اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در مورد سیاست ایران، اختلافات درون دولت واشنگتن را آشکارتر کرده است. واگذاری وظیفه‌ای تازه به جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور و چهره کلیدی در تلاش‌های دیپلماتیک با ایران، و تمرکز او بر سیاست داخلی، بحث‌ها درباره آغاز دوره‌ای جدید در سیاست ایالات متحده در قبال تهران را برانگیخته است.

ترامپ به ونس دستور داده است تا به جای پیگیری مذاکرات، بر اتهامات فساد در شهرها و ایالت‌های تحت کنترل دموکرات‌ها تمرکز کند. رئیس‌جمهور آمریکا در بیانیه‌ای در شبکه اجتماعی خود استدلال کرد که نیازی به توافق جدید با ایران نیست و در کنار آن، نکات قابل‌توجهی را درباره دارایی‌ها و کنترل تنگه هرمز مطرح ساخت.

 تأثیر شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان

این تصمیم عدم قطعیت تازه‌ای در مسیر دیپلماسی ایجاد کرده است. ونس پیش‌تر با مقام‌های ایرانی و کشورهای میانجی در تماس بود تا طرفین به میز مذاکراتی بازگرداند. با این حال، اظهارات اخیر ترامپ اولویت‌های معاون رئیس‌جمهور را تغییر داد. تمرکز ونس بر پرونده‌های داخلی به‌عنوان تلاشی برای کم‌رنگ کردن مسئولیت او در پرونده ایران تفسیر شده است.

اختلافات در واشنگتن تا حدودی ریشه در شکست‌های حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای چهارم نوامبر دارد. هزینه‌های سیاسی و اقتصادی جنگ ایران و تأثیر آن بر رأی‌دهندگان و هزینه‌های زندگی، به محور مباحث درون‌حزبی بدل شد. ونس پیش‌تر در شبکه اجتماعی X پرسیده بود که آیا از دست دادن سنا در شش سال آینده، ارزش هزینه‌های این درگیری را داشته است یا خیر؟ اظهاراتی که نشان‌دهنده انتقاد در درون بدنه جمهوری‌خواهان از پیامدهای سیاسی جنگ بود.

 رویکردهای متناقض به گزینه نظامی در دولت ترامپ

در درون دولت آمریکا ارزیابی‌های متفاوتی درباره آینده عملیات نظامی وجود دارد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، معتقد است فشار اقتصادی در حال نتیجه‌دهی است و نیازی به عملیات نظامی گسترده نیست و تحریم‌ها باید ادامه یابند.

دونالد ترامپ گرچه احتمال حمله جدید را گاهی کم‌رنگ جلوه می‌دهد، اما گزینه نظامی را به طور کامل رد نکرده و تهدیدهایی علیه زیرساخت‌های انرژی ایران مطرح کرده است. ترامپ همچنین اشاره کرد که کشورهای خلیج فارس مانند عربستان، قطر، کویت، امارات و بحرین خواهان حفظ وضع موجود و توقف حملات جدید هستند.

 وضعیت متزلزل پیت هگزت در وزارت دفاع

جی‌دی ونس پیش‌تر رهبری هیئت آمریکایی در مذاکرات ماه آوریل در اسلام‌آباد، با حضور جرد کوشنر و استیو ویتکا، را بر عهده داشت و در میانجیگری آتش‌بس ژوئن و همچنین ارسال نامه‌ای به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، برای مذاکره مستقیم نقش‌آفرین بود که اکنون با تصمیمات تازه ترامپ در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است.

تأثیر پرونده ایران تنها متوجه ونس نبوده است. جایگاه پیت هگزت، وزیر دفاع، نیز به دلیل ترسیم تصویری بیش از حد خوش‌بینانه از پیروزی نظامی سریع و نداشتن طرح روشن برای خروج پس از جنگ، زیر ذره‌بین قرار گرفته و برخی قانون‌گذاران جمهوری‌خواه خواستار استیضاح او شده‌اند. هرچند ترامپ همچنان از او حمایت می‌کند.

به باور کارشناسانی، برکناری احتمالی وزیر دفاع تنها فشارها را به تصمیمات مستقیم ترامپ منتقل می‌کند و نشان‌دهنده عمق شکاف درون‌حزبی است.

 مواضع و پیشنهادهای ایران

در این میان، دولت تهران نیز شرایط خود را روی میز نگه داشته است. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مذاکره‌کننده ارشد ایران، در مصاحبه با الجزیره اعلام کرد که پیشنهاد آتش‌بس هفت‌ماده‌ای شامل لغو محاصره دریایی، پایان تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده، توقف خصومت‌ها و اعلام رسمی پایان جنگ از طریق قطر به واشنگتن منتقل شده است. با این حال، واشنگتن تمایلی به پذیرش این مطالبات بدون توافق جامع بر سر برنامه هسته‌ای ایران ندارد.

تداوم تنش‌ها در تنگه هرمز

تنگه هرمز همچنان کانون بحران است. قالیباف با اشاره به اینکه کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها در این آبراه اعمال نمی‌شود، از هدایت کشتی‌ها به مسیر شمالی خبر داد. گزارش‌ها حاکی از آن است که در ۱۲ روز گذشته حداقل ۱۲ نفتکش هدف حملات قرار گرفته‌اند که نشان‌دهنده تداوم خطرات امنیتی جدی در این آبراه حیاتی انرژی است.

در مجموع، دستور ترامپ برای فاصله دادن ونس از پرونده ایران، اختلاف میان اصرار واشنگتن بر موضوع هسته‌ای و مطالبات دیپلماتیک تهران، و تنش‌های جاری در تنگه هرمز، چشم‌انداز آینده را در هاله‌ای از ابهام قرار داده و مشخص نیست واشنگتن در نهایت کدام مسیر را برخواهد گزید.