سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک، اعلام کرد که هزینه‌های حمل و نقل و تأمین امنیت نفت در سال ۲۰۲۶ به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است، زیرا اختلال در ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز و دریای سرخ و افزایش خطرات امنیتی وجود دارد.

در طول سال ۲۰۲۶، هزینه‌های حمل و نقل و بیمه به حدود یک سوم کل هزینه نفت خام و فرآورده‌های نفتی افزایش یافت و نرخ اجاره نفتکش‌ها در تمام مسیرها در مقایسه با سطوح آنها در ابتدای سال، افزایش چشمگیری را ثبت کرد.

بر اساس گزارش اوپک، این افزایش باعث شده است که هزینه حمل نفت از طریق نفتکش‌های بسیار بزرگ (VLCC) که نفت خام را از خاورمیانه به شرق آسیا حمل می‌کنند و همچنین هزینه بیمه تا پایان اکتبر ۲۰۲۶ حدود ۴۶ دلار در هر بشکه افزایش یابد.

کشتیرانی حلقه‌ی اتصال کلیدی بین کشورها و مناطق تولیدکننده و مصرف‌کننده است و نقش آن فراتر از حمل و نقل کالا است، زیرا در تعیین سازوکارهای عملیات بازار نقش دارد و یکی از محرک‌های اصلی قیمت کالاها، نرخ تورم و عملکرد اقتصاد جهانی به طور کلی را تشکیل می‌دهد.

قیمت نفت خام برنت پس از جهش به بالای ۱۱۷ دلار در هر بشکه در هفته گذشته، در روزهای اخیر روی ۹۵ دلار در هر بشکه نیز معامله شد.

هزینه‌های حمل و نقل نفت

هزینه‌های حمل نفت از طریق ابرنفتکش‌ها از خاورمیانه به شرق آسیا بین ژانویه و اکتبر ۲۰۲۶ افزایش چشمگیری داشته است. گزارش اوپک نشان می‌دهد که قیمت حمل و نقل از ۳.۱۸ دلار در هر بشکه در پایان ژانویه به ۳۷.۱۳ دلار در پایان اکتبر افزایش یافته است. در نتیجه، هزینه‌های حمل و نقل تقریباً ۱۲ برابر افزایش یافت و در این دوره، در مقایسه با سطح آن در ابتدای سال، ۳۳.۹۵ دلار به هزینه حمل و نقل هر بشکه افزود.

هزینه‌های بیمه نیز جهش حتی بزرگ‌تری را تجربه کردند و از ۰.۰۶ دلار در هر بشکه در ژانویه به ۱۲.۲۹ دلار در اکتبر، یعنی بیش از ۲۰۰ برابر، افزایش یافتند. در واقع، کل افزایش هزینه‌های حمل و نقل و بیمه در این دوره حدود ۴۶ دلار در هر بشکه بوده است. 

این گزارش استدلال می‌کند که اختلالات فعلی در ناوگان تانکرهای نفتی تنها بخش کوچکی از افزایش ثبت‌شده در هزینه‌های حمل‌ونقل و حق بیمه را توضیح می‌دهد.

علاوه بر این، سهم هزینه‌های حمل و نقل و بیمه در کل هزینه نفت خام و فرآورده‌های نفتی به سطوح استثنایی رسیده است. این میانگین تا پایان اکتبر ۲۰۲۶ به ۳۰ درصد رسید، در حالی که این رقم برای نفتکش‌های بسیار بزرگ (VLCC) که از خاورمیانه به شرق آسیا می‌روند، تا پایان ژانویه گذشته حدود ۵ درصد بود. طبق اعلام اوپک، این هزینه‌ها معمولاً از ۳ درصد کل هزینه فراتر نمی‌روند.

تأمین امنیت جریان انرژی از طریق مسیرهای دریایی

در همین راستا، اوپک، آژانس بین‌المللی انرژی و مجمع بین‌المللی انرژی در تاریخ ۴ نوامبر ۲۰۲۶ با حضور کارشناسان و نمایندگان بخش انرژی، جلسه‌ای را برای بحث در مورد امنیت جریان انرژی از طریق مسیرهای دریایی، چالش‌های کشتیرانی و بیمه و ثبات بازار برگزار کردند.

این جلسه در پاسخ به درخواست وزرای اعلامیه همکاری، در جریان نشست خود در ریاض در ۱۲ اکتبر، برای بحث در مورد راه‌های تضمین ادامه عرضه بدون وقفه، با توجه به افزایش بالای هزینه‌های حمل و نقل و بیمه، برگزار شد.

هیثم الغیص، دبیرکل اوپک،  تعهد کشورهای شرکت‌کننده در بیانیه همکاری برای حمایت از ثبات بازارهای جهانی انرژی را تأیید و به اهمیت بحث‌های جاری در شناسایی راه‌حل‌های ممکن برای چالش‌های مربوط به تجارت دریایی که تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان با آن مواجه هستند، اشاره کرد.

وی توضیح داد که صادرات انرژی از طریق خطوط دریایی، ستون اساسی امنیت انرژی جهانی را تشکیل می‌دهد و خاطرنشان کرد که هزینه‌های حمل و نقل و بیمه نفت در طول سال ۲۰۲۶ به بیش از یک سوم ارزش پایه نفت خام افزایش یافته است.

وی افزود که افزایش هزینه‌ها و ریسک‌ها، تأثیر خود را بر تمام حلقه‌های زنجیره ارزش نفت و انرژی گسترش، بار اقتصادی اقتصادهای تولیدکننده و مصرف‌کننده را افزایش داده و فشارهای تورمی بیشتری را بر اقتصاد جهانی تحمیل کرده است.