بازار نفت خاورمیانه در آستانه تغییر مهمی در ساختار قیمتگذاری قرار گرفته است. شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC)، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان، اعلام کرده است که روش تعیین قیمت رسمی فروش نفت خام خود را تغییر خواهد داد؛ اقدامی که میتواند بر جایگاه شاخصهای نفتی منطقه و نحوه قیمتگذاری نفت خاورمیانه تأثیر بگذارد.
بر اساس اعلام ADNOC، این شرکت از اول نوامبر ۲۰۲۶ سیستم قیمتگذاری مبتنی بر قرارداد آتی موربان در بورس ICE Futures Abu Dhabi را کنار میگذارد و به یک مدل جدید مبتنی بر شاخص Platts Dubai منتقل خواهد شد.
این تغییر شامل هر چهار گرید اصلی نفتی ADNOC یعنی موربان (Murban)، داس (Das)، املولو (Umm Lulu) و آپر زاکوم (Upper Zakum) خواهد شد.
- ADNOC از اول نوامبر ۲۰۲۶ روش جدید قیمتگذاری نفت خود را اجرا میکند.
- قرارداد آتی موربان دیگر مبنای مستقیم تعیین قیمت رسمی فروش نخواهد بود.
- چهار گرید اصلی نفت ابوظبی به سیستم مبتنی بر Platts Dubai منتقل میشوند.
- این تغییر پس از خروج امارات از OPEC و OPEC+ فضای بیشتری برای سیاستگذاری تجاری ADNOC ایجاد کرده است.
- موربان که حدود دو سوم تولید ADNOC را تشکیل میدهد، اکنون وارد سیستم قیمتگذاری مرتبط با دبی خواهد شد.
پایان یک دوره پنجساله برای قرارداد آتی موربان
ADNOC در سال ۲۰۲۱ با راهاندازی قرارداد آتی نفت موربان در بورس ICE Futures Abu Dhabi تلاش کرد یک شاخص قیمتی جدید برای نفت خاورمیانه ایجاد کند؛ شاخصی که بتواند در کنار برنت و وستتگزاس اینترمدیت (WTI) به یکی از مراجع اصلی بازار جهانی نفت تبدیل شود.
قرارداد موربان نخستین قرارداد آتی قابل معامله برای یک گرید نفتی خاورمیانه بود و هدف آن ایجاد بازاری شفافتر برای قیمتگذاری نفت ابوظبی بود.
اما اکنون، پنج سال پس از راهاندازی این بازار، ADNOC تصمیم گرفته است قیمت رسمی فروش نفت خود را به سازوکاری نزدیکتر به معاملات واقعی ماه بارگیری منتقل کند.
سازوکار جدید قیمتگذاری ADNOC چگونه خواهد بود؟
در سیستم جدید، قیمت رسمی فروش نفت ADNOC بر اساس شاخص Platts Dubai تعیین میشود و سپس یک اختلاف قیمتی (Differential) که توسط خود شرکت اعلام خواهد شد، به آن اضافه یا از آن کسر میشود.
این اختلاف قیمت یک ماه پیش از ماه تحویل نفت اعلام خواهد شد.
به گفته ADNOC، این روش باعث میشود قیمتگذاری نفت خام بیشتر با شرایط واقعی بازار در همان ماه بارگیری هماهنگ شود؛ در حالی که سیستم قبلی بر اساس قرارداد آتی موربان، قیمتها را حدود دو ماه پیش از زمان بارگیری مشخص میکرد.
چرا ADNOC به سمت شاخص دبی حرکت کرد؟
یکی از دلایل اصلی این تغییر، تحول در ساختار بازار نفت خاورمیانه است.
در سالهای اخیر، افزایش عرضه نفت موربان و کاهش عرضه نفتهای متوسط و ترش (Medium Sour) باعث شد نقش موربان در تعیین ارزش سبد نفتی دبی افزایش پیدا کند.
شرکت S&P Global Commodity Insights که شاخص Platts Dubai را منتشر میکند، پیشتر نیز تغییراتی در نحوه محاسبه این شاخص ایجاد کرده بود.
این شرکت در ژانویه ۲۰۲۶ محدودیتی را که ارزش موربان را به قیمت دبی مرتبط میکرد حذف کرد؛ اقدامی که نشاندهنده افزایش اهمیت موربان در بازار منطقه بود.
اکنون تصمیم ADNOC عملاً این تغییر را از سمت فروشنده نیز رسمی کرده است.
خروج امارات از OPEC؛ عامل مهم در تصمیم ADNOC
این تغییر تنها سه ماه پس از خروج امارات متحده عربی از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (OPEC) و ائتلاف OPEC+ اجرایی میشود.
امارات از اول می ۲۰۲۶ دیگر تحت محدودیتهای تولید این گروه قرار ندارد و آزادی بیشتری برای تعیین سیاستهای تولید، فروش و قیمتگذاری نفت خود به دست آورده است.
این موضوع به ADNOC اجازه میدهد استراتژی تجاری خود را مستقلتر تنظیم کند و قیمتگذاری نفت را بر اساس شرایط بازار و منافع اقتصادی خود تغییر دهد.
تأثیر این تصمیم بر بازار نفت چیست؟
انتقال ADNOC از سیستم مبتنی بر قرارداد آتی موربان به شاخص Platts Dubai یک تغییر فنی ساده نیست؛ بلکه نشاندهنده تحول در ساختار قدرت قیمتگذاری نفت خاورمیانه است.
موربان در سالهای اخیر تلاش کرده بود به یک رقیب منطقهای برای برنت و WTI تبدیل شود، اما تصمیم جدید ADNOC نشان میدهد شاخصهای سنتی مانند دبی همچنان نقش مهمی در بازار آسیا و خاورمیانه دارند.
از سوی دیگر، این تصمیم میتواند باعث افزایش ارتباط قیمت نفت ابوظبی با معاملات فیزیکی واقعی شود و انعطاف بیشتری برای خریداران و فروشندگان ایجاد کند.
ADNOC اعلام کرده است که این تغییر تأثیری بر ابزارهای مالی منتشرشده توسط این شرکت، از جمله اوراق قرضه و صکوک صادرشده در چارچوب برنامههای مالی ADNOC Murban GMTN و Sukuk نخواهد داشت و تمامی تعهدات تحویل نفت نیز بدون تغییر ادامه خواهد یافت.
“
«تصمیم ADNOC برای کنار گذاشتن قیمتگذاری مستقیم بر اساس قرارداد آتی موربان، نشانهای از تغییر مسیر بازار نفت ابوظبی به سمت سازوکاری نزدیکتر به معاملات فیزیکی منطقه است. اگرچه موربان در سالهای اخیر تلاش کرد به یک شاخص جهانی جدید تبدیل شود، اما بازگشت ADNOC به چارچوب Platts Dubai نشان میدهد قدرت شاخصهای سنتی نفت خاورمیانه همچنان بالاست. برای معاملهگران حرفهای، این تغییر اهمیت زیادی دارد؛ زیرا میتواند بر ساختار قیمتگذاری نفت آسیا، نقش دبی به عنوان مرجع منطقهای و رقابت میان شاخصهای جهانی نفت تأثیر بگذارد.»
بابک شیری
