شرکت متا در حالی مدل درآمدی جدیدی برای خدمات هوش مصنوعی خود ایجاد کرده که همچنان بخش بسیار بزرگی از درآمدش به تبلیغات وابسته است. این شرکت در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، عامل هوش مصنوعی شخصی خود با نام «موز» را معرفی کرد؛ خدمتی که برای بیشتر کاربران رایگان است، اما کاربران پرمصرف میتوانند برای ظرفیت بیشتر، ماهانه ۲۰ یا ۱۰۰ دلار پرداخت کنند.
- متا نخستین عامل هوش مصنوعی شخصی خود را با یک سطح رایگان و اشتراکهای ماهانه ۲۰ و ۱۰۰ دلاری عرضه کرده است.
- هر یک میلیون مشترک در سطح ۲۰ دلاری حدود ۲۴۰ میلیون دلار و در سطح ۱۰۰ دلاری حدود ۱.۲ میلیارد دلار درآمد سالانه ایجاد میکند.
- با این حال، درآمد تبلیغاتی متا بهقدری بزرگ است که حتی پنج میلیون مشترک ۲۰ دلاری نیز کمتر از ۰.۵ درصد درآمد سالانه شرکت را تشکیل میدهند.
- اهمیت اصلی «موز» فعلاً در درآمد مستقیم نیست؛ بلکه در تبدیل هوش مصنوعی به منبع درآمدی جدید فراتر از تبلیغات و ایجاد مسیرهایی مانند کارمزد خریدهای انجامشده از طریق عامل هوشمند است.
متا وارد مرحله جدید درآمدزایی از هوش مصنوعی شد
«موز» با مدل هوش مصنوعی «موز اسپارک» ساخته شده و در اختیار کاربران آمریکایی در تلفنهای همراه، وبسایت اختصاصی و واتساپ قرار گرفته است. تفاوت اصلی این خدمت با یک گفتوگوی معمولی این است که کاربر صرفاً سؤال نمیپرسد؛ عامل هوشمند میتواند به جای او اقدام کند.
این عامل قادر است مرورگر را به صورت مستقل باز کند، برای کاربر نامه الکترونیکی ارسال کند، سفر رزرو کند، فرمها را تکمیل کند و حتی در برخی فرایندها از طرف کاربر مذاکره کند. همچنین فعالیت خود را پس از بسته شدن برنامه ادامه میدهد.
متا پیش از این نیز تجربه دریافت پول از کاربران را داشته است. سرویس تأیید حساب این شرکت از سال ۲۰۲۳ با قیمت ماهانه ۱۱.۹۹ تا ۱۴.۹۹ دلار عرضه شد و در بهار امسال نیز متا آزمایش اشتراک «متا وان» را با قیمتهای ۷.۹۹ و ۱۹.۹۹ دلار برای کاربران سنگین آغاز کرد.
با این حال، اشتراک ۱۰۰ دلاری «موز» تفاوت مهمی با خدمات قبلی دارد و گرانترین سطح آن حدود پنج برابر گرانتر از بالاترین سطح اشتراک آزمایشی قبلی است.
درآمد میلیاردی، اما نه آنقدر که متا را متحول کند
در نگاه نخست، قیمت ۱۰۰ دلار در ماه میتواند جذاب به نظر برسد، اما مقیاس کسبوکار متا نشان میدهد درآمد مستقیم این خدمت در کوتاهمدت احتمالاً تأثیر چندانی بر صورتهای مالی شرکت نخواهد داشت.
هر یک میلیون کاربر در سطح ۲۰ دلاری، ماهانه ۲۰ میلیون دلار و سالانه حدود ۲۴۰ میلیون دلار درآمد ایجاد میکند. یک میلیون کاربر در سطح ۱۰۰ دلاری نیز سالانه حدود ۱.۲ میلیارد دلار برای متا درآمد خواهد داشت اما درآمد تبلیغاتی متا در سهماهه دوم به حدود ۶۰.۸ میلیارد دلار رسید و تقریباً ۹۸ درصد درآمد شرکت از تبلیغات تأمین شد. در چنین مقیاسی، حتی پنج میلیون مشترک ۲۰ دلاری نیز حدود ۱.۲ میلیارد دلار درآمد سالانه ایجاد میکنند؛ رقمی که کمتر از نیم درصد درآمد سالانه کسبوکار تبلیغاتی متا است. به همین دلیل، نباید راهاندازی «موز» را صرفاً به عنوان یک حرکت برای افزایش سریع درآمد اشتراکی متا ارزیابی کرد.
متا حتی انتظار درآمد بزرگ از اشتراکها ندارد
الکساندر وانگ، مدیر بخش هوش مصنوعی متا، اعلام کرده است که اکثریت بسیار بزرگ کاربران باید بتوانند نیازهای خود را با سطح رایگان برطرف کنند. بنابراین سطوح پولی اساساً برای کاربران بسیار پرمصرف طراحی شدهاند؛ کاربرانی که به دلیل استفاده بیشتر، هزینه پردازشی بالاتری برای متا ایجاد میکنند.
این موضوع از نظر اقتصادی اهمیت دارد. هزینه اجرای مدلهای هوش مصنوعی بسیار بالاست و متا برای توسعه زیرساختهای محاسباتی خود در سال جاری بین ۱۳۰ تا ۱۴۵ میلیارد دلار هزینه سرمایهای پیشبینی کرده است.
تنها در سهماهه دوم، هزینه سرمایهای متا به ۳۱.۱ میلیارد دلار رسید و جریان نقد آزاد شرکت از ۸.۵ میلیارد دلار در سال قبل به تنها ۷۸۴ میلیون دلار کاهش یافت. در چنین شرایطی، حتی چند میلیون مشترک پولی نیز در برابر حجم سرمایهگذاری متا رقم بزرگی محسوب نمیشوند.
درآمد اشتراکی متا در حال رشد است
با وجود این، درآمدهای غیرتبلیغاتی متا در حال افزایش هستند. در سهماهه دوم، بخش «سایر درآمدها» در خانواده برنامههای متا برای نخستینبار از یک میلیارد دلار در یک فصل عبور کرد. این بخش درآمد حاصل از اشتراکهای کاربران و پیامرسانی پولی واتساپ را نیز شامل میشود.
این رقم نسبت به ۵۸۳ میلیون دلار در سهماهه دوم سال قبل، حدود ۷۳ درصد رشد کرده است. درآمد این بخش در سهماهه نخست ۲۰۲۶ نیز حدود ۸۸۴ میلیون دلار بود.
بنابراین، درآمدهای اشتراکی متا سریع رشد میکنند، اما هنوز سهم بسیار کوچکی از کل درآمد شرکت دارند. راهاندازی «موز» میتواند سرعت این رشد را بیشتر کند، ولی بعید است در آینده نزدیک ساختار مالی متا را تغییر دهد.
“
«به نظر من، سرمایهگذاران نباید «موز» را با معیار درآمد اشتراکی کوتاهمدت قضاوت کنند. ارزش استراتژیک این پروژه در این است که متا، با وجود وابستگی حدود ۹۸ درصدی درآمدش به تبلیغات، در حال ساخت یک لایه درآمدی جدید بر پایه عاملهای هوش مصنوعی است؛ آن هم در شرایطی که برای توسعه زیرساخت این فناوری دهها میلیارد دلار سرمایهگذاری میکند. اگر این عاملها در آینده به واسطهای برای انجام خرید، رزرو خدمات و سایر فعالیتهای اقتصادی کاربران تبدیل شوند، سهم متا از اقتصاد دیجیتال میتواند از فروش فضای تبلیغاتی فراتر برود. بنابراین، از نگاه من، اشتراک ۱۰۰ دلاری امروز بیشتر یک آزمایش اقتصادی است تا منبع درآمد اصلی؛ سرمایهگذاران باید به این توجه کنند که متا چگونه از «عامل هوش مصنوعی» یک درگاه جدید برای جریان نقدی آینده میسازد.»
بابک شیری
هدف اصلی شاید درآمد مستقیم نباشد
اهمیت واقعی عامل هوش مصنوعی میتواند در جایی فراتر از دریافت اشتراک ماهانه باشد. مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، گفته است این شرکت در حال توسعه نسل جدیدی از عوامل شخصی است که میتوانند پایه موج بعدی محصولات و خطوط درآمدی متا در ماهها و سالهای آینده باشند.
یکی از این مسیرها میتواند خرید باشد. متا در حال بررسی مدلی است که در آن عامل هوش مصنوعی خرید کالا را برای کاربر انجام دهد و شرکت در ازای تکمیل معامله، سهمی از ارزش خرید دریافت کند.
این مدل در صورت موفقیت میتواند از نظر اقتصادی بسیار مهمتر از اشتراک ۲۰ یا ۱۰۰ دلاری باشد؛ زیرا متا در این حالت بدون نیاز به تبدیل میلیونها کاربر به مشترک، میتواند از حجم معاملات انجامشده توسط عامل هوشمند درآمد کسب کند.
جمعبندی
«موز» در کوتاهمدت قرار نیست موتور درآمدی جدیدی در مقیاس کسبوکار تبلیغاتی متا باشد. حتی یک میلیون مشترک ۲۰ دلاری تنها ۲۴۰ میلیون دلار و یک میلیون مشترک ۱۰۰ دلاری ۱.۲ میلیارد دلار درآمد سالانه ایجاد میکند؛ در حالی که متا در یک فصل بیش از ۶۰ میلیارد دلار درآمد تبلیغاتی دارد اما ارزش این پروژه را باید در افق بلندمدت دید. متا در حال آزمایش مدلی است که میتواند هوش مصنوعی را از یک ابزار جانبی به یک کانال مستقل برای درآمدزایی تبدیل کند؛ از اشتراک و کارمزد خرید گرفته تا خدماتی که هنوز مدل اقتصادی آنها بهطور کامل مشخص نشده است.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
