عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی جمهوری اسلامی، در یک گفتگوی تلویزیونی با اعتراف به شرایط دشوار اقتصادی، صراحتاً اعلام کرد که درآمدهای دولت به شدت افت کرده و صادرات نفت ایران به صفر رسیده است. او با ادبیاتی صریح و بیپرده گفت: «شاید من در دولت نقش «بدمن» را پیدا کنم، اما ناچارم به هر کسی که پول میخواهد بگویم شرمنده، نداریم!»
- توقف کامل صادرات نفت: همتی اعلام کرد صادرات نفت ایران صفر شده و ذخایر شناور نیز بهشدت کاهش یافته؛ چین خرید خود را به کمتر از نصف رسانده است.
- تنگنای شدید مالی دولت: رئیس بانک مرکزی با صراحت گفت دولت «پول ندارد» و کاهش درآمدهای نفتی، مالیاتی و بیمهای همه بخشها را تحت فشار گذاشته است.
- سقوط درآمدهای مالیاتی: وصولی مالیات در دو ماه نخست سال پس از تعدیل تورم حدود ۶۰٪ افت کرده و صنایع بزرگ آسیب دیدهاند؛ سازمان مالیاتی خواستار اصلاح بودجه شده است.
- کسری بودجه بیسابقه: کسری بودجه ۱۴۰۵ حدود ۹۴۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده؛ انتشار اوراق با استقبال کم مواجه است و دولت با بحران تأمین مالی روبهروست.
چرا صادرات نفت متوقف شد؟
با پایان مهلت توافق موقت ۶۰ روزه ایران و آمریکا و بنبست در مذاکرات، محاصره دریایی تنگه هرمز تشدید شده است. دادههای مؤسسه تحلیل انرژی «کپلر» نشان میدهد که هیچگونه عبور و مروزی از سوی سوپرتانکرهای حامل نفت خام ایران ثبت نشده است.
- افت شدید ذخایر شناور: میزان ذخایر نفت ایران در خارج از منطقه محاصره از ۱۰۵ میلیون بشکه به حدود ۸۰ میلیون بشکه کاهش یافته و سهم باقیمانده در آبهای آسیا به ۳۰ میلیون بشکه (نصف سطح معمول) رسیده است.
- کاهش خریدهای چین: چین که اصلیترین خریدار نفت ایران در سالهای تحریم بوده، میانگین خرید روزانه خود را از ۱.۴ میلیون بشکه به حدود ۵۳۴ هزار بشکه رسانده که آن هم از محل ذخایر خارج از منطقه محاصره تأمین میشود.
بحران در بخش درآمدهای مالیاتی
دولت در بودجه سال ۱۴۰۵ حساب ویژهای روی مالیاتها باز کرده بود تا ۷۴ درصد از هزینههای جاری کشور را از این طریق پوشش دهد؛ اما آمارهای رسمی از واقعیت دیگری حکایت دارند.
افت ۶۰ درصدی وصولی مالیات
گزارشها نشان میدهد درآمدهای مالیاتی در دو ماهه نخست سال جاری پس از تعدیل تورم، افتی نزدیک به ۶۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل داشتهاند.
آسیب صنایع بزرگ
محمدهادی سبحانیان، رئیس سازمان امور مالیاتی، با اشاره به خسارات وارده به صنایع کلیدی مانند فولاد و پتروشیمی در پی تنشهای اخیر، خواستار تعدیل و کاهش رقم ۲۹۰۰ هزار میلیارد تومانی پیشبینیشده در بودجه شد.
کسری بودجه رکوردشکنی کرد
پیش از شروع درگیریها، مرکز پژوهشهای مجلس کسری بودجه سال ۱۴۰۵ را حدود ۹۴۰ هزار میلیارد تومان (معادل ۱۸ درصد کل بودجه) برآورد کرده بود. این در حالی است که تحمیل هزینههای سنگین جنگ و قطع کامل درآمدهای نفتی، فشار بر تأمین مالی غیرتورمی از طریق انتشار اوراق بدهی را دوچندان کرده است. با این حال، با توجه به استقبال محدود از اوراق مالی اسلامی، دولت اکنون با تنگنای جدی در پرداخت هزینههای جاری روبهرو است و مقامات اقتصادی ابراز امیدواری میکنند که با ازسرگیری دیپلماسی و مذاکرات، گشایشی در این بنبست اقتصادی حاصل شود.
✔️ بیشتر بخوانید: نقشه جدید ایران برای خطوط نفتی عربستان و امارات؛ آیا راههای فرار از هرمز بسته میشوند؟
