موج فروش وال‌استریت جمعه ششم نوامبر به اروپا و آسیا سرایت کرد و شکنندگی اعتماد به چرخه هوش مصنوعی را آشکار ساخت. پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای، نگرانی از سخت‌گیری در ساخت مراکز داده و بازده هزینه‌های زیرساختی را افزایش داد. نرخ بهره بالا نیز چشم‌انداز تقاضای تراشه و برق را مبهم کرده است.

اروپا؛ سرایت شوک وال‌استریت

اروپا جمعه را با افت آغاز کرد. شاخص استوکس ۶۰۰ ۱.۲ درصد کاهش یافت، داکس آلمان ۱.۶ درصد پایین آمد و کک ۴۰ فرانسه و فوتسی ۱۰۰ بریتانیا هر دو حدود ۱.۴ درصد افت کردند. این افت، نگرانی را از سهام تراشه‌سازان به کل دارایی‌های پرریسک گسترش داد.

در مرکز نگرانی‌ها، احتمال تغییر سیاست آمریکا درباره توسعه مراکز داده قرار دارد. شماری از نامزدهای پیروز انتخابات میان‌دوره‌ای وعده داده‌اند ساخت پروژه‌های تازه را کند یا متوقف کنند. برآورد شرکت اطلاعات بازار کلین‌ویو نشان می‌دهد حدود ۴۰ درصد ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده مراکز داده آمریکا در ایالت‌هایی قرار دارد که فرمانداران یا فرمانداران منتخب آن‌ها توقف یا محدودیت پروژه‌های جدید را مطرح کرده‌اند. این موضع می‌تواند اجرای طرح‌ها و درآمد شرکت‌های این زنجیره را به تأخیر بیندازد.

بانک هلندی آی‌ان‌جی نیز قصد دارد وام‌های مراکز داده به ارزش حدود ۵۰۰ میلیون دلار را بفروشد. این خبر توجه بازار را به ریسک اعتباری پروژه‌ها جلب کرد.

آسیا؛ سقوط تراشه‌سازان و مداخله مقام‌ها

افت در آسیا شدیدتر بود. شاخص ام‌اس‌سی‌آی آسیا در مقطعی بیش از ۴ درصد افت کرد و نیکی ژاپن حدود ۶ درصد پایین‌تر بسته شد؛ شدیدترین کاهش روزانه از آوریل ۲۰۲۵. سهام کیوکسیا و سافت‌بانک در جریان معاملات بیش از ۱۰ درصد افت کردند و در پایان به‌ترتیب حدود ۸.۷ و ۱۱ درصد کاهش یافتند.

در کره جنوبی، کوسپی پس از سقوطی تا ۸.۸ درصد با توقف موقت معاملات مواجه شد و در نهایت حدود ۶ درصد افت کرد. سهام اس‌کی هاینیکس ۱۰.۴ درصد و سامسونگ الکترونیکس ۶.۴ درصد کاهش یافت. تایکس تایوان نیز با وجود جبران بخشی از افت اولیه، روز را ۴.۵ درصد پایین‌تر به پایان رساند؛ تی‌اس‌ام‌سی ۴.۷ درصد افت کرد. این افت وابستگی ارزش‌گذاری شرکت‌های آسیایی به سرمایه‌گذاری جهانی هوش مصنوعی را برجسته کرد.

مقام‌های منطقه مداخله کردند. کره جنوبی برخی محدودیت‌های سرمایه‌گذاری اهرمی سرمایه‌گذاران خرد را موقتاً تسهیل کرد. در تایوان نیز گزارش شد وزارت دارایی از بانک‌های دولتی خواسته است از بازار سهام حمایت کنند. اما این مداخله نگرانی‌های بنیادی را رفع نمی‌کند.

وال‌استریت؛ منشأ موج فروش

آغاز موج، سقوط پنج‌شنبه سهام فناوری آمریکا بود. شاخص نیمه‌رساناهای فیلادلفیا ۱۲.۲ درصد افت کرد و کاهش هفتگی آن تا پایان همان روز به حدود ۱۶ درصد رسید. نزدک کامپوزیت ۵.۵۲ درصد، اس‌اندپی ۵۰۰ حدود ۴.۳۶ درصد و داوجونز ۳.۴ درصد کاهش یافتند. ارزش بازار شرکت‌های اس‌اندپی ۵۰۰ نیز نزدیک به ۲.۹ تریلیون دلار کوچک شد.

این افت صرفاً واکنشی سیاسی نبود. سرمایه‌گذاران پیش‌تر نیز درباره بازده هزینه‌های صدها میلیارد دلاری مراکز داده و زیرساخت محاسباتی تردید داشتند. اکنون نگرانی این است که محدودیت‌های محلی، هزینه تأمین مالی و مخالفت جوامع میزبان، بهره‌برداری از ظرفیت‌های جدید را به تأخیر بیندازد. در نتیجه، رشد تقاضای تراشه، برق و خدمات ابری ممکن است کند شود.

اوراق قرضه و ارز؛ پناه‌جویی سرمایه‌گذاران

اوراق دولتی هم‌زمان تقویت شدند. بازده اوراق ده‌ساله خزانه‌داری آمریکا به حدود ۴.۸۴ درصد رسید و بازده اوراق آلمان و فرانسه نیز کاهش یافت. این حرکت از افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن‌تر حکایت دارد. دلار در برابر ین تقویت شد، یورو حدود ۰.۳ درصد در برابر دلار افت کرد و طلای نقدی نیز صبح اروپا ۱.۲ درصد کاهش یافت.