فروش سنگین سهام تراشه‌ها؛ علت ریسک هوش مصنوعی؟

سهام شرکت‌های تولیدکننده تراشه در تابستان ۲۰۲۶ یکی از شدیدترین موج‌های فروش سال‌های اخیر را تجربه کرده‌اند. نگرانی درباره کاهش شتاب سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی، محدودیت‌های صادراتی، تنش‌های ژئوپلیتیکی و ارزش‌گذاری‌های بسیار بالا باعث شده سرمایه‌گذاران بخشی از موقعیت‌های خود در صنعت نیمه‌هادی‌ها را کاهش دهند.

با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند بازار ممکن است یک نکته مهم را نادیده گرفته باشد: قدرت بنیادی شرکت‌های فعال در صنعت تراشه همچنان بالاست و افت اخیر بیشتر ناشی از نگرانی‌های کوتاه‌مدت است تا تغییر اساسی در چشم‌انداز بلندمدت.

آیا فروش سنگین تراشه‌ها فرصتی برای خرید ایجاد کرده است؟

صندوق ETF نیمه‌هادی‌ها iShares Semiconductor ETF (SOXX) در یک ماه اخیر حدود ۱۳ درصد کاهش یافته است؛ افتی که نشان‌دهنده فشار گسترده فروش در کل صنعت تراشه است.

شرکت‌هایی که در سال‌های گذشته بزرگ‌ترین برندگان موج هوش مصنوعی بودند، اکنون با موجی از نگرانی‌ها مواجه شده‌اند:

• احتمال کاهش رشد هزینه‌های زیرساخت هوش مصنوعی
• محدودیت صادرات تراشه‌های پیشرفته به چین
• افزایش تعرفه‌های تجاری
• نگرانی درباره بازده اقتصادی سرمایه‌گذاری‌های عظیم AI

با این حال، برخی مؤسسات مالی مانند JPMorgan Chase معتقدند این افت ممکن است بیش از حد شدید بوده باشد.

تحلیلگران این بانک اعلام کرده‌اند که شرکت‌های نیمه‌هادی همچنان از نظر سودآوری شرایط مناسبی دارند و به دلیل محدودیت عرضه، احتمالاً بازار به‌زودی به تعادل خواهد رسید.

به گفته تحلیلگران، افزایش قابل توجه ظرفیت تولید تراشه تا سال ۲۰۲۸ اتفاق نخواهد افتاد؛ بنابراین هنوز برای قیمت‌گذاری یک تغییر اساسی در چرخه صنعت زود است.

آیا حباب هوش مصنوعی در حال تخلیه است؟

یکی از مهم‌ترین عوامل فشار بر سهام تراشه‌ها، تغییر نگاه سرمایه‌گذاران نسبت به هزینه‌های هوش مصنوعی است.

در سال‌های اخیر شرکت‌های بزرگ فناوری میلیاردها دلار برای توسعه مراکز داده، پردازنده‌های هوش مصنوعی و زیرساخت ابری هزینه کرده‌اند. اما اکنون برخی سرمایه‌گذاران این سؤال را مطرح می‌کنند که آیا درآمدهای حاصل از این سرمایه‌گذاری‌ها می‌تواند با سرعت کافی رشد کند یا خیر.

انتشار مدل کم‌هزینه Kimi K3 توسط شرکت چینی Moonshot AI نیز نگرانی‌ها را افزایش داده است. برخی تحلیلگران آن را با معرفی مدل DeepSeek در سال ۲۰۲۵ مقایسه کرده‌اند؛ زمانی که بازار برای نخستین بار نسبت به هزینه‌های سنگین توسعه هوش مصنوعی آمریکا دچار تردید شد.

بانک بارکلیز نیز هشدار داده است که اشتیاق سرمایه‌گذاران نسبت به هزینه‌های سرمایه‌ای هوش مصنوعی (AI Capex) در حال کاهش است.

سقوط سنگین سهام حافظه و تراشه

بخش حافظه نیمه‌هادی که یکی از داغ‌ترین معاملات سال ۲۰۲۶ بود، اکنون شدیدترین فشار فروش را تجربه کرده است.

شرکت‌هایی مانند:

• Micron Technology
• SanDisk
• Intel
• Applied Materials
• Lam Research

با کاهش شدید ارزش بازار مواجه شده‌اند.

برای مثال، ارزش بازار Micron از سقف‌های اخیر خود حدود ۳۵۰ میلیارد دلار کاهش یافته است.

با این حال، برخی سرمایه‌گذاران بلندمدت معتقدند این افت ممکن است فرصتی برای ورود تدریجی باشد، زیرا نیاز جهانی به حافظه، پردازنده‌های هوش مصنوعی و زیرساخت داده همچنان در حال افزایش است.

اوراکل؛ قربانی دیگر موج اصلاح هوش مصنوعی

در کنار شرکت‌های تراشه‌ساز، شرکت‌های زیرساخت هوش مصنوعی نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند.

Oracle که یکی از شرکت‌های بزرگ حوزه رایانش ابری و دیتاسنتر محسوب می‌شود، طی یک سال گذشته تقریباً نیمی از ارزش خود را از دست داده است.

مشکل اصلی سرمایه‌گذاران این است که آیا هزینه‌های عظیم Oracle برای هوش مصنوعی در نهایت بازده کافی ایجاد خواهد کرد یا خیر.

این شرکت در سال مالی اخیر:

• حدود ۵۵.۷ میلیارد دلار هزینه سرمایه‌ای (CapEx) ثبت کرده است؛ بیش از دو برابر سال قبل.
• بدهی‌ها و تعهدات بلندمدت آن به حدود ۱۷۶.۹ میلیارد دلار افزایش یافته است.
• برای سال جاری نیز برنامه دارد حدود ۴۰ میلیارد دلار سرمایه جدید برای زیرساخت هوش مصنوعی جذب کند.

قرارداد بزرگ ۳۰۰ میلیارد دلاری Oracle با OpenAI نیز یکی از عوامل افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران درباره میزان ریسک این سرمایه‌گذاری‌ها بوده است.

آیا سهام Oracle جذاب شده است؟

با وجود نگرانی‌ها، برخی تحلیلگران معتقدند افت شدید قیمت Oracle باعث شده ارزش‌گذاری آن جذاب‌تر شود.

سهام این شرکت اکنون با نسبت قیمت به سود آینده‌نگر (Forward P/E) کمتر از ۱۶ معامله می‌شود؛ در حالی که میانگین S&P 500 حدود ۲۲ است.

سرمایه‌گذاران بلندمدت معتقدند اگر سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی Oracle نتیجه دهد، این شرکت می‌تواند از یکی از بزرگ‌ترین روندهای فناوری دهه آینده بهره‌مند شود.

این اتفاق چه پیامی برای بازار دارد؟

افت اخیر سهام تراشه‌ها بیش از آنکه نشان‌دهنده پایان داستان هوش مصنوعی باشد، بیانگر تغییر مرحله بازار است. سرمایه‌گذاران پس از چند سال رشد انفجاری اکنون به دنبال پاسخ یک سؤال مهم هستند:

آیا سود اقتصادی هوش مصنوعی می‌تواند با سرعت سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده هماهنگ شود؟

اگر شرکت‌های بزرگ فناوری همچنان هزینه‌های زیرساختی خود را حفظ کنند، افت فعلی می‌تواند یک اصلاح موقت باشد. اما اگر رشد درآمدها کمتر از انتظار باشد، صنعت ممکن است وارد دوره‌ای طولانی‌تر از تعدیل ارزش‌گذاری شود.