به آلفابت، نیز نشان می‌دهد که تسلا در این حوزه با رقابت جدی روبه‌روست؛ هرچند مقایسه این دو شرکت بدون بررسی تفاوت مدل کسب‌وکار و ساختار هزینه‌هایشان کافی نیست.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.