چین در ماه ژوئیه، برخلاف انتظار بازار و در شرایطی که بحران خاورمیانه همچنان جریان تجارت جهانی نفت را تحت فشار قرار داده، بار دیگر به ذخیرهسازی نفت خام روی آورده است. برآوردها نشان میدهد این کشور در این ماه حدود ۲۰۰ هزار بشکه در روز به ذخایر نفت خام خود اضافه کرده؛ اتفاقی که در کنار افزایش واردات نفت و ضعف شاخصهای اقتصادی چین، تصویر متفاوتی از وضعیت بازار بزرگترین واردکننده نفت جهان ارائه میدهد.
- چین در ژوئیه حدود ۲۰۰ هزار بشکه در روز نفت به ذخایر خود اضافه کرد و ذخایر این کشور همچنان حدود ۱.۲ میلیارد بشکه برآورد میشود.
- واردات نفت چین با جهش ۲۲ درصدی به ۸.۴۵ میلیون بشکه در روز رسید، اما رشد خردهفروشی و تولید صنعتی کمتر از انتظار بود.
- همزمان، بحران دریای سرخ مسیر انتقال نفت عربستان به آسیا را پیچیدهتر کرده و برخی پالایشگاهها به دنبال مسیرهای جایگزین هستند.
- برداشت من: چین فعلاً با ذخیرهسازی بالا فشار بازار نفت را کنترل میکند، اما بازگشت این کشور به خرید گسترده میتواند در آینده به یک محرک جدی برای قیمت نفت تبدیل شود.
چین در ابتدای جنگ ایران حدود ۱.۴ میلیارد بشکه نفت خام در ذخایر تجاری و راهبردی خود داشت و برخلاف بسیاری از مصرفکنندگان بزرگ نفت، تا ماه مه اقدام به برداشت گسترده از ذخایر خود نکرد. اما در ماههای مه و ژوئن، روند ذخیرهسازی معکوس شد و چین برای تأمین نیاز پالایشگاهها و بازار داخلی بخشی از ذخایر خود را مصرف کرد. اکنون دادههای ماه ژوئیه نشان میدهد این روند بار دیگر تغییر کرده و پکن در حال افزایش ذخایر خود است.
بازگشت چین به بازار نفت
چین اطلاعات رسمی و منظم درباره حجم ذخایر نفت خام خود منتشر نمیکند. به همین دلیل، تحلیلگران برای برآورد میزان نفتی که وارد مخازن ذخیره میشود، میزان تولید داخلی، واردات و حجم پالایش نفت را با یکدیگر مقایسه میکنند.
بر اساس محاسبات انجامشده با استفاده از دادههای رسمی، چین در ماه ژوئیه روزانه حدود ۱۲.۷۲ میلیون بشکه نفت خام در اختیار داشته است. از این میزان، حدود ۸.۴۱ میلیون بشکه در روز از طریق واردات تأمین شده و تولید داخلی نیز حدود ۴.۳ میلیون بشکه در روز بوده است.
در همین مدت، پالایشگاههای چین روزانه حدود ۱۲.۵۱ میلیون بشکه نفت خام را فرآوری کردهاند. بنابراین حدود ۲۱۰ هزار بشکه در روز نفت خام بیش از میزان مصرف پالایشگاهی در اختیار چین قرار داشته که میتوان آن را به ذخایر این کشور نسبت داد.
به این ترتیب، برآورد میشود چین در ژوئیه حدود ۲۰۰ هزار بشکه در روز به ذخایر نفت خام خود افزوده باشد؛ رقمی که نشان میدهد پکن حتی در شرایط بحران عرضه جهانی نیز از فرصتهای موجود برای تقویت پشتوانه نفتی خود استفاده میکند.
ذخایر چین همچنان یک پشتوانه بزرگ است
برآوردهای جدید نشان میدهد ذخایر نفت خام چین اکنون حدود ۱.۲ میلیارد بشکه است. این رقم با وجود پنج ماه اختلال شدید در عرضه جهانی نفت، همچنان سطح بسیار بالایی محسوب میشود.
اهمیت این ذخایر زمانی بیشتر مشخص میشود که جایگاه چین در بازار جهانی نفت را در نظر بگیریم. چین بزرگترین واردکننده نفت خام جهان است و حجم بالای ذخایر به این کشور اجازه میدهد در زمان افزایش قیمتها یا ایجاد اختلال در عرضه، واردات خود را کاهش دهد و برای مدتی از ذخایر داخلی استفاده کند.
همین ویژگی باعث شده چین در سالهای اخیر به یکی از مهمترین خریداران فرصتطلب بازار نفت تبدیل شود. پکن معمولاً زمانی که قیمت نفت کاهش پیدا میکند، از فرصت استفاده کرده و ذخایر خود را افزایش میدهد. در مقابل، هنگامی که قیمتها به دلیل بحرانهای ژئوپلیتیکی جهش میکنند، میتواند سرعت خرید خود از بازار جهانی را کاهش دهد. این رفتار در ماههای اخیر اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا بحران خاورمیانه و اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز، ریسک عرضه جهانی را افزایش داده است.
واردات نفت چین در ژوئیه جهش کرد
بازگشت چین به مسیر ذخیرهسازی در شرایطی اتفاق افتاده که واردات نفت خام این کشور نیز در ماه ژوئیه افزایش قابلتوجهی داشته است.
واردات نفت خام چین در این ماه نسبت به ژوئن حدود ۲۲ درصد افزایش یافت و به میانگین ۸.۴۵ میلیون بشکه در روز رسید. این افزایش پس از آن رخ داد که واردات نفت چین در ماه ژوئن به پایینترین سطح خود در حدود ۱۰ سال گذشته سقوط کرده بود.
افزایش واردات در ژوئیه در نگاه نخست میتواند نشانهای از افزایش تقاضای چین تلقی شود، اما کاهش نرخ فعالیت پالایشگاهها و ضعف شاخصهای اقتصادی نشان میدهد تمام این نفت وارد چرخه مصرف نشده است. بخشی از نفت خریداریشده به احتمال زیاد راهی مخازن ذخیره شده است.
این موضوع برای بازار جهانی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا چین میتواند با استفاده از ذخایر خود، در دورههایی که قیمت نفت افزایش مییابد، خریدهای خارجی را کاهش دهد. همین ظرفیت یکی از دلایلی است که در ماههای اخیر به محدود شدن رشد قیمت نفت کمک کرده است.
اقتصاد چین همچنان نشانههای ضعف دارد
در حالی که واردات نفت چین افزایش یافته، دادههای اقتصادی جدید این کشور تصویر چندان قدرتمندی از وضعیت تقاضا ارائه نمیکند. رشد خردهفروشی چین در ماه ژوئیه تنها ۰.۶ درصد نسبت به سال گذشته بوده است؛ در حالی که اقتصاددانان انتظار رشد ۱.۵ درصدی را داشتند. این رقم همچنین پایینتر از رشد ۱ درصدی ثبتشده در ژوئن بود. تولید صنعتی نیز در ژوئیه ۴.۵ درصد افزایش یافت که کمتر از پیشبینی ۴.۸ درصدی اقتصاددانان بود. رشد تولید صنعتی در ماه ژوئن نیز ۵.۳ درصد ثبت شده بود؛ بنابراین این بخش نیز با کاهش سرعت رشد مواجه شده است.
ضعف دادههای اقتصادی در شرایطی رخ میدهد که اقتصاد چین در سهماهه دوم سال تنها ۴.۳ درصد رشد کرده است. این ضعیفترین رشد اقتصادی چین از سال ۲۰۲۲ تاکنون محسوب میشود. ترکیب این دادهها با افزایش ذخیرهسازی نفت میتواند یک پیام مهم برای بازار داشته باشد: رشد واردات نفت الزاماً به معنای افزایش متناسب مصرف داخلی نیست و بخشی از خریدهای چین میتواند با هدف تقویت ذخایر انجام شده باشد.
چین میتواند عامل تعیینکننده قیمت نفت باشد
ذخایر عظیم نفتی چین در ماههای اخیر نقش مهمی در تعادل بازار جهانی داشته است. این کشور با داشتن پشتوانهای در حدود ۱.۲ میلیارد بشکه، توانایی آن را دارد که در دوره افزایش قیمتها برای مدتی از بازار جهانی فاصله بگیرد. این مسئله بهویژه برای معاملهگران نفت اهمیت دارد. اگر قیمت نفت در نتیجه بحرانهای ژئوپلیتیکی افزایش یابد، چین میتواند بخشی از نیاز خود را از ذخایر تأمین کند و واردات را کاهش دهد. چنین رفتاری میتواند بخشی از فشار تقاضا بر بازار جهانی را خنثی کند.
اما این وضعیت یک روی دیگر نیز دارد. اگر چین در آینده برای پر کردن دوباره ذخایر خود با قدرت وارد بازار شود، حجم بالای خرید این کشور میتواند به افزایش قیمت نفت منجر شود. به همین دلیل، زمانبندی خریدهای چین یکی از متغیرهای مهم بازار نفت در ماههای آینده خواهد بود.
بحران هرمز، الگوی تجارت نفت را تغییر داده است
در کنار تحولات چین، اختلال در مسیرهای انتقال نفت نیز فشار تازهای بر بازار وارد کرده است. افزایش خطرات امنیتی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب باعث شده برخی پالایشگاههای آسیایی حتی برای دریافت نفت خریداریشده از عربستان، مسیرهای جایگزین را بررسی کنند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، دستکم دو پالایشگاه آسیایی از شرکت آرامکو خواستهاند محمولههای نفتی خود در ماه آینده را به جای بندر ینبع عربستان، در بندر سیدی کریر مصر تحویل بگیرند.
دلیل این درخواست، افزایش نگرانی درباره عبور کشتیها از بابالمندب و دریای سرخ است. شرکتهای کشتیرانی و پالایشگاههای آسیایی در هفتههای اخیر نسبت به عبور از این مسیر محتاطتر شدهاند؛ زیرا حوثیهای همسو با ایران تهدید کردهاند مسیر انتقال محمولههای عربستان را مسدود کنند و از چند حمله به نفتکشها از پایان ژوئیه خبر دادهاند. عربستان نیز برای کاهش این ریسک، بخشی از نفت خود را از بندر ینبع به بندر عینالسخنه مصر منتقل میکند و سپس از طریق خط لوله سومد به بندر سیدی کریر میرساند. با این حال، انتقال نفت از این مسیر هزینه بیشتری دارد و همین موضوع میتواند برخی پالایشگاههای آسیایی را به کاهش یا حتی لغو خریدهای ماهانه خود وادار کند.
“
«افزایش ذخایر نفت چین در بحبوحه بحران عرضه نشان میدهد پکن همچنان از نفت بهعنوان یک ابزار راهبردی استفاده میکند؛ ضعف اقتصاد داخلی فعلاً مانع رشد تقاضای واقعی شده، اما هر زمان چین برای تکمیل ذخایر عظیم خود دوباره وارد بازار شود، اثر آن بر قیمت جهانی نفت میتواند بسیار جدی باشد.»
بابک شیری
چین از یک مزیت مهم برخوردار است
یکی از نکات مهم در تحولات اخیر این است که کشتیهای مرتبط با چین و کشتیهایی که خدمه چینی دارند، همچنان اجازه عبور از دریای سرخ را دریافت میکنند. این موضوع میتواند در مقایسه با سایر خریداران آسیایی، موقعیت چین را در تأمین نفت تقویت کند.
چین از یک سو ذخایر بسیار بزرگی در اختیار دارد و از سوی دیگر میتواند در شرایط خاص، نفت را با قیمت مناسب خریداری و ذخیره کند. بنابراین بحرانهای ژئوپلیتیکی لزوماً برای پکن تنها یک تهدید نیستند؛ بلکه در برخی شرایط میتوانند فرصتی برای افزایش ذخایر با هزینه کمتر یا حفظ امنیت انرژی در بلندمدت ایجاد کنند.
انرژی پاک چین نیز با یک مشکل بزرگ مواجه شده است
تحولات انرژی چین تنها به نفت محدود نمیشود. این کشور در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ با افزایش قابلتوجه هدررفت تولید برق خورشیدی و بادی مواجه شده است. بر اساس گزارش مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک و دیدهبان جهانی انرژی، چین بین ماههای ژانویه تا ژوئن حدود ۳۶۰ تراواتساعت برق تولیدشده از انرژی خورشیدی و بادی را به دلیل محدودیت شبکه نتوانست وارد شبکه برق کند. این میزان نسبت به سال گذشته حدود ۴۹ درصد افزایش داشته است. حجم برق هدررفته به اندازهای بوده که میتوانست تمام افزایش تقاضای برق چین در نیمه نخست سال را پوشش دهد و حتی امکان کاهش تولید برق زغالسنگی را فراهم کند.
افزایش تولید برق زغالسنگی، در کنار رشد سریع ظرفیتهای خورشیدی و بادی، موجب تشدید مازاد عرضه در برخی مناطق شده است. به همین دلیل، محدودیت شبکه به یکی از چالشهای اصلی توسعه انرژیهای تجدیدپذیر چین تبدیل شده است. برآوردها نشان میدهد طی ۱۰ سال آینده، میانگین هدررفت تولید برق بادی در هفت استان و برق خورشیدی در ۲۱ استان میتواند از ۵ درصد فراتر رود.
بازار نفت در انتظار تصمیم بعدی چین
آنچه از مجموعه این تحولات میتوان دریافت، این است که چین همچنان یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده بازار جهانی نفت باقی مانده است. افزایش ۲۲ درصدی واردات نفت در ژوئیه، رسیدن واردات به ۸.۴۵ میلیون بشکه در روز و ذخیرهسازی حدود ۲۰۰ هزار بشکه در روز نشان میدهد پکن بار دیگر از بازار جهانی برای تقویت پشتوانه نفتی خود استفاده کرده است.
در مقابل، رشد ضعیف خردهفروشی، کاهش رشد تولید صنعتی و رشد اقتصادی ۴.۳ درصدی در سهماهه دوم، نشانههایی از ضعف تقاضای داخلی چین ارائه میکنند. بنابراین نمیتوان افزایش واردات نفت را صرفاً به معنای رونق مصرف دانست.
در کوتاهمدت، ادامه بحران هرمز و دریای سرخ میتواند قیمت نفت را تحت فشار صعودی قرار دهد، اما ذخایر عظیم چین بخشی از این فشار را خنثی میکند. در بلندمدت، مسئله مهمتر این خواهد بود که چین چه زمانی دوباره برای پر کردن ذخایر خود وارد بازار شود؛ زیرا بازگشت این غول واردکننده به خرید گسترده میتواند به همان اندازه که اکنون از رشد قیمتها جلوگیری کرده، در آینده به یکی از مهمترین محرکهای صعودی بازار نفت تبدیل شود.
در ترجمه برخی نقاط از این مقاله از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
