دو سهام دارویی که با اخبار مثبت تازه، توجه سرمایه‌گذاران را جلب کردند

بازار دارویی در حالی وارد مرحله‌ای حساس از رقابت برای توسعه درمان‌های جدید شده است که دو شرکت بزرگ Vertex Pharmaceuticals و Amgen با انتشار نتایج مثبت از مطالعات بالینی خود، توجه دوباره بازار را به مسیر رشد آینده‌شان جلب کرده‌اند.

برای شرکت‌های دارویی بزرگ، اهمیت یک داروی جدید تنها به موفقیت آزمایش‌های بالینی محدود نمی‌شود. یک نامزد دارویی موفق می‌تواند سال‌ها جریان درآمدی ایجاد کند، وابستگی شرکت به محصولات فعلی را کاهش دهد و در برخی موارد، جایگاه آن را در یک حوزه درمانی کاملاً جدید تثبیت کند.

Vertex و Amgen هر دو در سال‌های اخیر کسب‌وکارهای قدرتمندی ساخته‌اند، اما اکنون در مرحله‌ای قرار دارند که توسعه محصولات جدید برای حفظ رشد میان‌مدت آنها اهمیت بیشتری پیدا کرده است. نتایج تازه درباره ایناکسپلین در Vertex و دازودالیبپ در Amgen، در همین چارچوب اهمیت پیدا می‌کنند.

Vertex؛ کاهش وابستگی به یک موتور درآمدی

Vertex سال‌ها است بخش بزرگی از درآمد خود را از داروهای مربوط به فیبروز کیستیک به دست می‌آورد. این بیماری یک اختلال ژنتیکی مزمن است که می‌تواند ریه‌ها و دستگاه گوارش را تحت تأثیر قرار دهد و بیماران معمولاً به درمان طولانی‌مدت نیاز دارند.

همین ویژگی باعث شده درمان‌های فیبروز کیستیک برای Vertex جریان درآمدی نسبتاً پایدار ایجاد کنند. با این حال، وابستگی قابل توجه به یک حوزه درمانی همواره یک ریسک است؛ زیرا ورود یک درمان رقیب می‌تواند در بلندمدت بخش مهمی از درآمد شرکت را تحت فشار قرار دهد.

Vertex به همین دلیل طی سال‌های اخیر تلاش کرده سبد محصولات خود را توسعه دهد. Casgevy در حوزه درمان‌های ویرایش ژنی و Journavx برای درمان درد حاد از جمله محصولاتی هستند که به این راهبرد تنوع‌بخشی کمک کرده‌اند.

عملکرد مالی شرکت نیز همچنان قدرتمند است. Vertex در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ درآمد ۳.۳۳ میلیارد دلاری ثبت کرد که ۱۲ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. شرکت همچنین پیش‌بینی درآمد کل سال خود را به محدوده ۱۳.۱ تا ۱۳.۲ میلیارد دلار افزایش داده است اما یکی از مهم‌ترین تحولات اخیر Vertex به خط تولید داروهای آینده آن مربوط می‌شود.

ایناکساپلین؛ یک فرصت تازه در بیماری کلیوی

Vertex در ۲۲ سپتامبر نتایج مثبت مطالعه مرحله دوم «ایناکسپلین» را در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی مرتبط با APOL1 منتشر کرد. در گروهی از بیماران که به بیماری کلیوی مرتبط با APOL1 و میزان متوسط دفع پروتئین در ادرار مبتلا بودند، درمان با ایناکساپلین در هفته سیزدهم باعث کاهش ۴۲.۷ درصدی نسبت آلبومین به کراتینین ادرار نسبت به خط پایه شد. در گروه بیماران مبتلا به همین بیماری و دیابت نوع دوم نیز این شاخص ۱۷.۳ درصد کاهش یافت.

اهمیت این نتایج فقط به اعداد مطالعه محدود نمی‌شود. کاهش پروتئین در ادرار یکی از شاخص‌های مهم در ارزیابی آسیب کلیوی است و داده‌های تازه می‌تواند دامنه جمعیت بالقوه قابل درمان با این دارو را گسترده‌تر کند.

البته ایناکساپلین هنوز در مسیر توسعه قرار دارد و برای تبدیل شدن به یک محصول تجاری باید مراحل بالینی و نظارتی بیشتری را پشت سر بگذارد. Vertex اعلام کرده مطالعه مرحله دوم/سوم مربوط به این دارو تکمیل جذب بیماران شده و انتظار می‌رود نتایج تحلیل میانی آن در اوایل سال ۲۰۲۷ منتشر شود. در صورت موفقیت، این نتایج می‌تواند مسیر درخواست تأیید سریع در آمریکا را هموار کند.

در کنار ایناکساپلین، داروی پوتواسیسپت نیز یکی دیگر از مهم‌ترین داروهای خط تولید Vertex است. سازمان غذا و داروی آمریکا برای بررسی آن در درمان نفروپاتی ناشی از IgA، تاریخ اقدام نهایی ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ را تعیین کرده است. به این ترتیب، Vertex تنها به رشد محصولات فعلی خود متکی نیست و هم‌زمان در حال ساخت چند موتور درآمدی جدید است.

Amgen؛ عبور از چالش کاهش فروش دنوزوماب

شرایط Amgen از زاویه‌ای متفاوت قابل بررسی است. این شرکت در سال‌های گذشته از داروی دنوزوماب درآمد قابل توجهی به دست آورده بود، اما ورود داروهای مشابه زیستی به بازار آمریکا فشار بیشتری بر فروش این محصول ایجاد کرده است. با این حال، عملکرد اخیر Amgen نشان می‌دهد که شرکت توانسته تا حدی اثر این فشار را با رشد سایر محصولات خود جبران کند.

در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶، درآمد Amgen با ۱۰ درصد افزایش نسبت به سال قبل به ۱۰.۱ میلیارد دلار رسید. نکته مهم‌تر این است که ۲۲ محصول شرکت در این دوره رشد فروش حداقل دورقمی داشتند و ۱۷ محصول نیز به نرخ فروش سالانه بیش از یک میلیارد دلار رسیده بودند. این ارقام نشان می‌دهد که ساختار درآمدی Amgen نسبت به گذشته متنوع‌تر شده است. بنابراین کاهش فروش یک محصول مهم، لزوماً به معنای افت هم‌زمان کل کسب‌وکار نیست.

دازودالیبپ؛ یک داروی مهم در خط تولید Amgen

یکی از مهم‌ترین اخبار اخیر Amgen به داروی آزمایشی دازودالیبپ مربوط می‌شود؛ درمانی که برای بیماری خودایمنی شوگرن در حال توسعه است. Amgen در ۲۲ سپتامبر اعلام کرد که این دارو در مطالعه مرحله سوم توانسته هدف اصلی آزمایش را محقق کند. دازودالیبپ در هفته ۴۸ باعث بهبود معنادار و از نظر بالینی مهم فعالیت سیستمیک بیماری شد و بهبودها از هفته چهارم مشاهده شده و تا هفته ۴۸ ادامه داشته‌اند.

اهمیت این نتیجه برای Amgen در آن است که موفقیت در مرحله سوم، دارو را یک گام مهم به تجاری‌سازی نزدیک‌تر می‌کند. البته نتیجه یک مطالعه مرحله سوم به‌تنهایی به معنای تأیید نهایی یا موفقیت تجاری قطعی نیست و مسیر نظارتی و ارزیابی کامل داده‌ها همچنان اهمیت دارد. در صورت ادامه موفقیت این برنامه، دازودالیبپ می‌تواند به یکی از محصولات جدیدی تبدیل شود که بخشی از افت ناشی از داروهای قدیمی‌تر را در سال‌های آینده جبران می‌کند.

“

«نکته مهم در مورد Vertex و Amgen این است که بازار اکنون بیش از گذشته به کیفیت خط تولید آینده آنها توجه می‌کند، نه صرفاً عملکرد محصولات فعلی. داده‌های جدید ایناکساپلین و دازودالیبپ به‌تنهایی ارزش اقتصادی آینده این داروها را اثبات نمی‌کنند، اما نشان می‌دهند هر دو شرکت در حال ساخت لایه‌ای جدید از رشد برای دوره پس از بلوغ محصولات فعلی هستند. از این منظر، متغیر تعیین‌کننده در سال‌های آینده نه تعداد اخبار مثبت، بلکه توانایی تبدیل موفقیت‌های بالینی به تأیید نظارتی، فروش پایدار و جریان نقدی افزایشی خواهد بود؛ و دقیقاً همین فاصله میان «موفقیت آزمایشگاهی» و «موفقیت تجاری» است که باید در ارزیابی ارزش این دو شرکت بیشترین وزن را داشته باشد.»

بابک شیری

MariTide؛ گزینه‌ای برای ورود به بازار کاهش وزن

دازودالیبپ تنها فرصت مهم Amgen نیست. یکی دیگر از برنامه‌های مورد توجه شرکت، MariTide است؛ دارویی در گروه درمان‌های مرتبط با گیرنده‌های GLP-1 که برای کاهش وزن و برخی بیماری‌های مرتبط با چاقی در حال توسعه است.

یکی از ویژگی‌های مهم این دارو، طراحی آن برای فاصله زمانی طولانی‌تر میان تزریق‌هاست. برنامه توسعه فعلی شامل چندین مطالعه مرحله سوم در افراد مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن و همچنین گروه‌هایی با بیماری‌های مرتبط است.

در بازاری که داروهای کاهش وزن به یکی از مهم‌ترین حوزه‌های رشد صنعت دارویی تبدیل شده‌اند، موفقیت MariTide می‌تواند از نظر استراتژیک اهمیت زیادی برای Amgen داشته باشد. با این حال، نتیجه نهایی همچنان به داده‌های مرحله سوم، ایمنی، میزان کاهش وزن، دوام اثر و توانایی شرکت در رقابت با درمان‌های موجود بستگی خواهد داشت.

دو شرکت، دو مسیر برای حفظ رشد

Vertex و Amgen با چالش‌های متفاوتی مواجه‌اند. Vertex باید در کنار حفظ جایگاه خود در درمان فیبروز کیستیک، وابستگی به این حوزه را کاهش دهد و محصولات جدیدی را به موتورهای درآمدی آینده تبدیل کند. ایناکساپلین و پوتواسیسپت در همین مسیر اهمیت پیدا می‌کنند.

Amgen نیز در حال مدیریت فشار ناشی از کاهش فروش دنوزوماب است، اما تنوع بیشتر محصولات و رشد چندین داروی دیگر باعث شده اثر این فشار تا حدی جبران شود. دازودالیبپ و MariTide نیز می‌توانند در صورت موفقیت، به نسل جدید محصولات رشددهنده شرکت تبدیل شوند.

در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.