ایران و روسیه در آستانهٔ اجرای توافق دیرینهٔ صادرات گاز طبیعی قرار گرفتهاند و مقامات دو کشور تأیید کردهاند که آذربایجان بهعنوان مسیر ترانزیت ترجیحی برای صادرات گاز روسیه به ایران انتخاب شده است. این مسیر یادآور صادرات گاز ایران به اتحاد جماهیر شوروی از همین کریدور در دههٔ ۱۹۷۰ است و بخشی از بازآرایی گستردهتر ژئوپلیتیک انرژی اوراسیا از زمان جنگ اوکراین به شمار میرود.
این توافقها از یک تفاهمنامهٔ ۴۰ میلیارد دلاری میان شرکت ملی نفت ایران و گازپروم در ژوئیهٔ ۲۰۲۲ آغاز و در ژوئن ۲۰۲۴ به توافقی میان گازپروم و شرکت ملی گاز ایران تبدیل شد. تهران خواستار واردات سالانهٔ تا ۲۰ میلیارد مترمکعب گاز است و وزیر انرژی روسیه از عرضهٔ اولیهٔ حدود ۲ میلیارد مترمکعب در سال خبر داده که بهگفتهٔ او میتواند تا ۵۵ میلیارد مترمکعب افزایش یابد.
با این حال، تا اواسط سال ۲۰۲۶ هیچ گازی جریان نیافته و باکو نیز در سکوت عمومی مانده است؛ نگرانی این کشور از تلقیشدن بهعنوان مسیر ترانزیت گاز تحریمشدهٔ روسیه عامل این سکوت عنوان شده است.
ایران که دومین ذخایر بزرگ گاز جهان را در اختیار دارد، در دورهٔ اوج مصرف با کسری ساختاری ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب در روز روبهرو است و خواهان استفاده از این گاز برای جبران کمبود در مناطق شمالی و همچنین افزایش صادرات خود به عراق، ترکیه، ارمنستان، پاکستان و عمان است؛ روندی که وابستگی متقابل مسکو و تهران را عمیقتر میکند، هرچند دو کشور همچنان در بازارهای منطقهای گاز با یکدیگر رقابت دارند.
