سهام اوراکل روز پنجشنبه تحت فشار قرار گرفت و بیش از ۴ درصد کاهش یافت؛ افتی که در شرایط عادی میتوانست صرفاً یک نوسان روزانه تلقی شود، اما این بار به تحولات پیرامون یکی از بزرگترین پروژههای زیرساخت هوش مصنوعی این شرکت مربوط است. اوراکل تلاش میکند با استفاده از یک بند قراردادی، میزان تعهدات مالی خود را در قبال پروژهای عظیم در نیومکزیکو محدود کند؛ پروژهای که با موانع قانونی و مخالفتهای محلی مواجه شده است.
- سهام اوراکل روز پنجشنبه بیش از ۴ درصد افت کرد و در پایان معاملات به ۱۳۹.۵۴ دلار رسید.
- این شرکت برای کاهش تعهدات مالی خود در پروژه ژوپیتر، به بند قوه قهریه قرارداد استناد کرده است.
- مرکز داده نیومکزیکو قرار است ظرفیتی معادل ۲.۴۵ گیگاوات داشته باشد.
- تأخیرهای قانونی و مخالفتهای محلی، زمان راهاندازی پروژه در سال ۲۰۲۸ را با ابهام مواجه کرده است.
این تحول در شرایطی رخ میدهد که اوراکل طی سال گذشته سرمایهگذاری گستردهای را برای توسعه زیرساختهای مورد نیاز هوش مصنوعی دنبال کرده است. در مرکز این برنامه، پروژهای موسوم به ژوپیتر قرار دارد که قرار بود یکی از بزرگترین مراکز داده مورد استفاده برای پردازشهای هوش مصنوعی باشد.
چرا سهام اوراکل سقوط کرد؟
افت سهام اوراکل پس از انتشار گزارشی درباره اقدام این شرکت برای محدود کردن ریسک مالی خود در پروژه ژوپیتر رخ داد. بر اساس این گزارش، اوراکل به توسعهدهنده پروژه، که زیرمجموعهای از بلو اول کپیتال است، اطلاع داده که قصد دارد از بند «قوه قهریه» در قرارداد استفاده کند.
قوه قهریه در قراردادها معمولاً به شرایطی اشاره دارد که خارج از کنترل طرفین بوده و میتواند اجرای تعهدات قراردادی را با اختلال مواجه کند. در این مورد، اوراکل تلاش دارد در صورت تأخیر پروژه و آماده نشدن مرکز داده در زمان برنامهریزیشده، یعنی سال ۲۰۲۸، پرداختهای مرتبط با آن را به تعویق بیندازد.
اهمیت این اقدام در اندازه پروژه است. ژوپیتر صرفاً یک مرکز داده معمولی نیست، بلکه بخشی از برنامه گسترده اوراکل برای ایجاد زیرساخت محاسباتی مورد نیاز نسل جدید خدمات هوش مصنوعی محسوب میشود.
بنابراین هرگونه تأخیر در ساخت آن میتواند هم زمانبندی توسعه ظرفیت اوراکل را تغییر دهد و هم ساختار تعهدات مالی این شرکت را تحت تأثیر قرار دهد.
پروژه ژوپیتر؛ یکی از بزرگترین زیرساختهای هوش مصنوعی
پروژه ژوپیتر در قالب برنامهای بزرگ برای توسعه زیرساخت هوش مصنوعی معرفی شد که اوراکل، OpenAI و SoftBank در آن مشارکت داشتند. مرکز داده برنامهریزیشده در نیومکزیکو قرار است ظرفیت مصرف برق ۲.۴۵ گیگاوات داشته باشد. این رقم، ابعاد بسیار بزرگ پروژه را نشان میدهد و آن را در میان نمونههای شاخص توسعه زیرساختهای محاسباتی مورد نیاز هوش مصنوعی قرار میدهد.
رشد سریع هوش مصنوعی در سالهای اخیر باعث افزایش تقاضا برای مراکز داده شده است. مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی برای آموزش و اجرا به حجم بسیار زیادی از توان پردازشی نیاز دارند و همین مسئله، مصرف برق مراکز داده را به یکی از موضوعات مهم اقتصادی و زیرساختی تبدیل کرده است.
اما همین مقیاس بزرگ اکنون برای پروژه ژوپیتر به یک چالش تبدیل شده است.
موانع قانونی و مخالفتهای محلی
پروژه ژوپیتر در مسیر توسعه خود با موانع قانونی و نظارتی مواجه شده است. یکی از مجوزهای کلیدی مورد نیاز پروژه رد شده و همزمان مخالفت عمومی با تأثیر مراکز داده بزرگ بر مصرف برق و زیرساختهای محلی افزایش یافته است.
این مسئله تنها مختص پروژه ژوپیتر نیست. توسعه سریع مراکز داده در نقاط مختلف آمریکا باعث شده موضوعاتی مانند مصرف برق، ظرفیت شبکه، استفاده از منابع آب، هزینههای زیرساختی و آثار محلی این پروژهها بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
در چنین شرایطی، ساخت یک مرکز داده چند گیگاواتی صرفاً یک پروژه فناوری نیست؛ بلکه به پروژهای زیرساختی تبدیل میشود که به مجوزهای متعدد، ظرفیت شبکه برق و همراهی جامعه محلی نیاز دارد. به همین دلیل، هرگونه تأخیر در دریافت مجوزها میتواند زمانبندی اقتصادی پروژه را تغییر دهد.
اوراکل چگونه ریسک خود را مدیریت میکند؟
اقدام اوراکل را میتوان بخشی از تلاش این شرکت برای مدیریت ریسک مالی پروژه دانست. اگر مرکز داده در سال ۲۰۲۸ آماده بهرهبرداری نشود، اوراکل ممکن است ناچار شود برای ظرفیتی هزینه کند که هنوز امکان استفاده از آن را ندارد. در چنین شرایطی، تعویق پرداختها میتواند فشار مالی ناشی از تأخیر را کاهش دهد.
از این منظر، استناد به بند قوه قهریه لزوماً به معنای خروج اوراکل از پروژه نیست. این اقدام بیشتر میتواند تلاشی برای انتقال بخشی از ریسک زمانبندی پروژه و جلوگیری از تبدیل تأخیر ساخت به تعهد مالی سنگین باشد اما بازار سرمایه معمولاً به چنین تحولاتی تنها از زاویه حقوقی نگاه نمیکند. سرمایهگذاران ممکن است تأخیر در پروژه را نشانهای از پیچیدهتر شدن مسیر توسعه ظرفیت زیرساختی اوراکل تلقی کنند؛ بهخصوص در شرایطی که این شرکت برای پاسخگویی به تقاضای فزاینده هوش مصنوعی به ظرفیت محاسباتی بیشتری نیاز دارد.
“
«ماجرای ژوپیتر را نباید صرفاً یک اختلاف قراردادی یا تأخیر در ساخت یک مرکز داده دانست؛ این پروژه نمونهای از برخورد مستقیم اقتصاد هوش مصنوعی با محدودیتهای فیزیکی اقتصاد انرژی است. هرچه سرمایهگذاری در هوش مصنوعی بزرگتر میشود، ارزش اقتصادی آن بیش از گذشته به دسترسی به برق، شبکه انتقال، زمین و مجوزهای زیرساختی وابسته خواهد شد. از این منظر، مزیت رقابتی شرکتهایی مانند اوراکل فقط در توانایی جذب مشتری یا توسعه ظرفیت پردازشی خلاصه نمیشود؛ بلکه توانایی آنها در تبدیل سرمایهگذاری عظیم هوش مصنوعی به زیرساخت واقعی، بهموقع و از نظر مالی قابل کنترل نیز تعیینکننده خواهد بود. افت اخیر سهام اوراکل را میتوان در همین چارچوب، نشانهای از حساستر شدن بازار نسبت به هزینه فیزیکی و ریسک اجرایی پشت رونق هوش مصنوعی دانست.»
بابک شیری
فشار بر سهام اوراکل و بلو اول
سهام اوراکل در پایان معاملات پنجشنبه با ۳.۴۷ درصد کاهش به ۱۳۹.۵۴ دلار رسید. سهام بلو اول کپیتال نیز در جریان معاملات با افت همراه شد. واکنش بازار نشان میدهد که پروژههای بزرگ هوش مصنوعی تنها از منظر درآمد آینده شرکتها اهمیت ندارند، بلکه نحوه تأمین مالی، زمانبندی ساخت و ریسکهای زیرساختی آنها نیز به بخشی از ارزیابی سرمایهگذاران تبدیل شده است.
در واقع، هرچه اندازه پروژههای مراکز داده بزرگتر میشود، فاصله میان «تقاضای فناوری» و «امکانپذیری فیزیکی» آنها نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند. ممکن است تقاضا برای پردازنده و خدمات هوش مصنوعی وجود داشته باشد، اما ساخت مرکز داده، تأمین برق، دریافت مجوز و اتصال به شبکه همگی به زمان و سرمایه قابل توجه نیاز دارند.
جمعبندی
تحولات پروژه ژوپیتر نشان میدهد که موج سرمایهگذاری در زیرساخت هوش مصنوعی وارد مرحلهای شده که دیگر تنها مسئله فناوری و تقاضا مطرح نیست. پروژههای چندگیگاواتی اکنون با محدودیتهای برق، مجوزهای قانونی، مخالفتهای محلی و ریسکهای مالی مواجه هستند.
اقدام اوراکل برای استفاده از بند قوه قهریه را میتوان تلاشی برای محدود کردن بخشی از ریسک مالی پروژه دانست؛ پروژهای که قرار بود در سال ۲۰۲۸ به بهرهبرداری برسد اما اکنون با ابهامهای نظارتی مواجه شده است.
در این میان، افت سهام اوراکل نشان میدهد که بازار نسبت به رابطه میان هزینه زیرساخت و رشد هوش مصنوعی حساستر شده است. رشد تقاضا برای خدمات هوش مصنوعی زمانی میتواند به رشد پایدار درآمد تبدیل شود که شرکتها بتوانند ظرفیت محاسباتی مورد نیاز را با هزینه و زمانبندی قابل کنترل ایجاد کنند.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
