بازار جهانی طلا در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ شاهد شکاف قابل‌توجهی میان رفتار بانک‌های مرکزی و مصرف‌کنندگان بود. در حالی که بانک‌های مرکزی خرید طلا را به‌شدت افزایش دادند، قیمت‌های بالا باعث کاهش تقاضای جواهرات و شمش و سکه شد؛ تغییری که نقش سرمایه‌گذاران نهادی و خریداران رسمی را در حفظ تقاضای جهانی طلا پررنگ‌تر کرده است.

بر اساس گزارش شورای جهانی طلا، خرید بانک‌های مرکزی در این دوره نسبت به سال گذشته ۴۲ درصد افزایش یافت و به حدود ۳۲۰ تن رسید. در مقابل، تقاضای جواهرات ۱۷ درصد و خرید شمش و سکه ۱۹ درصد کاهش پیدا کرد.

خرید بانک‌های مرکزی؛ تکیه‌گاه تقاضای جهانی طلا

بر اساس گزارش فصلی «روند تقاضای طلا» که شورای جهانی طلا منتشر کرده، بانک‌های مرکزی در سه ماه منتهی به سپتامبر حدود ۳۲۰ تن طلا خریداری کردند. این رقم نسبت به سه‌ماهه سوم سال گذشته ۴۲ درصد افزایش نشان می‌دهد.

با احتساب این خریدها، مجموع تقاضای بانک‌های مرکزی از ابتدای سال ۲۰۲۶ به حدود ۶۷۵ تن رسیده است؛ رقمی که ۶ درصد بیشتر از دوره مشابه سال ۲۰۲۵ است.

اهمیت این روند فقط به حجم خریدها محدود نمی‌شود. بانک‌های مرکزی معمولاً برخلاف برخی خریداران خرد، به‌صورت تدریجی و با افق بلندمدت طلا خریداری می‌کنند و لزوماً در واکنش به افزایش قیمت‌ها وارد بازار نمی‌شوند. از این رو، تداوم خرید آن‌ها می‌تواند به‌عنوان عاملی حمایتی برای تقاضای طلا عمل کند.

با این حال، افزایش سهم خریدهای رسمی و نهادی در شرایطی رخ داده که تقاضای مصرف‌کنندگان عادی و سرمایه‌گذاران خرد تحت فشار قیمت‌های بالا قرار گرفته است.

قیمت‌های بالا تقاضای جواهرات را به پایین‌ترین سطح سه‌ماهه سوم رساند

افزایش قیمت طلا تأثیر محسوسی بر خرید جواهرات گذاشته است. تقاضای جهانی جواهرات در سه‌ماهه سوم با افت ۱۷ درصدی به حدود ۳۱۰ تن رسید؛ ضعیف‌ترین عملکرد یک سه‌ماهه سوم در مجموعه داده‌های شورای جهانی طلا.

با وجود کاهش حجم خرید، ارزش هزینه‌شده برای جواهرات ۲ درصد افزایش یافت و به حدود ۴۳ میلیارد دلار رسید. این اختلاف نشان می‌دهد مصرف‌کنندگان با وجود خرید مقدار کمتری طلا، به دلیل قیمت‌های بالاتر هزینه بیشتری پرداخت کرده‌اند.

تقاضا برای شمش و سکه نیز در همین دوره ۱۹ درصد کاهش یافت و به حدود ۲۷۰ تن رسید. در مجموع، تقاضای سرمایه‌گذاری شامل صندوق‌های طلا، شمش و سکه ۱۴ درصد افت کرد.

این ارقام نشان می‌دهد رشد قیمت‌ها به‌تدریج توان خرید بخش‌هایی از بازار مصرفی را محدود کرده است؛ هرچند تقاضای سرمایه‌گذاری از طریق صندوق‌ها همچنان حمایت‌هایی برای بازار فراهم می‌کند.

ورود ۲۱۰ تن طلا به صندوق‌های ETF

صندوق‌های قابل معامله در بورس طلا در سه‌ماهه سوم حدود ۲۱۰ تن ورود سرمایه ثبت کردند. این روند در مقایسه با خروج سرمایه در سه‌ماهه دوم، تغییر جهت قابل‌توجهی محسوب می‌شود.

با این حال، میزان ورود سرمایه به صندوق‌ها همچنان ۶ درصد کمتر از دوره مشابه سال گذشته بود. بنابراین، با وجود بازگشت جریان سرمایه به ETFها، عملکرد آن‌ها هنوز به سطح سال قبل نرسیده است.

تولید معادن رکورد زد؛ بازیافت طلا کاهش یافت

در سمت عرضه، تولید معادن طلا در سه‌ماهه سوم ۳ درصد افزایش یافت و به حدود ۱٬۰۷۰ تن رسید؛ بالاترین سطح ثبت‌شده برای یک سه‌ماهه سوم.

در مقابل، بازیافت طلا ۸ درصد کاهش پیدا کرد و به پایین‌ترین سطح سه سال اخیر رسید. شورای جهانی طلا اعلام کرد که عرضه طلای بازیافتی حتی در واکنش به قیمت‌های بالا نیز عمدتاً افزایش نیافته است.

کاهش بازیافت در کنار افزایش قیمت‌ها می‌تواند به محدودترشدن عرضه قابل دسترس در بازار کمک کند؛ زیرا دارندگان طلا ظاهراً تمایل کمتری به فروش دارایی‌های خود نشان داده‌اند.

تقاضای طلا در بخش فناوری نیز ۳ درصد افزایش یافت. رشد تولید تجهیزات الکترونیکی مرتبط با هوش مصنوعی از عوامل مؤثر بر این افزایش عنوان شده است.

تقاضای جهانی طلا در سال ۲۰۲۶ به رکورد سال گذشته رسید

مجموع تقاضای طلا با احتساب معاملات خارج از بورس (OTC) در سه‌ماهه سوم حدود ۱٬۳۷۰ تن برآورد شد که نسبت به مدت مشابه سال قبل یک درصد کاهش داشت.

با این حال، تقاضای تجمعی از ابتدای سال به حدود ۳٬۸۸۰ تن رسید و با رکورد ثبت‌شده در سال ۲۰۲۵ برابری کرد. ارزش این تقاضا نیز به حدود ۵۶۶ میلیارد دلار رسید که بالاترین رقم ثبت‌شده تاکنون است.

میانگین قیمت طلا در سه‌ماهه سوم حدود ۴٬۲۶۰ دلار به‌ازای هر اونس بود؛ افزایشی ۲۳ درصدی نسبت به سال گذشته. این میانگین، سومین میانگین قیمت فصلی بالای طلا در تاریخ بازار محسوب می‌شود.

چشم‌انداز شورای جهانی طلا برای ادامه سال

شورای جهانی طلا انتظار دارد خرید بانک‌های مرکزی در سال ۲۰۲۶ دست‌کم با سطح سال گذشته برابری کند. این نهاد همچنین پیش‌بینی می‌کند تقاضای سرمایه‌گذاری همچنان مقاوم باقی بماند، در حالی که حجم تقاضای جواهرات احتمالاً به روند کاهشی خود ادامه خواهد داد.

در سمت عرضه نیز انتظار رشد محدود وجود دارد؛ رشدی که عمدتاً از محل افزایش تولید معادن تأمین خواهد شد.

با این حال، ترکیب فعلی تقاضا یک نکته مهم برای بازار دارد: حمایت از طلا بیش از گذشته به خرید بانک‌های مرکزی و جریان سرمایه صندوق‌ها وابسته شده است. اگر ورود سرمایه به صندوق‌ها معکوس شود، کاهش تقاضای جواهرات و شمش و سکه می‌تواند بازار را در برابر افت تقاضای سرمایه‌گذاری آسیب‌پذیرتر کند.

از سوی دیگر، کاهش عرضه طلای بازیافتی در قیمت‌های بالا می‌تواند بخشی از فشار ناشی از ضعف تقاضای مصرفی را جبران کند. البته باید توجه داشت که شورای جهانی طلا نهادی صنعتی است که از سوی تولیدکنندگان طلا تأمین مالی می‌شود؛ بنابراین، چشم‌انداز مثبت این نهاد را باید با درنظرگرفتن جایگاه آن در صنعت طلا ارزیابی کرد.

منبع: گزارش فصلی روند تقاضای طلا در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶، منتشرشده توسط شورای جهانی طلا (WGC).