هند با وجود پیشرفت در متنوعسازی منابع انرژی، همچنان یکی از وابستهترین اقتصادهای جهان به واردات نفت خام محسوب میشود. جدیدترین گزارش مشترک کنفدراسیون صنعت هند (CII) و مؤسسه EY نشان میدهد که حدود ۹۰ درصد از نیاز نفت خام این کشور از طریق واردات تأمین میشود؛ موضوعی که در کنار کاهش تولید داخلی، امنیت انرژی سومین واردکننده بزرگ نفت جهان را با چالشهای جدی روبهرو کرده است. در سالهای اخیر، رشد سریع تقاضای انرژی، افت تولید از میادین قدیمی و تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه باعث شده دولت هند علاوه بر افزایش واردات، برنامههای گستردهای برای توسعه اکتشافات فراساحلی و گسترش ذخایر استراتژیک نفت تدوین کند.
- هند همچنان ۹۰ درصد نفت خام مورد نیاز خود را وارد میکند.
- تولید نفت این کشور برای سومین سال متوالی کاهش یافته است.
- دولت هند ۸.۸ میلیارد دلار برای توسعه اکتشافات فراساحلی تا سال مالی ۲۰۳۱ اختصاص داده است.
- ظرفیت فعلی ذخایر استراتژیک هند تنها پاسخگوی حدود هشت روز مصرف نفت کشور است.
وابستگی وارداتی کاهش یافته، اما نفت همچنان نقطه ضعف اصلی است
بر اساس گزارش CII و EY، وابستگی هند به واردات انرژی اولیه از ۴۷ درصد در سال مالی ۲۰۱۷ به ۴۲ درصد در سال مالی ۲۰۲۵ کاهش یافته است؛ نشانهای از حرکت تدریجی این کشور به سمت تنوعبخشی در سبد انرژی. با این حال، این روند شامل نفت خام نشده است. در حال حاضر ۹۰ درصد مصرف نفت خام هند از طریق واردات تأمین میشود و این کشور همچنان بهشدت در برابر اختلالات عرضه جهانی آسیبپذیر است.
کاهش تولید داخلی برای سومین سال متوالی
وزارت نفت هند اعلام کرد تولید نفت خام این کشور در سال مالی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ حدود ۳ درصد کاهش یافته است. به گفته دولت، دلیل اصلی این افت، کاهش طبیعی تولید در میادین قدیمی و بالغ نفت و گاز است.
شرکت دولتی Oil and Natural Gas Corporation (ONGC)، بزرگترین تولیدکننده نفت هند، با استفاده از فناوریهای افزایش برداشت نفت (EOR) و بهبود برداشت نفت (IOR) توانسته سرعت کاهش تولید را تا حدود ۲ درصد محدود کند، اما این اقدامات هنوز برای جبران افت تولید کافی نیست.
سرمایهگذاری ۸.۸ میلیارد دلاری برای توسعه اکتشافات دریایی
دولت هند در پاسخ به کاهش تولید داخلی، برنامه طرح ملی اکتشافات فراساحلی را آغاز کرده است؛ بزرگترین پروژه اکتشاف دریایی این کشور که تا سال مالی ۲۰۳۱ با حمایت ۸.۸ میلیارد دلاری دولت اجرا خواهد شد. بر اساس این برنامه، دولت تا ۵۰ درصد هزینه حفاری چاههای اکتشافی آبهای عمیق را تأمین میکند تا ریسک سرمایهگذاری کاهش یافته و توسعه منابع هیدروکربنی دریایی سرعت بگیرد.
تمرکز اصلی این طرح بر حوضههای آبهای عمیق و فوقعمیق کریشنا-گوداواری، کاوری، ماهانادی و منطقه آندامان است؛ مناطقی که به دلیل پیچیدگی فنی، هزینه حفاری هر چاه اکتشافی در آنها بین ۱۲۵ تا ۱۵۰ میلیون دلار برآورد میشود.
بحران خاورمیانه، زنگ خطر امنیت انرژی هند
جنگ ایران و اختلال در جریان صادرات نفت از تنگه هرمز، آسیبپذیری بالای هند را بار دیگر آشکار کرد. در پی کاهش عرضه نفت خاورمیانه، پالایشگاههای هندی واردات نفت از روسیه را به رکوردهای جدید رساندند و همزمان خرید نفت از کشورهای غرب آفریقا را نیز افزایش دادند. با این حال، دولت هند به این جمعبندی رسیده است که تنها تنوعبخشی به واردات کافی نیست و باید ظرفیت ذخایر راهبردی نفت نیز افزایش یابد.
در همین راستا، شرکت ONGC ساخت یک مخزن جدید ذخیرهسازی نفت در مانگالورو را آغاز کرده است که ظرفیت نگهداری حدود ۱۳ میلیون بشکه نفت را خواهد داشت. در حال حاضر، کل ظرفیت ذخایر استراتژیک هند تنها پاسخگوی حدود هشت روز مصرف نفت کشور است؛ رقمی که در مقایسه با بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان بسیار پایین ارزیابی میشود.
“
«کاهش تولید داخلی در کنار وابستگی ۹۰ درصدی به واردات، امنیت انرژی هند را بیش از هر زمان دیگری به تحولات ژئوپلیتیکی گره زده است. توسعه اکتشافات فراساحلی، افزایش ظرفیت ذخایر استراتژیک و تنوعبخشی به منابع واردات، سه ستون اصلی راهبرد جدید دهلینو برای کاهش این ریسک محسوب میشوند. با توجه به جایگاه هند بهعنوان سومین واردکننده بزرگ نفت جهان، تصمیمات این کشور میتواند در سالهای آینده بر الگوی تجارت جهانی نفت، تقاضای بازار و مسیر سرمایهگذاری در پروژههای فراساحلی تأثیر قابل توجهی داشته باشد.»
بابک شیری
در ترجمه برخی نقاط این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
