وزارت بازرگانی چین امروز (دوشنبه ۲۹ ژوئن) در اقدامی مهم، ۲۰ نهاد و شرکت بزرگ ژاپنی را به دلیل آنچه «روند تسلیحاتی شدن و بلندپروازیهای هستهای توکیو» خوانده، در لیست سیاه کنترل صادرات اقلام با کاربرد دوگانه (نظامی-غیرنظامی) قرار داد.
در این لیست، نام غولهای صنعتی ژاپن از جمله زیرمجموعههای صنایع سنگین میتسوبیشی، کوماتسو و فوجیتسو در کنار «مؤسسه ملی مطالعات دفاعی ژاپن» دیده میشود. این تصمیم که نقطه تلاقی بخش دفاعی دولتی و پایگاه صنعتی خصوصی ژاپن را هدف گرفته، سیگنالهای مهمی برای معاملهگران بازارهای مالی و بهویژه بازار ین ژاپن به همراه دارد.
در ادامه، ابعاد این تصمیم و پیامدهای ساختاری آن بر بازارهای مالی را بررسی میکنیم.
مکانیزم این محدودیتها چیست و چه قلمرویی را در بر میگیرد؟
بر اساس دستورالعمل جدید پکن، صادرکنندگان چینی از فروش فناوریها و کالاهای با کاربرد دوگانه به این ۲۰ نهاد منع شدهاند و هرگونه معامله منوط به دریافت مجوز پیشدستانه از دولت چین است. نکته حائز اهمیت برای زنجیره تامین این است که طبق این قانون، اشخاص و شرکتهای ثالث در کشورهای واسط نیز حق انتقال کالاهای با اصالت چینی را به این لیست تحریمی ندارند.
آیا این تصمیم به معنای اختلال در کل تجارت دوجانبه است؟
وزارت بازرگانی چین برای جلوگیری از نوسانات شدید و وحشت در بازارهای مالی، تعمداً تاکید کرده است که این محدودیتها صرفاً شامل نهادهای نامبرده و اقلام با کاربرد دوگانه میشود و «روابط تجاری و اقتصادی عادی میان چین و ژاپن بدون تغییر باقی خواهد ماند.» این رویکرد نشان میدهد پکن در بحبوحه چالشهای اقتصادی فعلی، به دنبال تشدید فرسایشی تراز تجاری خود با توکیو نیست.
ریشه اصلی این تقابل در چیست؟
توکیو در ماههای اخیر و تحت تاثیر بیثباتی در امنیت منطقهای، بودجه دفاعی خود را با سرعتی بیسابقه پس از جنگ جهانی دوم افزایش داده است. پکن با گنجاندن نام غولهای صنعتی ژاپن در این لیست، در واقع به توکیو سیگنال میدهد که نزدیکی استراتژیک به سیاستهای انقباضی آمریکا در قبال چین، برای بخش خصوصی ژاپن هزینه ساختاری به همراه خواهد داشت.
پیامد این تنش برای معاملهگران فارکس و بازارهای مالی چیست؟
- ریسک الگو برای بازار سهام ژاپن: اگرچه واکنش اولیه بازار به این خبر به دلیل تبصره «حفظ تجارت عادی» کنترلشده بود، اما ورود شرکتهای بزرگی مثل میتسوبیشی و کوماتسو به این لیست، یک ریسک بلندمدت ایجاد میکند. معاملهگران این احتمال را قیمتگذاری میکنند که در صورت تداوم تنشها، دامنه این ابزار کنترلی پکن گستردهتر شود. این ابهام میتواند پتانسیل صعودی شاخص بورس ژاپن (نیکی ژاپن) را محدود کند.
- شتابگیری دوپاره شدن زنجیره تامین جهانی: این تحول، گواه دیگری بر این واقعیت است که زنجیره تامین فناوریهای پیشرفته کاملاً تحت شعاع ژئوپولیتیک قرار گرفته است. برای معاملهگران فارکس، این روند به معنای آن است که داراییهای آسیبپذیر آسیایی (ین ژاپن، یوآن چین و وون کره) بیش از پیش تمایلات واکنشی نسبت به اخبار امنیتی و مرزبندیهای سیاسی نشان خواهند داد.
