پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس نمایندگان و سنا در انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر در ایالات متحده، موازنه سیاسی را برای دومین دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ تغییر داده است. با توجه به اینکه کنگره جدید از ژانویه ۲۰۲۷ آغاز به کار می‌کند، دولت ترامپ با دوره‌ای چالش‌برانگیز از نظر قانونگذاری، مقررات بودجه، انتصابات و نظارت بر سازمان‌های فدرال روبرو است.

این نتیجه احتمالا دونالد ترامپ را ملزم کند که در ادامه دوره دوم ریاست جمهوری خود به دنبال مصالحه سیاسی بیشتری باشد. مسائل کلیدی در دستور کار شامل سیاست‌های اقتصادی، هزینه‌های دولت و افزایش نظارت بر عملیات دولت فدرال خواهد بود.

 فضای مانور ترامپ محدود می‌شود

ترامپ در طول دو سال اول ریاست جمهوری خود، از مزیت سیاسی حاصل از اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره بهره‌مند شد. این حمایت به دولت او اجازه داد تا سال ۲۰۲۵ کاهش مالیات جامعی را اجرا کند. کنترل جمهوری‌خواهان بر کمیته‌های کنگره همچنین نظارت محدودی بر کاخ سفید را تضمین می‌کرد. با این وجود، این تصویر در دوره جدید در حال تغییر است و با به دست آوردن اکثریت دموکرات‌ها در هر دو مجلس، ممکن است تصویب قوانین جدید برای دولت ترامپ دشوارتر شود.

وقتی کنگره در ژانویه ۲۰۲۷ کار خود را آغاز کند، می‌توان جلوی طرح‌های قانونی مورد حمایت جمهوری‌خواهان را گرفت. با این حال، دولت ترامپ برای اجرای مقررات خود مجبور به مصالحه با دموکرات‌ها می‌شود.

 موانع بر سر راه برنامه‌های قانونی ترامپ

تغییر اکثریت در کنگره، به دموکرات‌ها برتری قابل توجهی در روند قانونگذاری خواهد داد. البته این بدان معنا نیست که دموکرات‌ها می‌توانند بدون هیچ مانعی سیاست‌های خود را اجرا کنند.

در سنای ایالات متحده، بسیاری از لوایح برای تصویب نیاز به حمایت حداقل ۶۰ نفر از ۱۰۰ عضو دارند. روشی که به عنوان «فیلی‌باسترینگ» شناخته می‌شود، به سناتورهای اقلیت اجازه می‌دهد تا روند قانونگذاری را طولانی کنند. با این حال، برخی از قوانین مربوط به بودجه، مالیات‌ها و محدودیت بدهی فدرال را می‌توان با اکثریت ساده در سنا از طریق این روش مصالحه تصویب کرد. جمهوری‌خواهان همچنین از این روش در کاهش مالیات‌های اجرا شده در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۵ استفاده کردند.

حق وتوی ترامپ همچنان پابرجا خواهد ماند

به دست آوردن اکثریت دموکرات‌ها در کنگره، اختیارات ترامپ را از بین نمی‌برد و او حق وتوی لوایح مصوب کنگره را حفظ می‌کند. غلبه بر وتوی ریاست جمهوری نیازمند اکثریت دو سومی در مجلس نمایندگان و سنا است. شکست دموکرات‌ها در کسب این اکثریت، باوجود موفقیت انتخاباتی‌شان، به ترامپ اجازه خواهد داد تا قدرت سیاسی قابل توجهی را حفظ کند.

ترامپ پیش از انتخابات گفته بود که اگر دموکرات‌ها کنترل کنگره را به دست بگیرند، احتمالاً بیشتر از حق وتوی خود استفاده خواهد کرد. با این حال، اصلاحات قابل توجهی نیز در تاریخ ایالات متحده در دوره‌هایی که کاخ سفید و کنگره توسط احزاب مختلف کنترل می‌شدند، اجرا شده است. اصلاحات تأمین اجتماعی در سال ۱۹۸۳، اصلاحات مالیاتی در سال ۱۹۸۶ و تغییرات رفاه اجتماعی در سال ۱۹۹۶ نمونه‌هایی از این دوره هستند.

ازسرگیری کاهش مالیات و هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی

انتظار می‌رود هزینه‌های بالای زندگی و دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی از جمله اولویت‌های اصلی دموکرات‌ها در دوره جدید کنگره باشد. به طور ویژه، لغو کاهش هزینه‌های اعمال شده در برنامه بیمه درمانی «مدیکید» تحت لایحه مالیاتی ۲۰۲۵ ممکن است در دستور کار باشد. از جمله اقداماتی که دموکرات‌ها احتمالا در نظر بگیرند، بازگرداندن یارانه‌های دولتی گسترده‌تر برای کمک به پوشش حق بیمه سلامت است.

همچنین وتوی ترامپ برای چنین پیشنهادهایی که از حمایت گسترده رأی‌دهندگان برخوردارند، تأثیری بالایی بر حمایت عمومی از او خواهد گذاشت.

به دست گرفتن کنترل کمیته‌های کنگره توسط دموکرات‌ها، تغییر قابل توجه دیگری را برای دولت ترامپ به همراه خواهد داشت. با این اکثریت جدید، انتظار می‌رود نظارت بیشتری بر فعالیت‌های کاخ سفید و آژانس‌های فدرال اعمال شود. موضوعات احتمالی مورد بحث شامل معاملات سهام و سرمایه‌گذاری‌های خانواده ترامپ در ارزهای دیجیتال و سیاست‌های مهاجرتی دولت خواهد بود.

 استیضاح سومین بار علیه ترامپ محتمل است؟

به دست آوردن اکثریت دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان، شرایط سیاسی را ایجاد می‌کند که می‌تواند راه را برای یک روند استیضاح جدید علیه ترامپ هموار کند. در ایالات متحده، اکثریت ساده در مجلس نمایندگان برای استیضاح یک رئیس جمهور کافی است. با این حال، برای برکناری یک رئیس جمهور از سمت خود، او باید در دادگاه برگزارشده در سنا، با اکثریت دو سوم آرا گناهکار شناخته شود.

ترامپ در طول دوره اول ریاست جمهوری خود، دو بار در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ استیضاح شد، اما به دلیل عدم محکومیت در سنا، از سمت خود برکنار نشد. از سوی دیگر، رهبران دموکرات در مبارزات انتخاباتی ۲۰۲۶ خود، روند استیضاح جدید را در اولویت قرار ندادند. این حزب در طول مبارزات انتخاباتی بیشتر بر هزینه‌های زندگی و مشکلات اقتصادی خانواده‌های کارگری تمرکز کرد.

 دستورهای اجرایی ریاست جمهوری همچنان در دست ترامپ

کنترل کنگره توسط دموکرات‌ها، ترامپ را به طور کامل از اعمال قدرت اجرایی خود باز نخواهد داشت. در چارچوب محدودیت‌های قانونی و حقوقی خاص، رئیس جمهور ایالات متحده می‌تواند بدون تصویب قانون جدید از طریق کنگره، تغییرات سیاسی را از طریق دستورات اجرایی و اقدامات اداری اعمال کند.

ترامپ در دوره دوم ریاست جمهوری خود از این اختیارات برای انجام عملیات نظامی علیه ایران، اعمال تعرفه‌ها، اخراج کارمندان فدرال و خروج از توافق‌نامه‌های بین‌المللی استفاده کرد. خروج ایالات متحده از سازمان بهداشت جهانی و توافق‌نامه اقلیمی پاریس، و همچنین استرداد نیکولاس مادورو، رئیس جمهور ونزوئلا، به ایالات متحده، از جمله اقداماتی بودند که بدون تصویب قانون جدید توسط کنگره انجام شدند. با این حال، دستورات اجرایی ریاست جمهوری از بررسی قضایی معاف نیستند و برخی از تصمیمات دولت ترامپ قبلاً توسط دادگاه‌ها لغو شده است.

در مجموع، چشم‌انداز سیاسی جدید در کنگره، دوره‌ای را نشان می‌دهد که در آن ترامپ به اعمال قدرت اجرایی ادامه خواهد داد، اما با مخالفت‌های شدیدتری در حوزه‌های قانونگذاری، انتصابات و نظارت بر دولت مواجه خواهد شد.