بازار جهانی نفت بار دیگر با یک ریسک ژئوپلیتیکی جدید مواجه شده است. حمله پهپادی به یک نفتکش در پایانه صادراتی کنسرسیوم خط لوله خزر (CPC) در دریای سیاه، فعالیتهای بارگیری نفت خام را متوقف کرد و نگرانیها درباره آسیبپذیری مسیرهای حیاتی انتقال انرژی را افزایش داد.
این حادثه دومین حمله در کمتر از ۲۴ ساعت به زیرساختهای صادراتی CPC محسوب میشود؛ مسیری که بخش بزرگی از صادرات نفت قزاقستان را به بازارهای جهانی منتقل میکند.
- حمله پهپادی به نفتکش NELSA در پایانه CPC باعث توقف مجدد صادرات نفت شد.
- این دومین حمله به زیرساختهای CPC در کمتر از ۲۴ ساعت است.
- خط لوله CPC بیش از دو سوم صادرات نفت قزاقستان را منتقل میکند.
- این مسیر حدود ۱ درصد از عرضه جهانی نفت را تأمین میکند.
- اختلال طولانیمدت در این مسیر میتواند فشار صعودی بر قیمت نفت ایجاد کند.
توقف دوباره صادرات در یکی از مهمترین مسیرهای نفتی جهان
بر اساس گزارشهای منطقهای، یک پهپاد روز دوشنبه به نفتکش NELSA که در حال بارگیری نفت خام در پایانه CPC در نزدیکی دریای سیاه بود، برخورد کرد.
پهپاد به بخش عقبی سمت راست نفتکش اصابت کرد و باعث آتشسوزی روی عرشه و بخشهایی میان محل اقامت خدمه و موتورخانه شد. نیروهای امدادی طی چند ساعت آتش را مهار کردند، نفتکش همچنان در آب باقی ماند و هیچ نشانهای از نشت نفت گزارش نشد.
با این حال، عملیات بارگیری نفت خام بار دیگر متوقف شد و تا زمان انتشار گزارش، زمان مشخصی برای ازسرگیری صادرات اعلام نشده بود.
این حمله تنها یک روز پس از حمله دیگری رخ داد که باعث توقف موقت فعالیتهای CPC شد. در حمله قبلی، نفتکشهایی که نفت متعلق به قزاقستان و شرکتهای آمریکایی را بارگیری میکردند، هدف قرار گرفتند.
چرا پایانه CPC اهمیت جهانی دارد؟
سیستم CPC یکی از مهمترین مسیرهای صادرات نفت در جهان محسوب میشود. این شبکه شامل یک خط لوله به طول حدود ۱۵۱۱ کیلومتر است که نفت تولیدی قزاقستان و بخشی از نفت مناطق روسیه در دریای خزر را به پایانه صادراتی نزدیک نووروسیسک در دریای سیاه منتقل میکند.
این مسیر نقش حیاتی در صادرات نفت میدانهای بزرگ قزاقستان مانند:
- تنگیز (Tengiz)
- کاشاگان (Kashagan)
- کاراچاگاناک (Karachaganak)
دارد.
سهامداران CPC شامل شرکتهای بزرگ انرژی جهان مانند شورون، اکسونموبیل، کازمونایگاز، لوکاویل، روسنفت، شل و انی هستند؛ موضوعی که اهمیت ژئوپلیتیکی این زیرساخت را افزایش میدهد.
قزاقستان این حملات را «تروریستی» خواند
وزارت امور خارجه و وزارت انرژی قزاقستان هر دو حمله را محکوم کرده و آنها را حمله به زیرساختهای غیرنظامی دریایی و منافع اقتصادی این کشور توصیف کردند.
با این حال، تا زمان انتشار گزارش، هیچ طرفی مسئولیت حمله را بر عهده نگرفته و نه CPC و نه دولت قزاقستان عامل حمله را اعلام نکردهاند.
شرکت شورون نیز اعلام کرد از گزارشهای مربوط به حادثه مرتبط با نفتکش حامل نفت میدان تنگیز مطلع است، اما درباره جزئیات حادثه اظهارنظر بیشتری نکرد.
پیامدهای احتمالی برای بازار نفت
اگرچه CPC در گذشته نیز با اختلالهای موقت مواجه شده و معمولاً طی چند روز فعالیت خود را از سر گرفته است، اما تکرار حملات به این مسیر میتواند نگرانیها درباره امنیت عرضه جهانی نفت را افزایش دهد.
در شرایطی که بازار نفت همچنان تحت تأثیر عواملی مانند تنشهای ژئوپلیتیکی، محدودیتهای عرضه و سیاست تولید کشورهای صادرکننده قرار دارد، هرگونه اختلال در مسیرهای کلیدی انتقال نفت میتواند باعث افزایش نوسانات قیمتی شود.
از آنجا که CPC حدود ۱ درصد از عرضه جهانی نفت را پوشش میدهد، توقف کوتاهمدت آن احتمالاً تأثیر محدودی بر عرضه فیزیکی خواهد داشت؛ اما ادامه حملات یا آسیب جدی به زیرساختها میتواند ریسک بزرگتری برای بازار ایجاد کند.
“
«حمله پهپادی به پایانه CPC یک هشدار تازه درباره شکنندگی شبکه صادرات انرژی جهان است. اگرچه توقف فعلی صادرات قزاقستان از نظر حجم جهانی هنوز تهدید بزرگی برای عرضه نفت محسوب نمیشود، اما تداوم حملات به مسیرهایی که نفت تولیدکنندگان بزرگ را به بازار جهانی متصل میکنند، میتواند ریسک ژئوپلیتیکی نفت را افزایش دهد. برای معاملهگران حرفهای، مسیر قیمت نفت در ماههای آینده بیش از هر چیز به سه عامل وابسته خواهد بود: امنیت زیرساختهای انرژی، سیاست تولید اوپکپلاس و شدت تنشهای ژئوپلیتیکی در مناطق کلیدی تولید و انتقال نفت.»
بابک شیری
