هشدار قاهره و ریاض نسبت به ناامنی در باب‌المندب؛ هراس از کاهش درآمد

عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر، و محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در جریان مذاکرات روز سه‌شنبه خود در قاهره خواستار اتخاذ تدابیر فوری برای حفاظت از امنیت دریانوردی در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب شدند که در پی تشدید مجدد درگیری‌ها در یمن و افزایش تهدیدات پیرامون خطوط کشتیرانی گرفته است.

به گزارش رویترز به نقل از ریاست جمهوری مصر، السیسی بر حمایت قاهره از اقدامات عربستان سعودی جهت حفظ امنیت ملی خود و همچنین تلاش‌ها برای دستیابی به یک راهکار سیاسی پایدار در پرونده یمن تأکید کرد. این گفتگوها در پی پیشروی‌های اخیر حوثی‌های یمن در امتداد نوار ساحلی غرب این کشور و موج تازه‌ای از حملات موشکی و پهپادی علیه عربستان سعودی انجام شد.

تنگه باب‌المندب، میان یمن و کشورهای آفریقایی جیبوتی و اریتره، دریای سرخ را به خلیج عدن متصل کرده و کوتاه‌ترین مسیر آبی میان آسیا و اروپا محسوب می‌شود. حدود ۱۲ درصد از کل تجارت جهان از طریق این کریدور ترانزیت می‌شود و در صورت انسداد یا ناامنی آن، کشتی‌های تجاری ناچار به دور زدن قاره آفریقا از مسیر دماغه امید نیک خواهند بود که به شکل چشمگیری هزینه‌های سوخت، حق بیمه و زمان سفر را افزایش می‌دهد.

تهدید روند بهبود درآمدهای کانال سوئز

امنیت بخش جنوبی دریای سرخ برای اقتصاد قاهره حیاتی است، چراکه شناورهای عبوری از آسیا پیش از ورود به کانال سوئز باید از باب‌المندب گذر کنند. این کانال در کنار درآمدهای گردشگری، صادرات و وجوه ارسالی مصریان خارج از کشور، ستون اصلی تأمین ارز خارجی مصر به شمار می‌رود.

در پی حملات دریایی از اواخر سال ۲۰۲۳ و تغییر مسیر شرکت‌های کشتیرانی، مصر در سال ۲۰۲۴ با افت حدود ۷ میلیارد دلاری درآمد کانال سوئز مواجه شد و برآوردها حاکی از زیان ماهانه نزدیک به ۸۰۰ میلیون دلار در اوج بحران بود. اگرچه درآمد کانال سوئز در سال مالی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ با رشد ۲۳ درصدی به حدود ۴.۶۷ میلیارد دلار رسید، اما این رقم همچنان فاصله چشمگیری با رکورد ۸.۷۵ میلیارد دلاری سال مالی ۲۰۲۲-۲۰۲۳ دارد. در شرایطی که برخی خطوط کشتیرانی بین‌المللی بازگشت به مسیر دریای سرخ را آغاز کرده بودند، تشدید ناآرامی‌ها می‌تواند این مسیر احیا را با وقفه مواجه سازد.

فشار بر زیرساخت‌های استراتژیک عربستان

در تحولات میدانی، مواضعی در امتداد ساحل دریای سرخ یمن و جزایر راهبردی ورودی باب‌المندب تحت کنترل حوثی‌ها درآمده است. همچنین در جریان اصابت پهپادها و پرتابه‌های موشکی به حوالی پایگاه هوایی خمیس‌مشیط در جنوب عربستان، سیزده نفر مجروح شدند.

علاوه بر این، در پی حمله‌ای جداگانه، خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب عربستان مسدود شد که نفت خام را از میادین شرقی در مجاورت خلیج فارس به بندر ینبع در سواحل دریای سرخ هدایت می‌کند تا امکان دور زدن تنگه هرمز فراهم شود.

با توجه به اختلالات موجود در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، بروز انسداد پایدار در باب‌المندب عملاً هر دو شریان اصلی انتقال نفت خام حوزه خلیج فارس به بازارهای بین‌المللی را در معرض تهدید جدی قرار می‌دهد.