سهام شرکتهای نرمافزاری در ابتدای سال ۲۰۲۶ یکی از بزرگترین بازندگان موج هوش مصنوعی بودند. سرمایهگذاران نگران بودند که افزایش توانایی مدلهای هوش مصنوعی بتواند بخشی از فعالیتهایی را که سالها توسط نرمافزارهای سنتی انجام میشد، مستقیماً جایگزین کند.
- سهام نرمافزاری پس از یک نیمه نخست ضعیف، با انتشار گزارشهای مالی قدرتمند و کاهش نگرانیها درباره حذف سریع نرمافزار توسط هوش مصنوعی، دوباره مورد توجه بازار قرار گرفت.
- شاخص شرکتهای نیمهرسانا در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ دو برابر شد، اما صندوق نرمافزاری ۱۴٪ افت کرد؛ از آن زمان این روند معکوس شده و بهترتیب حدود ۱۹٪ و ۱۷٪ تغییر کردهاند.
- تمام شرکتهای نرمافزاری عضو S&P 500 در فصل اخیر بالاتر از انتظارها ظاهر شدند و میانگین عملکرد آنها بیش از ۱۳٪ بالاتر از برآوردها بود.
- با وجود این بازگشت، اختلاف دیدگاه درباره آینده این صنعت پابرجاست؛ زیرا رشد هوش مصنوعی میتواند هم به ابزار تازهای برای توسعه نرمافزار تبدیل شود و هم بخشی از مدلهای کسبوکار سنتی آن را تحت فشار قرار دهد.
بازار نرمافزار از سناریوی فروپاشی فاصله گرفت
عملکرد مالی شرکتها در ماههای اخیر تصویر متفاوتی ارائه کرده است. گزارشهای مالی قدرتمند نشان دادند که تقاضا برای بسیاری از محصولات نرمافزاری همچنان پابرجاست و شرکتها نیز به جای قربانی شدن در برابر هوش مصنوعی، در حال استفاده از این فناوری برای ارتقای محصولات خود هستند.
رابرت پاولیک، مدیر ارشد سرمایهگذاری در شرکت داکوتا ولث منیجمنت، معتقد است بازار از بدترین سناریو فاصله گرفته است. به گفته او، اگرچه هوش مصنوعی احتمالاً اختلالاتی در صنعت ایجاد خواهد کرد، هنوز شرایطی به وجود نیامده که شرکتها بتوانند بهطور کامل نرمافزارهای سنتی را کنار بگذارند.
یکی از دلایل این موضوع آن است که بسیاری از شرکتها هنوز حاضر نیستند هوش مصنوعی را به عنوان مرجع اصلی اطلاعات و عملیات خود جایگزین سامانههای نرمافزاری موجود کنند.
معامله محبوب بازار کاملاً معکوس شد
یکی از واضحترین نشانههای تغییر نگرش سرمایهگذاران، معکوس شدن معاملهای است که در نیمه نخست سال بسیار محبوب بود؛ خرید سهام شرکتهای تولیدکننده تراشه و فروش سهام شرکتهای نرمافزاری.
در نیمه نخست سال ۲۰۲۶، شاخص نیمهرسانای بورس فیلادلفیا که با نماد SOX شناخته میشود، تقریباً دو برابر شد؛ در حالی که صندوق قابل معامله بخش فناوری و نرمافزار حدود ۱۴٪ سقوط کرد اما از آن زمان شرایط تغییر کرده است.
شاخص نیمهرسانا حدود ۱۹٪ کاهش یافته، در حالی که صندوق نرمافزاری نزدیک به ۱۷٪ رشد کرده است. در همین دوره، سهام شرکتهای امنیت سایبری نیز عملکرد بسیار قدرتمندی داشتند و سبد سهام این شرکتها که توسط گلدمن ساکس دنبال میشود، حدود ۶۵٪ در سال جاری رشد کرده است.
این تغییر نشان میدهد سرمایهگذاران دیگر هوش مصنوعی را صرفاً تهدیدی برای شرکتهای نرمافزاری نمیبینند؛ بخشی از بازار اکنون به این شرکتها به عنوان یکی از دریافتکنندگان اصلی ارزش اقتصادی موج هوش مصنوعی نگاه میکند.
گزارشهای مالی، موتور بازگشت سهام نرمافزاری
شروع این تغییر نگرش را باید در فصل گزارشهای مالی جستوجو کرد. بر اساس دادههای بلومبرگ، ۱۰۰٪ شرکتهای نرمافزاری عضو شاخص S&P 500 توانستند از پیشبینیهای سود عبور کنند و میانگین سود آنها بیش از ۱۳٪ بالاتر از انتظار بازار بود. بیش از ۸۰٪ شرکتها نیز درآمدی بهتر از برآوردها ثبت کردند.
عملکرد شرکتهایی مانند مایکروسافت، سیلزفورس، پالانتیر، اسنوفلیک و سرویسناو اهمیت ویژهای داشت؛ زیرا بسیاری از همین شرکتها پیشتر در مرکز نگرانیهای مربوط به اثر مخرب هوش مصنوعی قرار داشتند.
مایکروسافت پس از انتشار گزارش مالی و نشان دادن شتاب قابلتوجه در رشد خدمات ابری، بزرگترین رشد روزانه خود از اکتبر ۲۰۰۸ را تجربه کرد.
سهام سیلزفورس نیز بیش از ۲۰٪ جهش کرد؛ بزرگترین رشد روزانه این شرکت در شش سال گذشته. این شرکت علاوه بر ارائه چشمانداز قدرتمند، همکاری خود با شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک را نیز گسترش داد. سهام پالانتیر نزدیک به ۳۰٪ افزایش یافت و شرکت از تقاضایی بسیار قدرتمند برای محصولات خود خبر داد.
اسنوفلیک نیز پس از ارائه چشماندازی مثبت و اشاره به افزایش استفاده از ابزار برنامهنویسی مبتنی بر هوش مصنوعی، رشد دو رقمی را تجربه کرد. سرویسناو نیز پس از انتشار گزارش مالی در اواخر ژوئیه، حدود ۴۵٪ افزایش یافته است؛ موضوعی که نشان میدهد بازار در حال بازنگری نسبت به توانایی شرکتهای نرمافزاری برای تبدیل هوش مصنوعی به منبع درآمد است.
آیا دوران برتری تراشهها به پایان رسیده است؟
در سوی دیگر بازار، چشمانداز صنعت سختافزار هوش مصنوعی کمی پیچیدهتر شده است. مایکروسافت، آلفابت، آمازون و متا همچنان به سرمایهگذاری سنگین در زیرساختهای هوش مصنوعی متعهد هستند، اما همزمان مخالفتها با ساخت مراکز داده افزایش یافته و بحث درباره مقررات این صنعت نیز جدیتر شده است.
علاوه بر این، اظهارات اخیر مدیران شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی درباره احتمال کاهش سرعت توسعه قدرتمندترین مدلها، باعث شد بخشی از سرمایهگذاران درباره سرعت رشد تقاضا برای سختافزار هوش مصنوعی محتاطتر شوند.
در نخستین روز معاملاتی پس از این هشدارها، صندوق نرمافزاری حدود ۵٪ رشد کرد، در حالی که شاخص نیمهرسانا ۵.۹٪ سقوط کرد. بر اساس دادههای موجود از سال ۲۰۰۱، اختلاف عملکرد این دو گروه در یک روز به بزرگترین سطح تاریخی خود رسید.
این تغییر لزوماً به معنای پایان روند رشد صنعت تراشه نیست، اما نشان میدهد بازار در حال بازنگری در نحوه توزیع ارزش اقتصادی هوش مصنوعی میان تولیدکنندگان سختافزار و شرکتهای نرمافزاری است.
“
«به نظر میرسد مهمترین تغییر در بازار نرمافزار، نه پایان تهدید هوش مصنوعی، بلکه تغییر ماهیت این تهدید است. سرمایهگذاران اکنون کمتر به دنبال پاسخ ساده «نرمافزار یا هوش مصنوعی» هستند و بیشتر میپرسند کدام شرکتها میتوانند مالک بخشی از زیرساخت و جریان درآمدی اقتصاد جدید باشند. گزارشهای اخیر نشان میدهد نرمافزار هنوز قدرت درآمدزایی خود را از دست نداده، اما در بلندمدت ارزش شرکتها بیش از گذشته به توانایی آنها در ادغام هوش مصنوعی، حفظ مشتری و تبدیل افزایش بهرهوری به جریان نقدی وابسته خواهد بود؛ بنابراین جهش اخیر سهام این گروه را باید بیشتر بازنگری در قیمتگذاری ریسک دانست تا پایان رقابت میان نرمافزار و هوش مصنوعی.»
بابک شیری
آینده سودآوری نرمافزار همچنان امیدوارکننده است
پیشبینیهای والاستریت نیز از ادامه رشد این صنعت حمایت میکنند. بر اساس دادههای اطلاعاتی بلومبرگ، انتظار میرود سود بخش نرمافزار و خدمات در شاخص S&P 500 در سال ۲۰۲۷ حدود ۱۳.۸٪ و در سال ۲۰۲۸ حدود ۲۰.۸٪ رشد کند.
این برآوردها در شرایطی مطرح میشوند که بسیاری از شرکتهای نرمافزاری اکنون تلاش میکنند هوش مصنوعی را در محصولات اصلی خود ادغام کنند. در چنین شرایطی، پرسش اصلی دیگر فقط این نیست که «آیا هوش مصنوعی نرمافزار را نابود میکند؟» بلکه مسئله مهمتر این است که کدام شرکتهای نرمافزاری میتوانند از این فناوری برای افزایش درآمد، کاهش هزینه و تقویت مزیت رقابتی خود استفاده کنند.
این تفاوت بسیار مهم است. شرکتهایی که محصولات آنها به فرایندهای حیاتی سازمانها متصل است، ممکن است از هوش مصنوعی برای افزایش ارزش خدمات خود استفاده کنند؛ در مقابل، شرکتهایی که محصولشان بهراحتی قابل جایگزینی است، همچنان با ریسک بیشتری روبهرو خواهند بود.
همه نرمافزارها برنده این تغییر نیستند
با وجود بازگشت اخیر، هنوز گروهی از سرمایهگذاران معتقدند بخشی از صنعت نرمافزار در برابر موج بعدی هوش مصنوعی آسیبپذیر است.
اریک شیفر، مدیر یک شرکت سرمایهگذاری خصوصی، معتقد است یک فصل قدرتمند گزارشهای مالی نمیتواند اثر بلندمدت هوش مصنوعی را از بین ببرد. از نگاه او، شرکتهایی مانند سیلزفورس و سرویسناو احتمالاً توانایی بیشتری برای عبور از این تغییر دارند و شرکتهای امنیت سایبری نیز به دلیل اهمیت روزافزون امنیت در عصر هوش مصنوعی میتوانند مقاومت بیشتری نشان دهند اما این دیدگاه نیز وجود دارد که با افزایش توانایی مدلهای هوش مصنوعی، برخی نرمافزارهای سنتی در بلندمدت با فشار جدیتری مواجه خواهند شد.
از طرف دیگر، بر اساس میانگین اهداف قیمتی تحلیلگران، انتظار میرود سهام شرکتهای تراشهساز طی ۱۲ ماه آینده بیش از ۴۰٪ ظرفیت رشد داشته باشند؛ در حالی که این رقم برای شاخص نرمافزاری S&P 500 حدود ۱۷٪ است. بنابراین، حتی با وجود بازگشت اخیر نرمافزار، بازار هنوز به طور کامل از برتری بلندمدت صنعت تراشه صرفنظر نکرده است.
جمعبندی
بازگشت سهام نرمافزاری در ماههای اخیر نشان میدهد بازار از سناریوی افراطی «جایگزینی سریع نرمافزار با هوش مصنوعی» فاصله گرفته است. گزارشهای مالی بهتر از انتظار، رشد خدمات ابری، افزایش تقاضا برای ابزارهای هوش مصنوعی و توانایی شرکتهایی مانند مایکروسافت، سیلزفورس، پالانتیر، اسنوفلیک و سرویسناو در تبدیل این فناوری به محصول، مهمترین عوامل تغییر نگرش سرمایهگذاران بودهاند.
با این حال، این تغییر را نباید پایان تهدید هوش مصنوعی برای صنعت نرمافزار دانست. فناوری همچنان با سرعت زیادی در حال توسعه است و ممکن است در سالهای آینده بخشهایی از زنجیره ارزش نرمافزار را به شکل جدیتری تحت فشار قرار دهد.
در حال حاضر، بازار بیشتر در حال تفکیک برندگان و بازندگان این تحول است؛ شرکتهایی که هوش مصنوعی را به یک قابلیت درآمدزا تبدیل میکنند در یک سمت قرار دارند و کسبوکارهایی که محصولشان قابلیت جایگزینی بالایی دارد در سمت دیگر.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
