ریزش بازار فلزات گران‌بها در اکتبر ۲۰۲۶ به هر سه فلز طلا، نقره و پلاتین آسیب زد؛ اما شدت افت قیمت‌ها یکسان نبود. در حالی که طلا حدود ۷.۲ درصد از ارزش خود را از دست داد، نقره با افت ۱۹.۱ درصدی و پلاتین با کاهش ۱۶.۶ درصدی عملکرد بسیار ضعیف‌تری ثبت کردند.

این اختلاف عملکرد نشان می‌دهد که در دوره‌های فشار فروش، صرف قرار گرفتن در گروه فلزات گران‌بها به معنای برخورداری از رفتار قیمتی مشابه نیست. ساختار تقاضا، نقش پولی، کاربردهای صنعتی و موقعیت‌گیری سرمایه‌گذاران می‌توانند تعیین کنند هر فلز تا چه اندازه در برابر شوک‌های اقتصادی و مالی آسیب‌پذیر باشد.

در این گزارش، یوتوتایمز تازه‌ترین تحولات بازار فلزات گران‌بها و دلایل عملکرد متفاوت طلا، نقره و پلاتین در اکتبر ۲۰۲۶ را بر اساس گزارش منتشرشده در وب‌سایت اینوستینگ بررسی می‌کند.

چرا طلا افت محدودتری را تجربه کرد؟

مقاومت نسبی طلا در برابر ریزش بازار فلزات گران‌بها را می‌توان تا حدی با جایگاه متفاوت آن در ذخایر رسمی و سبد سرمایه‌گذاری توضیح داد.

نقش پولی و ذخیره‌ای طلا

برخلاف نقره و پلاتین، طلا جایگاه برجسته‌ای به‌عنوان دارایی پولی و ذخیره رسمی دارد. خرید بانک‌های مرکزی، تنوع‌بخشی به سبد دارایی‌ها و تقاضا برای پناهگاه امن از عواملی هستند که می‌توانند در دوره‌های نااطمینانی، منبعی اضافی برای تقاضای سرمایه‌گذاری طلا ایجاد کنند.

افزایش انتظارات نرخ بهره

رشد قیمت انرژی و تداوم نگرانی‌ها درباره تورم در اکتبر، انتظارات برای باقی ماندن نرخ بهره آمریکا در سطوح بالا برای مدت طولانی‌تر را تقویت کرد. چنین شرایطی هزینه فرصت نگهداری دارایی‌های بدون بازده، از جمله طلا، را افزایش می‌دهد و می‌تواند بر قیمت آن فشار وارد کند.

سیاست فدرال رزرو و داده‌های اقتصادی آمریکا

فدرال رزرو در نشست ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ نرخ بهره را بدون تغییر حفظ کرد. در همین حال، انتشار داده‌های تورمی شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) و تولید ناخالص داخلی (GDP) آمریکا که بهتر از انتظارات بودند، به تغییر برداشت بازار از مسیر احتمالی آینده نرخ بهره کمک کرد. تداوم نگرانی‌های تورمی نیز فشار بر طلا را افزایش داد؛ به‌طوری‌که این فلز در ۳۰ اکتبر به پایین‌ترین سطح یک‌ساله خود رسید.

فشارهای نقدینگی در بازارها

فشارهای گسترده‌تر نقدینگی نیز ممکن است در افت فلزات گران‌بها نقش داشته باشند. زمانی که سایر طبقات دارایی با زیان مواجه می‌شوند، برخی سرمایه‌گذاران برای تأمین وجه تضمین معاملات یا پوشش زیان‌ها، ناچار به کاهش موقعیت‌ها و نقد کردن دارایی‌های خود می‌شوند. بنابراین، حتی جایگاه سنتی طلا به‌عنوان دارایی امن نیز نتوانست آن را کاملاً از فشارهای نقدینگی بازار مصون نگه دارد.

چرا نقره و پلاتین افت شدیدتری داشتند؟

اگرچه نقره و پلاتین هر دو کاربردهای صنعتی قابل‌توجهی دارند، ساختار تقاضای آن‌ها با طلا و حتی با یکدیگر متفاوت است. وابستگی بیشتر این دو فلز به فعالیت‌های صنعتی و همچنین موقعیت‌گیری سرمایه‌گذاران می‌تواند حساسیت قیمت آن‌ها را به تغییر انتظارات اقتصادی و شرایط بازار افزایش دهد.

نقره؛ فشار هم‌زمان تقاضای صنعتی و سرمایه‌گذاری

نقره برخلاف طلا، علاوه بر کاربرد سرمایه‌گذاری، در بخش‌های مختلف صنعت نیز مصرف می‌شود. همین ویژگی باعث می‌شود قیمت آن از چند مسیر متفاوت تحت تأثیر قرار بگیرد.

• کاربردهای صنعتی گسترده: نقره در صنایع الکترونیک، قطعات الکتریکی و فناوری‌های فتوولتائیک یا تولید برق خورشیدی کاربرد فراوانی دارد.

• کاهش تقاضا در صنعت خورشیدی: بر اساس چشم‌انداز سال ۲۰۲۶ مؤسسه نقره، پیش‌بینی می‌شود تولید صنعتی مصنوعات نقره در سال جاری حدود ۳ درصد کاهش یابد. بخشی از این افت به کاهش مصرف نقره در صنعت فتوولتائیک مربوط می‌شود؛ جایی که تولیدکنندگان برای افزایش بهره‌وری مواد و جایگزینی نقره با مواد دیگر تلاش می‌کنند.

• تفاوت روند تقاضا در صنایع مختلف: این پیش‌بینی به معنای سقوط یکپارچه تقاضای صنعتی نقره نیست. روند مصرف در بخش‌هایی مانند الکترونیک و کاربردهای مرتبط با صنعت خودرو متفاوت است.

• تأثیرپذیری از چند عامل قیمتی: حساسیت بیشتر نقره نسبت به طلا می‌تواند حاصل ترکیب موقعیت‌گیری سرمایه‌گذاران، انتظارات مربوط به تقاضای صنعتی و شرایط نقدینگی بازار باشد، نه صرفاً یک عامل مشخص. نقش دوگانه نقره به‌عنوان فلزی سرمایه‌گذاری و صنعتی باعث می‌شود در دوره‌های نااطمینانی، از چند مسیر مختلف با فشار فروش مواجه شود.

در نتیجه، افت شدیدتر نقره را نمی‌توان فقط به کاهش تقاضای صنعتی نسبت داد. شرایط سرمایه‌گذاری و نقدینگی بازار نیز ممکن است در تشدید فشار فروش این فلز نقش داشته باشند.

پلاتین؛ وابستگی به صنعت خودرو و چشم‌انداز مازاد عرضه

ساختار تقاضای پلاتین با طلا و نقره تفاوت دارد و بخش مهمی از مصرف آن به صنعت خودرو و سایر فعالیت‌های صنعتی وابسته است.

• تقاضای خودرویی: پلاتین به‌طور گسترده در مبدل‌های کاتالیستی خودروها برای کنترل آلایندگی استفاده می‌شود.

• سایر کاربردهای صنعتی: این فلز در تولید مواد شیمیایی، ساخت شیشه و فناوری‌های مرتبط با هیدروژن نیز کاربرد دارد.

• پیش‌بینی مازاد عرضه: شورای جهانی سرمایه‌گذاری پلاتین (WPIC) در پیش‌بینی سپتامبر ۲۰۲۶ خود، مازاد عرضه ۲۶۵ هزار اونس را برای بازار پلاتین در سال جاری پیش‌بینی کرد. بخشی از این مازاد پیش‌بینی‌شده به خروج سرمایه از بازار سرمایه‌گذاری پلاتین در نیمه نخست سال مربوط می‌شود.

• تفاوت روند تقاضا در بخش‌های مختلف: در همین پیش‌بینی، کاهش ۴ درصدی تقاضای خودرویی در کنار رشد ۵ درصدی تقاضای صنعتی قرار دارد. این ارقام نشان می‌دهند که روند مصرف پلاتین در بخش‌های مختلف یکسان نیست و رشد تقاضای صنعتی نتوانسته است ضعف تقاضای خودرویی و فعالیت سرمایه‌گذاران را به‌طور کامل جبران کند.

در مجموع، ضعف نسبی پلاتین ممکن است حاصل ترکیب خروج سرمایه‌گذاری، کاهش تقاضای خودرویی و چشم‌انداز مازاد عرضه باشد؛ نه لزوماً افت تقاضا در تمام بخش‌های صنعتی.

نسبت طلا به نقره و پلاتین چه چیزی را نشان می‌دهد؟

تفاوت ساختار تقاضای این سه فلز می‌تواند بخشی از اختلاف عملکرد آن‌ها را توضیح دهد. در کنار این عوامل، بررسی نسبت قیمت طلا به نقره و نسبت قیمت طلا به پلاتین نیز راه دیگری برای ارزیابی عملکرد نسبی آن‌ها در جریان ریزش اکتبر است.

نسبت قراردادهای آتی طلا به نقره و نسبت قراردادهای آتی طلا به پلاتین، قیمت یک اونس طلا را با قیمت یک اونس نقره یا پلاتین مقایسه می‌کنند.

هر دو نسبت در روزهای پایانی اکتبر افزایش یافتند؛ موضوعی که نشان می‌دهد طلا در مقایسه با نقره و پلاتین قدرت نسبی بیشتری حفظ کرده است.

• نسبت طلا به نقره: افزایش بیشتر این نسبت نشان می‌دهد نقره در دوره مورد بررسی، در مقایسه با طلا ضعف بیشتری داشته است.

• نسبت طلا به پلاتین: افزایش این نسبت نیز بیانگر عملکرد بهتر طلا در مقایسه با پلاتین است.

با این حال، این نسبت‌ها فقط عملکرد نسبی قیمت‌ها را اندازه‌گیری می‌کنند و به‌تنهایی نشان‌دهنده جریان واقعی سرمایه نیستند. افزایش نسبت طلا به نقره یا پلاتین اثبات نمی‌کند که سرمایه‌گذاران پول خود را از این دو فلز خارج کرده و به طلا منتقل کرده‌اند.

برای ارزیابی دقیق‌تر جریان سرمایه‌گذاری، باید داده‌های ورود و خروج سرمایه صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF)، موقعیت‌های معاملاتی قراردادهای آتی و اطلاعات بازار فیزیکی نیز بررسی شوند.

بنابراین، افزایش هر دو نسبت با ضعف نسبی نقره و پلاتین در اکتبر همخوانی دارد، اما علت دقیق این اختلاف عملکرد یا جهت حرکت آینده قیمت‌ها را به‌تنهایی مشخص نمی‌کند.

معامله‌گران در نوامبر چه عواملی را زیر نظر بگیرند؟

عملکرد نسبی فلزات گران‌بها در ادامه سال می‌تواند همچنان تحت تأثیر تغییر انتظارات پولی، تقاضای سرمایه‌گذاری و شرایط فعالیت‌های صنعتی قرار داشته باشد. برای ارزیابی این عوامل، چند شاخص اهمیت ویژه‌ای دارند:

• دلار آمریکا و بازده اوراق واقعی: تغییر شرایط پولی و بازده اوراق می‌تواند هزینه فرصت نگهداری فلزات بدون بازده را تغییر دهد.

• تقاضای سرمایه‌گذاری: تغییر موقعیت معامله‌گران و سرمایه‌گذاران ممکن است به تفاوت عملکرد طلا، نقره و پلاتین منجر شود.

• شاخص‌های صنعتی: تقاضای بخش انرژی خورشیدی، میزان تولید خودرو و فعالیت‌های تولیدی می‌توانند اطلاعاتی درباره روند مصرف صنعتی نقره و پلاتین ارائه دهند.

• نسبت‌های قیمتی: تغییر نسبت طلا به نقره و طلا به پلاتین مشخص می‌کند که برتری نسبی طلا در حال افزایش است یا کاهش.

این شاخص‌ها به‌تنهایی نتیجه مشخصی برای قیمت‌ها تعیین نمی‌کنند. اهمیت آن‌ها به نحوه تعامل با موقعیت‌گیری معامله‌گران، شرایط نقدینگی و وضعیت کلی اقتصاد بستگی دارد.

جمع‌بندی؛ تفاوت ساختار تقاضا، عامل مهم اختلاف عملکرد فلزات

ریزش بازار فلزات گران‌بها در اکتبر ۲۰۲۶ تفاوت ساختار تقاضا و میزان حساسیت هر فلز به شرایط اقتصادی را برجسته کرد. جایگاه پولی طلا و تقاضای مرتبط با ذخایر رسمی و تنوع‌بخشی سرمایه‌گذاری ممکن است به حفظ نسبی ارزش آن کمک کرده باشد. در مقابل، وابستگی نقره به تقاضای صنعتی و سرمایه‌گذاری و همچنین خروج سرمایه، ضعف تقاضای خودرویی و چشم‌انداز مازاد عرضه در بازار پلاتین، از عوامل احتمالی افت شدیدتر این دو فلز هستند.

با این حال، عملکرد بهتر طلا در اکتبر لزوماً به معنای آغاز یک روند صعودی نیست. برای ارزیابی مسیر بعدی بازار، معامله‌گران باید علاوه بر قیمت‌ها، انتظارات نرخ بهره، تقاضای صنعتی، جریان سرمایه و نسبت‌های قیمتی میان این سه فلز را نیز دنبال کنند.