هوش مصنوعی در فاصله تنها چند سال از یک فناوری آزمایشی به یکی از مهمترین محورهای اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است. اما از نگاه جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، مرحله بعدی این تحول فقط قدرتمندتر شدن مدلهای هوش مصنوعی نیست؛ بلکه ورود عاملهای هوشمندی است که بتوانند بدون نیاز به دستور لحظهبهلحظه انسان، وظایف مختلف را اجرا کنند.
- جنسن هوانگ معتقد است عاملهای هوش مصنوعی بهزودی به بخش عادی محیط کار تبدیل میشوند و شرکتها در آینده ممکن است در کنار هزاران کارمند، میلیونها عامل هوشمند داشته باشند.
- مدیرعامل انویدیا میگوید این عاملها بهجای انسان بخش بزرگی از وظایف دیجیتال، از پژوهش و مدیریت اطلاعات تا اجرای فرایندهای کاری، را بهصورت مداوم انجام خواهند داد.
- انویدیا برای این موج جدید، پردازنده مرکزی ورا را توسعه داده و انتظار دارد این محصول در سال مالی جاری تا ۲۰ میلیارد دلار درآمد ایجاد کند و در سال مالی ۲۰۲۸ بیش از دو برابر شود.
- اگر پیشبینی رشد بازار پردازندههای مرکزی از ۳۵ میلیارد دلار در ۲۰۲۶ به ۱۷۰ میلیارد دلار در ۲۰۳۰ محقق شود، عاملهای هوش مصنوعی میتوانند بازار تراشه را از «رایانش» به سمت «اجرای خودکار کار» تغییر دهند.
هوانگ معتقد است جهان در آستانه نقطه عطفی قرار گرفته که در آن بخش عمده فعالیتهای مرتبط با هوش مصنوعی دیگر مستقیماً توسط انسانها هدایت نمیشود و عاملهای هوشمند خودشان مسئول اجرای آنها خواهند بود. این تغییر میتواند ساختار محیط کار، هزینه شرکتها و حتی تقاضا برای زیرساختهای محاسباتی را در سالهای آینده دگرگون کند.
از دستیار هوشمند تا نیروی کار دیجیتال
امروز بیشتر کاربردهای هوش مصنوعی هنوز به یک درخواست انسانی وابسته هستند. کاربر سؤال میپرسد، متن تولید میکند، اطلاعات را تحلیل میکند یا از مدل میخواهد یک وظیفه مشخص را انجام دهد. اما عاملهای هوش مصنوعی قرار است یک مرحله جلوتر بروند و مجموعهای از وظایف را به شکل مستقل دنبال کنند.
هوانگ در آخرین نشست اعلام نتایج مالی انویدیا گفت نقطه عطف این تحول بهسرعت در حال نزدیک شدن است؛ نقطهای که در آن بخش عمده فعالیتهای هوش مصنوعی بهجای انسان، توسط عاملهای هوشمند آغاز و اجرا خواهد شد.
او برای توضیح ابعاد این تغییر به خود انویدیا اشاره کرد. این شرکت حدود ۴۰ هزار کارمند دارد، اما هوانگ معتقد است در آینده تعداد عاملهای هوشمند مورد استفاده در شرکت میتواند به ۴۰۰ هزار و حتی ۴ میلیون عامل برسد.
این عاملها قرار نیست الزاماً جایگزین مستقیم کارمندان شوند. بخش مهمی از آنها میتواند در کنار نیروی انسانی فعالیت کند و وظایفی را انجام دهد که امروز زمان زیادی از کارکنان میگیرد؛ از بررسی نامههای الکترونیکی و گفتوگوهای کاری گرفته تا مرتبسازی اطلاعات، پاسخگویی به درخواستهای تکراری، جستوجوی عمیق و اجرای فرایندهای اداری.
به این ترتیب، مفهوم نیروی کار نیز میتواند تغییر کند. شرکت آینده ممکن است دیگر فقط مجموعهای از انسانها نباشد، بلکه ترکیبی از نیروی انسانی و تعداد بسیار زیادی عامل دیجیتال باشد که بهصورت شبانهروزی در پسزمینه فعالیت میکنند.
چرا انویدیا روی عاملهای هوش مصنوعی حساب باز کرده است؟
اهمیت صحبتهای هوانگ زمانی بیشتر میشود که بدانیم انویدیا صرفاً درباره آینده هوش مصنوعی صحبت نمیکند و همزمان در حال ساخت زیرساخت موردنیاز آن است.
واحدهای پردازش گرافیکی انویدیا همچنان نقش اصلی را در بخش استدلال مدلهای هوش مصنوعی بر عهده دارند؛ جایی که مدل باید راهحلهای مختلف را بررسی و پردازش کند. اما اجرای عملی وظایفی که عامل هوشمند تصمیم میگیرد انجام دهد، به توان پردازندههای مرکزی نیز وابستگی زیادی دارد.
عامل هوشمند ممکن است تصمیم بگیرد یک فایل را باز کند، در اینترنت جستوجو کند، اطلاعاتی را از یک سامانه دریافت کند یا چند مرحله از یک فرایند کاری را پشت سر هم اجرا کند. اینجا دیگر فقط قدرت پردازش مدل اهمیت ندارد؛ زیرساختی لازم است که بتواند حجم بزرگی از این فعالیتها را مدیریت و هماهنگ کند. انویدیا دقیقاً در همین نقطه وارد بازار پردازندههای مرکزی شده است.
پردازنده ورا؛ شرطبندی جدید انویدیا
انویدیا در سهماهه گذشته پردازنده مرکزی جدید خود با نام ورا را معرفی کرد؛ محصولی که بهطور ویژه برای اجرای عاملهای هوش مصنوعی طراحی شده است. طبق اعلام مدیریت شرکت، ورا حدود ۱.۸ برابر سریعتر از استانداردهای صنعت عمل میکند و از نظر پهنای باند به ازای هر وات نیز تا ۵ برابر عملکرد بیشتری نسبت به دیگر پردازندههای مرکزی مراکز داده ارائه میدهد.
این محصول برای انویدیا تنها یک محصول جانبی نیست. مدیریت شرکت همچنان انتظار دارد پردازندههای ورا در سال مالی جاری حدود ۲۰ میلیارد دلار درآمد ایجاد کنند و این رقم در سال مالی ۲۰۲۸ بتواند بیش از دو برابر شود.
اگر این پیشبینی محقق شود، انویدیا از یک بازیگر مسلط در پردازندههای گرافیکی به یکی از شرکتهای مهم بازار پردازندههای مرکزی مراکز داده نیز تبدیل خواهد شد. این تحول از نظر سرمایهگذاری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا انویدیا در حال گسترش دامنه درآمد خود از یک جزء اصلی هوش مصنوعی به مجموعهای گستردهتر از زیرساخت موردنیاز برای اجرای آن است.
بازار پردازندههای مرکزی در آستانه یک جهش
تحولات مربوط به عاملهای هوش مصنوعی تنها به پیشبینی انویدیا محدود نیست. تحلیلگران بانک آمریکا در گزارشی که در ژوئن منتشر کردند، پیشبینی کردند بازار پردازندههای مرکزی بین سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ حدود پنج برابر شود و از ۳۵ میلیارد دلار به ۱۷۰ میلیارد دلار برسد.
دلیل این پیشبینی، تغییر ماهیت بار کاری مراکز داده است. هوش مصنوعی مولد تا امروز بیشتر به قدرت پردازشی برای آموزش و استدلال مدلها نیاز داشته است؛ اما گسترش عاملهای هوشمند میتواند تقاضا برای اجرای مداوم هزاران یا میلیونها فرایند را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، مراکز داده فقط محل اجرای مدلهای بزرگ نخواهند بود؛ بلکه به زیرساختی برای اجرای تعداد عظیمی از عاملهای دیجیتال تبدیل میشوند. همین تغییر میتواند توضیح دهد که چرا انویدیا در کنار حفظ تمرکز خود بر پردازندههای گرافیکی، وارد بازار پردازندههای مرکزی شده است.
“
«از نگاه سرمایهگذاری، مهمترین بخش این گزارش نه عدد ۴ میلیون عامل، بلکه تغییر معماری تقاضای محاسباتی است. موج نخست هوش مصنوعی عمدتاً حول آموزش مدلهای بزرگ و افزایش قدرت پردازندههای گرافیکی شکل گرفت، اما موج عاملهای هوشمند میتواند تقاضا را از «ساخت هوش» به سمت «اجرای مداوم هوش» منتقل کند. اگر این تغییر محقق شود، انویدیا با توسعه همزمان پردازندههای گرافیکی و مرکزی، در حال تلاش برای گرفتن سهم بیشتری از کل چرخه ارزش هوش مصنوعی است؛ با این حال، ارزشگذاری بسیار بالای شرکت و ریسکهای امنیتی و هزینهای عاملهای خودکار همچنان دو متغیر مهمی هستند که نباید در تحلیل خوشبینانه این داستان نادیده گرفته شوند.»
بابک شیری
رشد بهرهوری یا تهدید امنیتی؟
البته مسیر گسترش عاملهای هوش مصنوعی بدون ریسک نیست. هرچه اختیار بیشتری به یک عامل داده شود، دامنه اقداماتی که میتواند انجام دهد نیز افزایش پیدا میکند. اگر عامل به فایلهای داخلی، سامانههای سازمانی، اطلاعات مشتریان یا اینترنت دسترسی داشته باشد، یک خطای نرمافزاری یا نقص امنیتی میتواند پیامدهایی بسیار بزرگتر از یک پاسخ اشتباه در یک گفتوگوی ساده داشته باشد.
به همین دلیل، شرکتها احتمالاً با یک دوگانگی جدی مواجه خواهند شد. از یک طرف، هر عامل میتواند بخشی از هزینه نیروی انسانی را کاهش دهد و بهرهوری کارکنان را افزایش دهد؛ از طرف دیگر، افزایش سطح دسترسی عاملها، ریسکهای امنیتی و نظارتی را نیز بالا میبرد.
هوانگ نیز به همین مسئله اشاره کرده و معتقد است شرکتها احتمالاً در ابتدا با احتیاط حرکت خواهند کرد. با این حال، انگیزه اقتصادی برای خودکارسازی فرایندها آنقدر قدرتمند است که نمیتوان انتظار داشت شرکتها برای مدت طولانی از این فناوری فاصله بگیرند.
انویدیا در حال فروش زیرساخت یک اقتصاد جدید است
نکته مهم برای سرمایهگذاران این است که داستان انویدیا دیگر فقط درباره فروش پردازندههای گرافیکی نیست. اگر عاملهای هوش مصنوعی واقعاً همانطور که هوانگ پیشبینی میکند به بخش دائمی محیط کار تبدیل شوند، تقاضا برای کل زنجیره زیرساختی آنها افزایش خواهد یافت؛ از پردازنده و حافظه گرفته تا شبکه، مراکز داده، برق و سامانههای خنککننده.
در این سناریو، هرچه تعداد عاملهای فعال افزایش پیدا کند، حجم پردازش مداوم نیز بیشتر خواهد شد. بنابراین حتی اگر رشد مدلهای هوش مصنوعی در مقطعی کند شود، افزایش تعداد عاملهای فعال میتواند موتور جدیدی برای تقاضای محاسباتی ایجاد کند.
برای انویدیا، این اتفاق یک مزیت استراتژیک ایجاد میکند؛ زیرا شرکت میتواند هم از مرحله پردازش و استدلال مدلها و هم از مرحله اجرای وظایف عاملها درآمد کسب کند.
جمعبندی
پیشبینی جنسن هوانگ درباره حضور میلیونها عامل هوش مصنوعی در شرکتها ممکن است امروز بسیار بلندپروازانه به نظر برسد، اما جهت حرکت بازار نشان میدهد بخش مهمی از صنعت فناوری به همین سمت حرکت میکند.
تفاوت اصلی نسل بعدی هوش مصنوعی با نسل فعلی در این است که کاربر دیگر صرفاً با یک مدل گفتوگو نمیکند؛ بلکه مجموعهای از عاملها میتوانند وظایف را دریافت، برنامهریزی، اجرا و نتیجه را تحویل دهند.
اگر تعداد این عاملها در شرکتها از هزاران به میلیونها برسد، اقتصاد مراکز داده نیز تغییر خواهد کرد. در چنین شرایطی، پیشبینی رشد بازار پردازندههای مرکزی از ۳۵ میلیارد دلار به ۱۷۰ میلیارد دلار و هدف درآمدی ۲۰ میلیارد دلاری ورا دیگر صرفاً یک فرصت جانبی برای انویدیا نیست؛ بلکه میتواند بخشی از یک بازار بسیار بزرگتر باشد.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
