اپل و شرکت تولید نیمهرسانای تایوان، سالهاست یکی از مهمترین همکاریهای صنعت فناوری را شکل دادهاند. اپل طراحی تراشههای مورد استفاده در محصولات خود را انجام میدهد و TSMC وظیفه تولید آنها را بر عهده دارد؛ رابطهای که به یکی از پایههای اصلی زنجیره تأمین محصولات اپل تبدیل شده است. اما ورود صنعت فناوری به عصر هوش مصنوعی، توازن این همکاری را تا حدی تغییر داده است. رشد انفجاری تقاضا برای تراشههای مراکز داده باعث شده انویدیا به رقیبی جدی برای اپل در استفاده از ظرفیت TSMC تبدیل شود و همین تغییر، از نگاه سرمایهگذاران، تفاوت مهمی میان چشمانداز دو سهم ایجاد کرده است.
- TSMC انتظار دارد درآمدش در سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ به ترتیب حدود ۴۳ و ۳۴ درصد رشد کند.
- رشد درآمد اپل برای همین دو سال حدود ۱۵ و ۱۰ درصد برآورد شده است.
- سهم بزرگترین مشتری TSMC از درآمد شرکت از ۲۵ درصد در ۲۰۲۳ به ۱۹ درصد در ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
- همزمان سهم مشتری دوم از ۱۱ درصد به ۱۷ درصد رسیده که به طور گسترده به انویدیا نسبت داده میشود.
تراشه ۲ نانومتری اپل وارد میدان شد
تازهترین نسل تراشههای اپل، یعنی A20 Pro، در آیفون ۱۸ پرو و آیفون ۱۸ پرو مکس و همچنین گوشی تاشوی جدید این شرکت استفاده شده است. مهمترین تحول این تراشه، استفاده از فناوری ساخت ۲ نانومتری TSMC است؛ فناوریای که نسبت به نسل قبلی ۳ نانومتری، امکان قرار دادن تعداد بیشتری ترانزیستور در فضای کوچکتر را فراهم میکند.
نتیجه این فرآیند، افزایش توان پردازشی و همزمان کاهش مصرف انرژی است؛ ترکیبی که برای گوشیهای هوشمند اهمیت زیادی دارد، زیرا کاربران انتظار دارند دستگاههای جدید هم قدرتمندتر باشند و هم عمر باتری بیشتری ارائه دهند. استفاده اپل از پیشرفتهترین فناوری تولید TSMC همچنین نشان میدهد این شرکت همچنان یکی از مهمترین مشتریان تولیدکننده تایوانی است.
با این حال، مسئله اصلی برای سرمایهگذاران فقط کیفیت تراشه جدید نیست. پرسش مهمتر این است که کدام شرکت در سالهای آینده از موج سرمایهگذاری جهانی در هوش مصنوعی سهم بیشتری خواهد برد.
انویدیا جای اپل را در TSMC میگیرد؟
تا پیش از انفجار سرمایهگذاری در زیرساخت هوش مصنوعی، اپل معمولاً بزرگترین مشتری TSMC بود. دادههای مربوط به سالهای اخیر نشان میدهد سهم یک مشتری، که عمدتاً اپل در نظر گرفته میشود، از درآمد TSMC در سال ۲۰۲۳ حدود ۲۵ درصد، در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۲ درصد و در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹ درصد بوده است.
در همین مدت، مشتری دوم TSMC سهمی معادل ۱۱ درصد در سال ۲۰۲۳، ۱۲ درصد در سال ۲۰۲۴ و ۱۷ درصد در سال ۲۰۲۵ از درآمد این شرکت داشته است. این مشتری به طور گسترده انویدیا شناخته میشود.
اکنون با شتاب گرفتن ساخت مراکز داده و افزایش تقاضا برای پردازندههای گرافیکی، گزارشهای مختلف از عبور انویدیا از اپل و تبدیل شدن این شرکت به بزرگترین مشتری TSMC خبر میدهند. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، نیز به این تغییر اشاره کرده است.
این تحول برای TSMC بسیار مهم است؛ زیرا تقاضای جهانی برای زیرساخت هوش مصنوعی هنوز در حال افزایش است و انتظار میرود ساخت مراکز داده در چند سال آینده نیز ادامه داشته باشد. در مقابل، اپل عمدتاً همچنان به چرخه عرضه محصولات مصرفی مانند آیفون، مک و سایر تجهیزات وابسته است.
رشد TSMC فاصله زیادی با اپل دارد
تفاوت اصلی دو شرکت زمانی آشکارتر میشود که چشمانداز رشد درآمد آنها بررسی شود. برآورد تحلیلگران والاستریت نشان میدهد درآمد TSMC در سال ۲۰۲۶ بر مبنای دلار تایوانی حدود ۴۳ درصد رشد خواهد کرد. برای سال ۲۰۲۷ نیز رشد درآمد این شرکت حدود ۳۴ درصد پیشبینی شده است. در مقابل، انتظار میرود درآمد اپل در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۵ درصد و در سال ۲۰۲۷ حدود ۱۰ درصد افزایش پیدا کند.
این فاصله قابلتوجه است. TSMC در قلب یکی از مهمترین روندهای سرمایهگذاری جهان قرار گرفته و مشتریان آن برای تأمین تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی، سرمایهگذاری سنگینی انجام میدهند. اپل نیز از این روند بینصیب نیست، اما سرعت رشد کسبوکار اصلی آن با آهنگ رشد زیرساخت هوش مصنوعی قابل مقایسه نیست.
البته یک متغیر میتواند بخشی از این معادله را تغییر دهد: موفقیت اپل در توسعه خدمات هوش مصنوعی و تبدیل آن به یک منبع درآمد مستقیم. اگر اپل بتواند یک مدل اشتراکی قدرتمند در حوزه هوش مصنوعی ایجاد کند، ممکن است درآمدهای جدیدی به صورت مستقیم وارد صورتهای مالی شرکت شود اما در شرایط فعلی، رقابت در این حوزه بسیار شدید است و اپل هنوز فاصله محسوسی با برخی رقبای خود دارد.
اپل با وجود رشد کمتر، گرانتر معامله میشود
مسئله زمانی برای سرمایهگذاران جدیتر میشود که ارزشگذاری دو شرکت در کنار نرخ رشد آنها قرار گیرد. سهام اپل در اوایل سپتامبر ۲۰۲۶ حدود ۳۳۲ دلار معامله میشد و ارزش بازار آن به حدود ۴.۸ تریلیون دلار رسیده بود. نسبت قیمت به سود گذشتهنگر سهم نیز کمی پایینتر از ۲۹ برابر قرار داشت.
در مقابل، TSMC با قیمت حدود ۴۳۳ دلار، ارزش بازاری در حدود ۲.۲ تریلیون دلار داشت. نسبت سود ناخالص TSMC نیز حدود ۶۳.۰۸ درصد بود، در حالی که این رقم برای اپل حدود ۴۸.۶۵ درصد گزارش شده است.
در نتیجه، سرمایهگذار برای خرید اپل نهتنها باید قیمت بالاتری نسبت به گذشته بپردازد، بلکه باید این قیمت را در برابر رشد درآمدی کندتر شرکت توجیه کند.
در سمت مقابل، TSMC با وجود آنکه خود در سطح بالایی از ارزشگذاری قرار گرفته، از نرخ رشد بسیار بالاتری برخوردار است و مستقیماً در مرکز زنجیره تأمین تراشههای پیشرفته قرار دارد.
چرا TSMC به هوش مصنوعی وابستهتر شده است؟
TSMC برخلاف اپل یک تولیدکننده صرف تراشه نیست؛ بلکه زیرساخت تولید بخش بزرگی از صنعت نیمهرسانا را در اختیار دارد. هرچه پیچیدگی تراشهها افزایش پیدا کند و شرکتهایی مانند انویدیا، اپل و دیگر طراحان تراشه به فرآیندهای ساخت پیشرفتهتر نیاز داشته باشند، اهمیت فناوری تولید TSMC نیز افزایش پیدا میکند.
فناوری ۲ نانومتری نمونهای از همین روند است. اپل از آن برای تراشه A20 Pro استفاده میکند، اما همین ظرفیت تولید پیشرفته میتواند برای طیف گستردهای از مشتریان و کاربردها نیز اهمیت داشته باشد.
در واقع، سرمایهگذاری در TSMC نوعی سرمایهگذاری در کل اکوسیستم تراشههای پیشرفته است؛ در حالی که خرید اپل بیشتر به موفقیت خود این شرکت در فروش محصولات، خدمات و ایجاد جریانهای درآمدی جدید وابسته است. این تفاوت در مدل کسبوکار باعث میشود رشد هوش مصنوعی برای TSMC یک فرصت مستقیمتر باشد.
“
«نکته مهم در این مقایسه، صرفاً تفاوت نرخ رشد دو شرکت نیست؛ بلکه جایگاه آنها در زنجیره ارزش فناوری است. اپل در سمت تقاضای نهایی قرار دارد و برای حفظ رشد باید چرخه محصولات و خدمات خود را دائماً تقویت کند، در حالی که TSMC از افزایش تقاضای طیف گستردهای از طراحان تراشه، از اپل گرفته تا انویدیا، منتفع میشود. به همین دلیل، حتی اگر رشد هوش مصنوعی در نهایت به رقابت میان شرکتهای مختلف منجر شود، TSMC همچنان میتواند یکی از برندگان زیرساختی این رقابت باشد؛ البته ریسکهای ژئوپلیتیکی تایوان و ارزشگذاری بالای سهم را نمیتوان نادیده گرفت. از منظر نسبت رشد به ارزشگذاری، در شرایط فعلی کفه ترازو به نفع TSMC سنگینتر است.»
بابک شیری
اپل هنوز یک غول فناوری است
با این حال، مقایسه TSMC و اپل نباید به این معنا تعبیر شود که اپل شرکتی ضعیف یا بدون چشمانداز رشد است. اپل همچنان یکی از قدرتمندترین برندهای جهان را در اختیار دارد و در بازار گوشیهای هوشمند و رایانههای شخصی جایگاه بسیار قدرتمندی دارد. حاشیه سود ناخالص حدود ۴۸.۶۵ درصدی شرکت نیز نشان میدهد مدل تجاری اپل همچنان توانایی ایجاد سود قابلتوجه دارد. مسئله اصلی، سرعت رشد است.
بازار امروز دیگر تنها به کیفیت کسبوکار نگاه نمیکند؛ بلکه انتظار دارد قیمت پرداختشده برای یک سهم با نرخ رشد آینده آن تناسب داشته باشد. وقتی شرکتی با رشد درآمدی حدود ۱۰ تا ۱۵ درصدی با نسبت قیمت به سود نزدیک ۲۹ معامله میشود، سرمایهگذار به رشد پایدار و قابلتوجه در سالهای آینده نیاز دارد.
برای اپل، این رشد میتواند از افزایش فروش محصولات، توسعه خدمات و در نهایت موفقیت تجاری هوش مصنوعی تأمین شود.
برتری TSMC در این رقابت
در سوی دیگر، TSMC در شرایطی وارد سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ شده که تقاضای جهانی برای تراشههای پیشرفته به سرعت در حال افزایش است.
رشد ۴۳ درصدی درآمد در سال ۲۰۲۶ و ۳۴ درصدی در سال ۲۰۲۷، اگر محقق شود، فاصله قابلتوجهی با پیشبینی رشد اپل ایجاد خواهد کرد.
از سوی دیگر، تبدیل شدن انویدیا به بزرگترین مشتری TSMC نشان میدهد موتور رشد صنعت تراشه دیگر فقط تلفنهای هوشمند نیست. مراکز داده، پردازندههای گرافیکی و زیرساختهای هوش مصنوعی اکنون به یکی از مهمترین منابع تقاضای تراشههای پیشرفته تبدیل شدهاند.
همین تغییر ساختاری، دلیل اصلی جذابیت TSMC برای سرمایهگذارانی است که به دنبال قرار گرفتن در معرض رشد بلندمدت هوش مصنوعی هستند.
جمعبندی
همکاری اپل و TSMC همچنان یکی از مهمترین روابط صنعت فناوری است و استفاده اپل از فناوری ۲ نانومتری در تراشه A20 Pro نیز نشان میدهد این همکاری در نسل جدید محصولات ادامه خواهد داشت. اما از منظر سرمایهگذاری، مسئله دیگر فقط قدرت اپل یا کیفیت تراشههای آن نیست؛ بلکه سرعت رشد دو شرکت و جایگاهی است که هرکدام در موج بزرگ سرمایهگذاری هوش مصنوعی دارند.
در این مقطع، TSMC ترکیب جذابتری از رشد، تقاضای ساختاری و حضور در قلب زنجیره تأمین تراشههای پیشرفته ارائه میکند. اپل همچنان یک کسبوکار بسیار قدرتمند است، اما ارزشگذاری بالای آن در کنار رشد کندتر درآمدی، حاشیه امنیت سرمایهگذاری را کاهش میدهد.
در نتیجه، اگر هدف سرمایهگذار کسب بازده از ادامه رونق زیرساخت هوش مصنوعی و افزایش تقاضا برای تراشههای پیشرفته باشد، TSMC در شرایط فعلی گزینه جذابتری از اپل به نظر میرسد.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
