قیمت نفت پس از آنکه استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، از پایان یک دور گفتوگوهای غیرمستقیم واشنگتن و تهران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل خبر داد، اندکی کاهش یافت.
ویتکاف اعلام کرد هیئتهای آمریکایی و ایرانی با میانجیگری چند کشور، مذاکراتی طولانی را در نیویورک برگزار کردهاند. میانجیها در طول روز میان دو هیئت رفتوآمد داشتند و یک دور از گفتوگوها را به پایان رساندند؛ دوری که واشنگتن امیدوار است سازنده و نویدبخش باشد.
او گفت تلاش میانجیها ادامه خواهد یافت، اما درباره محتوای مذاکرات یا زمان برگزاری دور بعدی جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
کاهش ریسک ژئوپلیتیکی در بازار نفت
تأیید وجود یک روند سازمانیافته و میانجیمحور، بهجای تماسهای پراکنده و مقطعی، بخشی دیگر از پریمیوم ریسک ژئوپلیتیکی در بازار نفت را کاهش داده است. افزایش صادرات عربستان سعودی و رشد تردد نفتکشها از تنگه هرمز نیز فشار بیشتری بر قیمتها وارد میکند.
با این حال، قالب غیرمستقیم مذاکرات و فهرست بلندبالای شروط ایران نشان میدهد که دستیابی به توافق همچنان فاصله زیادی دارد. به همین دلیل، در صورت ادامه روند دیپلماتیک، احتمالاً کاهش قیمت نفت تدریجی و بهشدت وابسته به اخبار خواهد بود، نه حرکتی یکطرفه و پایدار.
هر نشانهای از بنبست مذاکرات یا وقوع حملات جدید حوثیها به زیرساختهای نفتی عربستان میتواند بهسرعت پریمیوم ریسک بازار را افزایش دهد. در بازار فرآوردههای نفتی نیز گازوئیل، که قیمت آن در سطوح بیسابقه قرار دارد، همچنان بخش محدودتر و شکنندهتر بازار است و ممکن است نسبت به پیشرفت دیپلماتیک، واکنش کمتری از خود نشان دهد.
تأیید دیدار سهساعته هیئتهای آمریکا و ایران
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز پیشتر اعلام کرده بود که مقامهای آمریکایی در دیداری حدوداً سهساعته با هیئت ایرانی گفتوگو کردهاند. او این دیدار را سازنده توصیف کرد و گفت نشست دیگری نیز برنامهریزی شده است.
ترامپ گفته است به دستیابی به توافق امیدوار است، اما در عین حال اعلام کرده که توافق صلح پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در اوایل نوامبر حاصل خواهد شد. او همچنین هشدار داده است که در صورت نبود توافق، آمریکا میتواند ایران را نابود کند.
رئیسجمهور آمریکا گفته است برای دیدار با مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، نیز آمادگی دارد. پزشکیان روز سهشنبه برای شرکت در نشست مجمع عمومی سازمان ملل وارد نیویورک شد.
شروط تهران برای ازسرگیری مذاکرات
ایران برای هرگونه توافق احتمالی شروط گستردهای تعیین کرده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، این شروط شامل موارد زیر است:
- پایان جنگ در همه جبههها؛
- مذاکره درباره جدول زمانی خروج کامل نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان؛
- آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران؛
- لغو محاصره دریایی آمریکا و تحریمهای تازه اعمالشده؛
- پایان تهدیدهای نظامی؛
- صدور معافیت برای صادرات نفت ایران.
رسانههای ایرانی پیشتر گزارشی را رد کرده بودند که بر اساس آن، تهران در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و لغو محاصره دریایی، ممکن است ظرف هفت روز تنگه هرمز را دوباره باز کند.
گسترش تلاشهای میانجیگرانه
تلاشهای دیپلماتیک برای نزدیک کردن مواضع واشنگتن و تهران طی روزهای اخیر گستردهتر شده است. قطر و پاکستان وارد میانجیگری شدهاند. طبق گزارشها ایران همچنین از چین خواسته نقش فعالتری در فراهم کردن زمینه گفتوگو میان دو طرف ایفا کند.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که آمریکا و ایران از طریق واسطهها در نیویورک گفتوگو میکنند؛ اقدامی که میتواند از شدت تنش در بازار نفت بکاهد، اما هنوز برای پایان دادن به جنگ کافی نیست.
نفت در محدوده ۹۵ تا ۹۹ دلار
قیمت نفت در واکنش به تحولات دیپلماتیک کاهش یافت و افت روز سهشنبه را که تحت تأثیر بهبود چشمانداز عرضه آغاز شده بود، ادامه داد.
نفت برنت روز سهشنبه در محدوده ۹۹ دلار در هر بشکه تثبیت شد و نفت وستتگزاس اینترمدییت آمریکا نیز نزدیک به ۹۵ دلار معامله شد. از عوامل فشار بر قیمتها میتوان به ازسرگیری فعالیت خط لوله شرق-غرب عربستان و آمادگی این کشور برای ازسرگیری صادرات از بندر ینبع در دریای سرخ اشاره کرد.
جریان نفت خام عربستان از تنگه هرمز نیز طی هفتههای اخیر بهطور چشمگیری بهبود یافته است. این خط لوله از اواسط سپتامبر و پس از حملات پهپادی متوقف شده بود. در همین حال، حوثیهای یمن همچنان مدعی انجام حملاتی علیه اهدافی در عربستان هستند؛ موضوعی که نشان میدهد ریسکهای عرضه هنوز از میان نرفتهاند.
تحلیلگران انتظار دارند قیمت نفت همچنان به اخبار مربوط به مذاکرات حساس بماند. به گفته یکی از تحلیلگران، نفت خام تا زمان مشاهده پیشرفت روشن یا شکست در دیپلماسی آمریکا و ایران، احتمالاً در یک دامنه مشخص نوسان خواهد کرد.
آزمون بعدی برای بازار این است که آیا میانجیها میتوانند فاصله میان جدول زمانی واشنگتن و شروط تهران را کاهش دهند یا نه؛ همچنین سرعت برگزاری دور دوم مذاکرات میتواند نشانهای مهم از جدی بودن روند دیپلماتیک باشد.
