بازار سهام آمریکا امروز با فشار سنگینی آغاز شده است. معاملات فیوچرز S&P 500 نزدیک ۱ درصد و فیوچرز نزدک حدود ۱.۵ درصد پایینتر قرار دارند. سهام شرکتهای بزرگ تکنولوژی نیز در پیشگشایش روندی منفی را تجربه میکنند؛ انویدیا ۲.۷ درصد، پالانتیر ۳.۹ درصد و تسلا ۴.۳ درصد افت کردهاند.
در ظاهر، تغییر محسوسی رخ نداده؛ هیچ داده اقتصادی جدیدی منتشر نشده و هیچ تحول ناگهانی در سیاستگذاری دولت یا فدرال رزرو دیده نمیشود. اما زیر سطح بازار، سه جریان مهم طی دو روز اخیر شدت گرفته که اکنون در حال آشکار شدناند و هر سه پیام مشترکی برای سرمایهگذاران دارند: سرمایهگذاری در حوزه AI وارد مرحلهای بحرانیتر شده است.
۱. نشانههایی از کمبود سرمایه خصوصی در پروژههای هوش مصنوعی
نخستین نگرانی، از دل سخنان اخیر OpenAI بیرون آمد. این شرکت در اظهاراتی غیرمنتظره، به احتمال نیاز به پشتوانه مالی دولت آمریکا اشاره کرده بود؛ موضوعی که بهسرعت این برداشت را ایجاد کرد که جذب سرمایه خصوصی به اندازه گذشته آسان نیست.
اگرچه بعداً مدیر مالی شرکت بخشی از این اظهارات را تعدیل کرد، اما پیام اصلی همچنان باقی است:
بازار نگران است که سرمایهگذاران خصوصی تمایل کمتری به تأمین مالی پروژههای عظیم و پرهزینه AI داشته باشند.
در همین راستا، رویکرد رسانهای جدید OpenAI که بر رقابت ژئوپلیتیک آمریکا و چین در هوش مصنوعی تأکید میکند، نوعی زمینهسازی برای جلب حمایت دولت تلقی میشود. این موضوع بهویژه زمانی حساس میشود که تقاضای مالی این شرکت با تعهد هزینهای ۱.۴ تریلیون دلاری در برابر درآمد سالانه ۱۳ میلیارد دلاری مطرح میشود.
این تنش در گفتوگوی اخیر سم آلتمن با پادکستر «برد گرسنر» آشکار شد؛ جایی که آلتمن در پاسخ به پرسش درباره امکان تأمین این حجم هزینه، لحنی عصبی و تدافعی به خود گرفت؛ پاسخی که تحلیلگران آن را اولین «چراغ زرد» جدی برای ارزشگذاریهای بسیار بالای شرکتهای AI میدانند.
۲. لحن دفاعی مدیران شرکتهای تکنولوژی؛ زنگ خطری برای ارزشگذاریها
دومین نگرانی، تغییر لحن برخی مدیران ارشد شرکتهای بزرگ حوزه تکنولوژی است. هفته گذشته الکس کارپ، مدیرعامل پالانتیر، در مصاحبههایش لحنی تدافعی و پرخاشگرانه داشت؛ در حالیکه ارزشگذاری سهام شرکت در سطوح بسیار بالایی قرار دارد و فروش سنگین مدیران (insider selling) نیز ادامه دارد.
این وضعیت زمانی مشکلساز میشود که مدیران، بهجای ارائه جزئیات عملیاتی و مستدل درباره مدل درآمدی و سودآوری:
- به منتقدان حمله میکنند،
- از خطوط دفاعی مبهم استفاده میکنند،
- یا به هیجان بازار تکیه میکنند.
این لحن دفاعی، مشابه همان چیزی است که در پاسخهای آلتمن به چشم میخورد و برای بسیاری یادآور دورههای حبابگونه بازار است.
۳. سیگنالهای هشداردهنده از بازار اوراق؛ جایی که همیشه اول خبر را میفهمد
سومین نگرانی، رفتار بازار بدهی شرکتهاست؛ بازاری که بسیاری از متخصصان آن را «باهوشترین بخش بازار» میدانند. طی ماه گذشته، هزینه اوراق قرضه و CDS شرکتهای بزرگ تکنولوژی و AI با سرعت قابلتوجهی افزایش یافته است:
- اوراکل: ۳۵٪+
- کراوداسترایک: ۳۱.۸۹٪+
- سافتبانک: ۱۲.۶٪+
- مایکروسافت: ۱۴.۶٪+
- آلفابت: ۱۲.۸۸٪+
- آمازون: ۱۰.۲۳٪+
این افزایش به معنای آن است که سرمایهگذاران نهادی برای ریسک اعتباری این شرکتها، نرخ بیشتری مطالبه میکنند؛ پدیدهای که معمولاً پیش از افزایش نگرانیها درباره مدل تأمین مالی یا سطح بدهی شرکتها رخ میدهد.
نمونه بارز این نگرانی اوراکل است. سهام این شرکت طی دو ماه گذشته جهشی ۲۵ درصدی داشت که لَری الیسون را بهطور موقت ثروتمندترین فرد جهان کرد، اما با آشکار شدن پیچیدگیهای مالی و «حلقههای تأمین مالی» پشت پروژههای AI، سهام روند معکوس گرفت و بازده اوراق ۳۰ساله شرکت نیز از ۱۰۰ به ۹۲ دلار سقوط کرده است.
سیگنال روانی آخر: خروج مایکل بری
در کنار این سه نگرانی بنیادین، یک عامل روانی مهم هم وارد میدان شده است: خروج مایکل بری از بازار. این سرمایهگذار مشهور که سقوط بازار مسکن در بحران ۲۰۰۸ را پیشبینی کرده بود، بهطور کامل از معاملات سهام خارج شد.
خروج ناگهانی بری باعث شده برخی فعالان بازار آن را سیگنالی برای سقف بازار در سهام تکنولوژی تعبیر کنند.
