دیدگاه‌های منتشرشده از نشست سپتامبر بانک مرکزی ژاپن نشان می‌دهد برخی اعضای هیئت‌مدیره خواهان تسریع روند افزایش نرخ بهره یا نزدیک‌شدن سریع‌تر نرخ سیاستی به سطح خنثی هستند. هم‌زمان، شاخص اعتماد تولیدکنندگان بزرگ در نظرسنجی تانکان به بالاترین سطح خود در هشت سال گذشته رسید؛ موضوعی که از ادامه سیاست انقباضی بانک مرکزی حمایت می‌کند.
با این حال، اختلاف‌نظر میان اعضای بانک مرکزی، هشدار دفتر کابینه ژاپن درباره آثار انباشته افزایش‌های قبلی و کاهش فشار بر ین باعث شده زمان افزایش بعدی نرخ بهره همچنان میان ماه‌های اکتبر و دسامبر در نوسان باشد.
پس از انتشار خلاصه دیدگاه‌های نشست سپتامبر، ارزش دلار تا محدوده ۱۵۷.۸۷ ین افزایش یافت. این حرکت نشان می‌دهد معامله‌گران اظهارات بانک مرکزی را حامی افزایش‌های بیشتر نرخ بهره، اما نه لزوماً افزایش فوری در ماه اکتبر، ارزیابی کرده‌اند. در نتیجه، احتمال افزایش متوالی نرخ بهره در اکتبر کاهش یافت.
داده‌های ضعیف‌تر از انتظار تورم آمریکا و درخواست دفتر کابینه برای احتیاط نیز از رویکردی آهسته‌تر حمایت می‌کند. در مقابل، افزایش قیمت نفت و تداوم انتظارات بالای شرکت‌ها درباره قیمت‌ها، فشار بیشتری بر بانک ژاپن برای ادامه افزایش نرخ بهره وارد کرده است.
بانک مرکزی ژاپن قرار است در نشست پیش‌رو، نتایج نظرسنجی تانکان را در پیش‌بینی‌های فصلی رشد اقتصادی و تورم خود لحاظ کند. این گزارش می‌تواند سرنخ‌های مهمی درباره زمان افزایش بعدی نرخ بهره ارائه دهد.
دیدگاه‌های بانک مرکزی از ادامه افزایش نرخ بهره حمایت می‌کند
خلاصه دیدگاه‌های نشست سپتامبر نشان می‌دهد بیشتر اعضای بانک ژاپن با ادامه افزایش نرخ بهره پس از تصمیم اخیر موافق بوده‌اند. نرخ سیاستی بانک مرکزی در ماه سپتامبر به ۱.۲۵ درصد رسید؛ سطحی که در متن گزارش، بالاترین رقم طی ۳۱ سال گذشته توصیف شده است.
یکی از اعضای بانک مرکزی اعلام کرد اگر نشانه‌هایی از انحراف صعودی تورم مشاهده شود، سرعت افزایش نرخ بهره باید بیشتر شود. عضو دیگری نیز معتقد بود نزدیک‌کردن نسبتاً سریع نرخ سیاستی به سطح هدف، فضای بیشتری برای واکنش به تحولات پیش‌بینی‌نشده ایجاد خواهد کرد.
یکی دیگر از اعضا به احتمال تداوم قیمت بالای نفت در پی تنش‌های خاورمیانه اشاره کرد و آن را عاملی برای افزایش ریسک‌های تورمی دانست. چند عضو نیز اعلام کردند تورم پایه در ژاپن به هدف ۲ درصدی رسیده یا به آن نزدیک شده است.
بانک ژاپن در شرایطی برای افزایش نرخ بهره تحت فشار قرار دارد که نرخ سیاستی آن همچنان نزدیک پایین‌ترین سطح برآوردشده برای نرخ خنثی اسمی ژاپن، یعنی محدوده ۱.۱ تا ۲.۵ درصد، قرار دارد.
مخالفت داویش‌ها و هشدار دفتر کابینه
همه اعضای بانک ژاپن با افزایش سریع نرخ بهره موافق نیستند. توئیچیرو آسادا و آیانو ساتو، دو عضو متمایل به سیاست‌های انبساطی‌تر، در نشست سپتامبر با تصمیم افزایش نرخ بهره مخالفت کردند.
در خلاصه دیدگاه‌های نشست نیز هشدارهایی درباره ضعف مصرف داخلی و پایین‌بودن تورم خدمات دیده می‌شود؛ هشدارهایی که احتمالاً از سوی همین اعضا مطرح شده است.
نماینده دفتر کابینه ژاپن نیز از بانک مرکزی خواست آثار انباشته افزایش‌های قبلی نرخ بهره را با دقت بررسی کند و برآوردهای مربوط به نرخ خنثی را در تصمیم‌گیری‌های خود در نظر بگیرد.
این موضع‌گیری در شرایطی مطرح شده است که مینورو کیئوچی، وزیر اقتصاد ژاپن، در نشست بانک مرکزی حضور داشت. او از متحدان نخست‌وزیر سانائه تاکایچی به شمار می‌رود؛ نخست‌وزیری که نسبت به افزایش نرخ بهره، به‌ویژه به دلیل احتمال بالا رفتن هزینه تأمین مالی برنامه‌های هزینه‌ای دولت، رویکردی محتاطانه دارد.
نتایج تانکان به نفع افزایش نرخ بهره بود
نظرسنجی فصلی تانکان نیز از موضع طرفداران افزایش نرخ بهره حمایت کرد. شاخص اعتماد شرکت‌های بزرگ تولیدی از مثبت ۲۲ در ماه ژوئن به مثبت ۲۴ رسید و به بالاترین سطح از مارس ۲۰۱۸ افزایش یافت. با این حال، این رقم اندکی پایین‌تر از پیش‌بینی مثبت ۲۵ بود.
شاخص اعتماد شرکت‌های بزرگ غیرتولیدی از مثبت ۳۷ به مثبت ۳۵ کاهش یافت و پایین‌تر از پیش‌بینی مثبت ۳۶ قرار گرفت. این نخستین افت این شاخص طی پنج فصل گذشته بود.
شرکت‌های ژاپنی انتظار دارند قیمت‌های مصرف‌کننده طی سه سال آینده ۲.۶ درصد و طی پنج سال آینده ۲.۵ درصد افزایش یابد. همچنین شرکت‌های بزرگ اعلام کردند قصد دارند هزینه‌های سرمایه‌ای خود را در سال مالی جاری ۱۱.۳ درصد افزایش دهند.
شینیچیرو کوبایاشی، اقتصاددان مؤسسه پژوهشی میتسوبیشی یواف‌جی، معتقد است نتایج تانکان نشان می‌دهد فشارهای بنیادی بر قیمت‌ها همچنان قدرتمند است. ماساتو کوئیکه از مؤسسه سومپو نیز گفت افزایش‌های نرخ بهره بانک ژاپن تاکنون تأثیر محدودی بر شرایط تأمین مالی شرکت‌ها داشته است.
اکتبر یا دسامبر؛ تصمیم بعدی بانک ژاپن چه زمانی خواهد بود؟
بانک ژاپن در هفته‌های آینده نتایج تانکان را در پیش‌بینی‌های اقتصادی خود بررسی خواهد کرد. انتشار پیش‌بینی‌های جدید درباره رشد اقتصادی و تورم می‌تواند مشخص کند که بانک مرکزی افزایش بعدی نرخ بهره را در ماه اکتبر انجام می‌دهد یا آن را تا دسامبر به تعویق می‌اندازد.
از سوی دیگر، کاهش تورم آمریکا به کمتر از انتظار می‌تواند فشار بر بانک ژاپن برای افزایش سریع نرخ بهره با هدف جلوگیری از تضعیف بیشتر ین را کاهش دهد. افت ارزش ین هزینه واردات را افزایش می‌دهد و از این مسیر، فشار تورمی داخلی را بالا می‌برد.
در مجموع، دیدگاه‌های هاوکیش بانک مرکزی و نتایج قدرتمند تانکان از افزایش‌های بیشتر نرخ بهره حمایت می‌کنند، اما ضعف مصرف، کاهش شاخص شرکت‌های غیرتولیدی، هشدار دفتر کابینه و کاهش فشار بر ین، زمان اجرای تصمیم بعدی را همچنان نامشخص نگه داشته است.
