سناریوی شوک قیمتی LNG در اروپا؛ نفت ۲۴۰ دلاری در بازار گاز؟

با ورود اروپا به فصل سرما و سطح پایین ذخیره‌سازی، قیمت‌های جهانی گاز طبیعی مایع (LNG) در زمستان پیش رو با چشم‌انداز افزایش بیشتر مواجه شده است. این امر با شدت گرفتن رقابت میان بازارهای مصرف بر سر تصاحب محموله‌های موجود همراه است.

این نگرانی‌ها هم‌زمان با تداوم اختلال در حمل‌ونقل گاز طبیعی مایع در منطقه خلیج فارس رخ می‌دهد که حجم قابل‌توجهی از عرضه جهانی را کاهش داده و تردیدهایی جدی درباره توانایی بازار برای تأمین تقاضا در ماه‌های آینده ایجاد کرده است.

مدیران و تحلیلگران بخش گاز معتقدند شرایط کنونی بازار، متغیر «آب‌وهوا» را به مؤلفه‌ای حیاتی در تعیین مسیر قیمت‌ها تبدیل کرده است، چراکه وقوع زمستانی سرد در اروپا و آسیا می‌تواند به تشدید رقابت برای جذب محموله‌ها و افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها بینجامد. در نقطه مقابل، زمستانی گرم‌تر می‌تواند تا حدی از بار فشار بر بازار بکاهد، اگرچه به دلیل تداوم محدودیت‌های کشتیرانی از مسیر تنگه هرمز و اثرات آن بر جریان گاز مایع، قیمت‌ها همچنان در سطوح بالایی باقی خواهند ماند.

فشار مضاعف بر ذخایر گازی قاره سبز

سدریک کرمرز، رئیس بخش گاز یکپارچه شرکت شل (Shell)، اعلام کرد که با نزدیک شدن به پایان پاییز، اروپا در سطح ذخیره‌سازی بی‌سابقه‌ای، پایین‌تر از معمول، قرار دارد. در حال حاضر، ذخایر گاز طبیعی در اتحادیه اروپا حدود ۶۷ درصد از ظرفیت مخازن را پر کرده که با هدف‌گذاری ۸۰ درصدی این اتحادیه تا ماه دسامبر فاصله دارد. در همین حال، به گزارش رویترز، مدیران شرکت اکوینور (Equinor) نروژ برآورد کرده‌اند که سطح این ذخایر تا اول نوامبر می‌تواند نهایتاً به حدود ۷۵ درصد برسد.

شرایط جاری بازار با بحران انرژی اروپا در سال ۲۰۲۲ تفاوت‌هایی دارد، از جمله آنکه ذخیره‌سازی گاز در طول تابستان سال جاری به میزان مشابه گذشته افزایش نیافت. این امر ناشی از ضعف انگیزه‌های مالی در ساختار بازار وارونه (Backwardation) بوده که قیمت‌های تحویل فوری (Spot) بالاتر از نرخ‌های آتی بازار برآورد می‌شد.

آناتول فیگن، مدیر ارشد بازرگانی شرکت چنیر انرژی (Cheniere Energy)، نیز اظهار کرد که سطح ذخایر پایین بوده و زمان تحویل وابستگی بالایی به شرایط جوی دارد، که این امر نشان می‌دهد اروپا با ورود به فصل زمستان در موقعیت دشواری قرار گرفته است.

سیمون فلاورز، رئیس مؤسسه مشاوره وود مکنزی (Wood Mackenzie)، نیز با اشاره به محدودیت شدید ذخایر، هشدار داد که در صورت وقوع زمستانی سردتر از نرمال، قیمت گاز مایع ممکن است تا سطح ۴۰ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا (BTU) افزایش یابد که معادل حدود ۲۴۰ دلار برای هر بشکه نفت خام برنت برآورد می‌شود. وی توضیح داد هرچند چنین سطوح قیمتی به افت تقاضا منجر خواهد شد، اما حتی در صورت آب‌وهوای گرم نیز قیمت‌ها بالا می‌مانند.

فلاورز افزود تشدید و تداوم بحران و درگیری‌های مرتبط با ایران، احتمال پایداری محدودیت‌های عبور و مرور از تنگه هرمز را تا پایان سال میلادی تقویت می‌کند.

تشدید رقابت میان اروپا و آسیا

هم‌زمان رقابت میان خریداران اروپایی و آسیایی برای جذب محموله‌های LNG با توجه به احتمال بروز هوای سرد در هر دو جغرافیا رو به فزونی گذاشته است. هله اوسترگارد کریستینسن، معاون ارشد بازاریابی و تأمین شرکت اکوینور، تأکید دارد که همزمانی زمستان سرد با اختلال در ترانزیت گاز از هرمز بدان معناست که خریداران اروپایی ناچار خواهند بود برای دریافت گاز ایالات متحده به رقابت با خریداران آسیایی وارد شوند.

از سویی دیگر، بعد مسافت انتقال داده محموله‌ها از مبدأ آمریکا چالش‌هایی لجستیکی برای متقاضیان آسیایی به همراه دارد. اندرو پری، معاون بازاریابی جهانی LNG در شرکت اکسون‌موبیل (ExxonMobil)، مدت زمان سیر سفر محموله‌ها از آمریکا به شرق و شمال آسیا را حدود ۴۵ روز عنوان کرد که فرآیند استقرار و جابه‌جایی سریع ناوگان کشتیرانی را با موانع عملیاتی مواجه می‌سازد.

به گفته فعالان بازار، نرخ‌های نقدی گاز طبیعی مایع در آسیا طی سال جاری با رشدی چشمگیر به حدود ۳۰ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا رسیده، در حالی که این رقم پیش از آغاز تنش‌ها و بحران‌های جاری در محدوده ۱۰ دلار ثبت شده بود. جهش قیمت‌ها اگرچه به افت مصرف در بازار آسیا انجامیده، اما کلیت بازار جهانی گاز تحت فشار ناشی از کاهش عرضه از منطقه خلیج فارس قرار دارد.

افت ۸۵ درصدی ترانزیت LNG خلیج فارس

بر اساس داده‌های مؤسسه کپلر (Kpler)، حجم صادرات گاز طبیعی مایع از مبادی خلیج فارس، به‌ویژه قطر و امارات متحده عربی، در فاصله ماه‌های مارس تا آگوست نسبت به بازه زمانی مشابه در سال گذشته بیش از ۸۵ درصد کاهش را به ثبت رسانده است.

همچنین ارزیابی‌های شرکت شل نشان می‌دهد که بازار جهانی انرژی طی سال جاری میلادی، نزدیک به ۳۶ میلیون تن از ظرفیت عرضه LNG خود را به‌واسطه بروز اختلال در مسیرهای کشتیرانی تنگه هرمز و افت بارگیری از بنادر قطر و امارات از دست داده، که به دلیل جایگاه محوری این حوزه در تأمین سبد گاز بین‌المللی، تعادل عرضه و تقاضا را بر هم زده است.

در همین چارچوب، شرکت انرژی دولتی آلمان (SEFE) روند ذخیره‌سازی گاز طبیعی را برای رویارویی با ماه‌های پیش رو آغاز کرده است. کارشناسان بازار تأکید می‌کنند مسیر آتی نرخ‌های LNG در زمستان جاری به‌صورت مستقیم به دو فاکتور شدت سرمای هوا و نیز تداوم تنش‌ها در گذرگاه‌های دریایی خلیج فارس وابسته خواهد بود.