در شرایط بحرانهای ژئوپلیتیکی، سرمایهگذاران معمولاً به دنبال داراییهایی هستند که بتوانند از ارزش سرمایه آنها در برابر شوکهای جنگی و نااطمینانی اقتصادی محافظت کنند. طلا، نقره و بیتکوین سالهاست بهعنوان داراییهای امن شناخته میشوند؛ اما تجربه جنگ آمریکا و ایران در سال ۲۰۲۶ نشان داد که عملکرد واقعی بازارها همیشه مطابق انتظار سرمایهگذاران نیست.
در جریان این درگیری، سهام آمریکا برخلاف انتظارات بیشترین مقاومت را نشان داد، در حالی که بسیاری از داراییهایی که سرمایهگذاران برای محافظت از سرمایه خود خریداری کرده بودند، با افت قیمت مواجه شدند.
جنگ آمریکا و ایران از ۲۸ فوریه تا ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ ادامه داشت و پس از افزایش دوباره تنشها در ماه جولای، درگیریها مجدداً بر بازارها اثر گذاشتند. در این بازه، شاخص S&P 500 و نزدک به رکوردهای جدید رسیدند، در حالی که طلا، نقره و بیتکوین عملکرد ضعیفتری ثبت کردند.
در یک نگاه
- سهام آمریکا در جنگ آمریکا و ایران ۲۰۲۶ بهترین عملکرد را میان داراییهای اصلی ثبت کرد.
- طلا و نقره برخلاف انتظار سرمایهگذاران، پس از آغاز جنگ وارد روند نزولی شدند.
- بیتکوین بیشتر مانند یک دارایی پرریسک رفتار کرد تا پناهگاه امن.
- نفت تنها دارایی بود که واکنش مستقیم و کلاسیک به افزایش تنش نظامی نشان داد.
آیا داراییهای امن در جنگ ۲۰۲۶ شکست خوردند؟
آیا داراییهای امن در جنگ ۲۰۲۶ شکست خوردند؟طلا پیش از آغاز جنگ در نزدیکی بالاترین سطح تاریخی خود معامله میشد. این فلز گرانبها طی هشت ماه قبل از آغاز درگیری حدود ۶۰ درصد رشد کرده بود و در ۲۷ فوریه به محدوده ۵۲۸۱ دلار رسید.
با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه و افزایش نگرانیهای ژئوپلیتیکی، قیمت طلا ابتدا جهش کوتاهی داشت، اما پس از آن مسیر نزولی را آغاز کرد. بسیاری از معاملهگران پس از ماهها خرید بر اساس انتظار وقوع بحران، با تحقق خبر وارد فاز فروش شدند؛ پدیدهای که در بازار با عنوان «خرید شایعه، فروش خبر» شناخته میشود.
طلا در ادامه چهار ماه متوالی کاهش قیمت را تجربه کرد و در سهماهه دوم سال حدود ۱۶ درصد افت داشت؛ ضعیفترین عملکرد فصلی این فلز از سال ۲۰۱۳ تاکنون.
تا زمان پایان رسمی جنگ در ۱۷ ژوئن، طلا حدود ۱۷ درصد کاهش یافته بود و تا اواسط جولای میزان افت آن به حدود ۲۲ درصد رسید. نقره عملکرد ضعیفتری داشت و در همین دوره حدود ۳۷ درصد سقوط کرد.
رتبهبندی داراییها در دوران جنگ آمریکا و ایران
بازار سهام آمریکا در ابتدا تحت فشار قرار گرفت و شاخص S&P 500 تا اواخر مارس نزدیک به ۸ درصد کاهش یافت؛ اما سپس روند صعودی قدرتمندی آغاز شد.
در پایان این دوره، S&P 500 حدود ۹ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار داشت و نزدک نیز تقریباً ۱۴ درصد رشد کرده بود.
این عملکرد نشان داد که در شرایطی که سرمایهگذاران انتظار سقوط بازار سهام را دارند، حمایت نقدینگی، سیاست پولی و عملکرد شرکتها میتواند اثر جنگ را خنثی کند.
بیتکوین؛ پناهگاه امن یا دارایی پرریسک؟
بیتکوین؛ پناهگاه امن یا دارایی پرریسک؟رفتار بیتکوین در این بحران نشان داد که این دارایی همچنان بیشتر تحت تأثیر شرایط نقدینگی و عوامل کلان اقتصادی قرار دارد تا صرفاً اخبار جنگی.
بیتکوین در جریان یک موج ریسکپذیری بازار، در ۱۰ می به سقف روزانه ۸۲۷۹۱ دلار رسید؛ اما سپس بخش زیادی از رشد خود را از دست داد و در پایان دوره جنگ حدود ۲ درصد پایینتر از سطح آغاز بحران قرار گرفت.
با افزایش دوباره تنشها در جولای، بیتکوین تا محدوده ۶۲۰۰۰ دلار کاهش یافت؛ اما پس از انتشار دادههای ضعیفتر تورمی آمریکا دوباره رشد کرد و در ۱۴ جولای با حدود ۴ درصد افزایش به ۶۴۹۵۶ دلار رسید.
این رشد بیشتر ناشی از کاهش نگرانیها درباره افزایش دوباره نرخ بهره فدرال رزرو بود، نه واکنش مستقیم به جنگ.
کاهش ۰.۴ درصدی شاخص قیمت مصرفکننده آمریکا در ماه ژوئن، بزرگترین کاهش ماهانه از آوریل ۲۰۲۰ محسوب شد و باعث شد معاملهگران انتظار سیاست پولی آسانتر را داشته باشند.
نفت؛ تنها پوشش ریسک واقعی جنگ
نفت؛ تنها پوشش ریسک واقعی جنگدر میان تمام داراییها، نفت دقیقترین واکنش را به تحولات جنگی نشان داد.
قیمت نفت برنت در آغاز جنگ در محدوده ۷۲ دلار قرار داشت، اما با افزایش نگرانی درباره اختلال در عبور نفت از تنگه هرمز، تا اواخر مارس حدود ۶۳ درصد رشد کرد و به ۱۱۸ دلار رسید.
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و حدود یکپنجم نفت جهان از این مسیر عبور میکند؛ بنابراین هرگونه تهدید علیه این منطقه مستقیماً بر قیمت نفت اثر میگذارد.
با کاهش شدت درگیریها و توافق آتشبس در ژوئن، قیمت نفت دوباره کاهش یافت و تا اول جولای به محدوده ۷۰ دلار بازگشت؛ یعنی تقریباً تمام رشد ناشی از جنگ را از دست داد.
اما پس از افزایش دوباره تنشها در جولای و گزارش حمله ایران به نفتکشها، نفت برنت بار دیگر رشد کرد و در ۱۵ جولای بالاتر از ۸۴ دلار معامله شد.
“
«جنگ آمریکا و ایران در سال ۲۰۲۶ یک نکته مهم برای معاملهگران داشت: بهترین پوشش ریسک جنگ لزوماً همان داراییای نیست که در ذهن سرمایهگذاران بهعنوان پناهگاه امن شناخته میشود. در این بحران، سهام آمریکا به دلیل قدرت اقتصاد و نقدینگی بازار عملکرد بهتری داشت، طلا و نقره پس از رشد پیشگیرانه وارد اصلاح شدند و بیتکوین بیشتر مانند یک دارایی ریسکپذیر رفتار کرد. تنها نفت بود که به دلیل ارتباط مستقیم با اختلال عرضه انرژی، رفتار کلاسیک یک دارایی جنگی را نشان داد. برای انتخاب هج مناسب باید بر اساس ماهیت بحران باشد؛ جنگهای مرتبط با انرژی معمولاً بیشترین اثر را بر بازار نفت دارند، نه لزوماً داراییهای سنتی امن.»
بابک شیری
