- بازار نفت در حال تجربه یک تغییر مهم است؛ دیگر فقط عربستان و ظرفیت تولید مازاد اوپک نیستند که مسیر قیمتها را تعیین میکنند، بلکه ذخایر عظیم نفت چین و زمانبندی خریدهای پکن نیز به یک عامل کلیدی تبدیل شده است.
- در جریان درگیری ایران، چین به جای افزایش واردات، از ذخایر داخلی خود استفاده کرد و حدود ۴۱ میلیون بشکه نفت از ذخایرش برداشت. این اقدام باعث شد فشار کمبود عرضه در بازار جهانی کاهش پیدا کند و قیمت نفت برخلاف انتظار جهش شدیدی نداشته باشد.
- همزمان، پالایشگاههای چینی خرید نفت ایران را کاهش داده و به سمت محمولههای ارزانتر از عربستان، عراق و ابوظبی حرکت کردند؛ تصمیمی که باعث شد ۳۰ تا ۳۴.۵ میلیون بشکه نفت ایران در روی آب را بدون مشتری باقی بماند.
- این تحولات نشان میدهد چین اکنون فقط بزرگترین مصرفکننده نفت جهان نیست؛ بلکه با کنترل زمان خریدهای خود، میتواند بر تعادل عرضه و تقاضا و حتی مسیر آینده قیمت نفت تأثیر بگذارد. در آینده، معاملهگران علاوه بر تصمیمهای اوپک و عربستان، باید سطح ذخایر نفت چین را نیز بهعنوان یک شاخص مهم زیر نظر داشته باشند.
چین در جریان درگیری ایران، بهشدت از ذخایر نفت خام خود برداشت کرد؛ واردات را کاهش داد اما فعالیت پالایشگاهها را حفظ کرد و به این ترتیب فشار بر عرضه جهانی نفت را کاهش داد.
چین مسیر خرید نفت خود را از نفت ایران به سمت نفت ارزانتر تولیدکنندگان خلیج فارس تغییر داد؛ تصمیمی که میلیونها بشکه از نفت ایران، حدود ۳۰ تا ۳۴.۵ میلیون بشکه، را روی آب و بدون مشتری باقی گذاشت.
ذخایر عظیم نفت چین اکنون به یک عامل جدید برای ثبات بازار تبدیل شده است؛ بهطوری که پکن میتواند از طریق زمانبندی خریدهای خود، به جای میزان تولید، بر قیمت جهانی نفت تأثیر بگذارد.
در جریان درگیری ایران، پالایشگاههای چینی تا حد زیادی از رقابت برای خرید نفت خاورمیانه کنار کشیدند. این اتفاق باعث شد محمولههای بیشتری از نفت خلیج فارس در دسترس اروپا، هند و دیگر کشورهای آسیایی قرار گیرد؛ درست در زمانی که معاملهگران خود را برای یک شوک عرضه آماده میکردند.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) برآورد میکند چین در ماه ژوئن حدود ۴۱ میلیون بشکه از ذخایر نفت خام خود برداشت کرده است؛ رقمی که یکی از بزرگترین کاهشهای ماهانه ذخایر نفت این کشور در تاریخ ثبتشده به شمار میرود. پالایشگاههای چینی به جای جبران این کاهش از طریق افزایش واردات، نیاز داخلی را از محل ذخایر موجود تأمین کردند و به این ترتیب پکن توانست جهش شدید قیمت نفت خاورمیانه که در پی درگیریها ایجاد شده بود را پشت سر بگذارد.
✔️ بیشتر بخوانید: کدام دارایی بهترین پوشش ریسک جنگ بود؟
این ذخایر مدتها پیش از آغاز درگیری انباشته شده بودند. اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) برآورد میکند چین در بخش زیادی از سال ۲۰۲۵، هر زمان که قیمتها کاهش مییافت، روزانه حدود ۹۰۰ هزار بشکه نفت برای ذخیرهسازیهای راهبردی و تجاری خریداری کرده است.
پالایشگاههای مستقل موسوم به «تیپات» (Teapot) نیز با کاهش حاشیه سود پالایشی، کاهش رشد تقاضای سوخت و افزایش قیمت نفت خام تحت فشار قرار گرفتند و نرخ فعالیت خود را کاهش دادند. رویترز گزارش داد که چندین پالایشگاه خرید خود را به سمت نفت ارزانتر خلیج فارس تغییر داده و دریافت محمولههای نفت ایران را به تعویق انداختند؛ اقدامی که باعث شد میلیونها بشکه نفت در دریا بدون مشتری فوری باقی بماند.
واردات نفت چین سریعتر از تقاضای پالایشگاهها کاهش یافت
شرکت تحلیل بازار نفت کپلر (Kpler) در اواخر ماه مه برآورد کرد واردات نفت خام دریایی چین به ۶.۷۸ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است؛ پایینترین سطح طی نزدیک به یک دهه. این رقم در مقایسه با ۸.۵ میلیون بشکه در روز در ماه آوریل و میانگین ۱۰.۶۶ میلیون بشکهای سال ۲۰۲۵، افت قابلتوجهی را نشان میدهد.
با این حال، میزان خوراک پالایشگاهها کاهش بسیار کمتری داشت؛ موضوعی که نشان میدهد پالایشگاهها برای جبران کاهش واردات، از ذخایر داخلی استفاده کردهاند.
کپلر در ماه مه تخمین زد پالایشگاههای چین همچنان بیش از ۳۰۰ میلیون بشکه نفت خام در مخازن خود نگهداری میکردند؛ حجمی که میتوانست کسری واردات را برای ۶۰ تا ۷۵ روز دیگر بدون نیاز به افزایش خریدها جبران کند.
همزمان، ذخایر راهبردی نفت چین پس از آغاز درگیریها ۸ میلیون بشکه افزایش یافت؛ در حالی که ذخایر پالایشگاهی ۱۵ میلیون بشکه کاهش پیدا کرد. به عبارت دیگر، پکن ذخایر تحت کنترل دولت را حفظ کرد، در حالی که پالایشگاههای تجاری بازار داخلی را از مخازن خود تأمین کردند.
در تحلیل تکمیلی که کپلر در ماه ژوئیه منتشر کرد، این شرکت برآورد واردات نفت چین در ماه مه را به حدود ۶.۷ میلیون بشکه در روز اصلاح کرد؛ یعنی ۴.۴ میلیون بشکه کمتر از میانگین سهماهه نخست سال. در همین دوره، فعالیت پالایشگاهها تنها ۱.۸ میلیون بشکه در روز نسبت به سال قبل کاهش یافت و به حدود ۱۳.۱ میلیون بشکه رسید؛ موضوعی که تأیید میکند نفت ذخیرهشده جایگزین واردات شده است.
✔️ بیشتر بخوانید: تنگه هرمز دوباره بازار نفت را منفجر کرد؛ برنت به سقف یکماهه رسید
به گفته کپلر، کاهش حضور چین در بازار باعث تغییر ساختار قیمتگذاری نفت خام در آسیا شد.
کاهش خرید چین باعث شد نفت بیشتری از کشورهای خلیج فارس در بازار آسیا باقی بماند. در واکنش، شرکت آرامکو عربستان قیمت نفت «عرب لایت» را برای خریداران آسیایی ۴ دلار به ازای هر بشکه برای محمولههای بارگیریشده در ماه ژوئن کاهش داد. سپس قیمت را برای ماه ژوئیه ۶ دلار دیگر و برای ماه اوت ۱۱ دلار دیگر پایین آورد.
در نتیجه، نفت شاخص عرب لایت با تخفیف ۱.۵ دلاری نسبت به شاخص عمان-دبی معامله شد.
در دوره کوتاه آتشبس میان آمریکا و ایران، خریداران چینی بسیار محتاطتر عمل کردند.
رویترز گزارش داد شرکت خصوصی «شنگهونگ (Shenghong)» حدود ۱۲ میلیون بشکه نفت از عراق، ابوظبی و عربستان برای تحویل در ماه ژوئیه خریداری کرد؛ پس از آنکه تولیدکنندگان خلیج فارس قیمتها را کاهش دادند.
در مقابل، نفت ایران رقابتپذیری خود را از دست داد و انتظار میرود واردات نفت ایران به چین در ماه ژوئیه به حدود ۵۵۶ هزار بشکه در روز کاهش یابد؛ پایینترین سطح از اوایل سال ۲۰۲۳.
در همین حال، حدود ۳۰ تا ۳۴.۵ میلیون بشکه نفت ایران همچنان در دریا باقی مانده و منتظر خریدار است.
نفت خام عامل اصلی بازگشت صادرات خلیج فارس بود
آژانس بینالمللی انرژی تخمین میزند صادرات نفت خام و میعانات گازی کشورهای خلیج فارس در ماه ژوئن ۶.۵ میلیون بشکه در روز افزایش یافته و به ۱۶.۱ میلیون بشکه در روز رسیده است.
این افزایش، حدود ۸۵ درصد از کل بازگشت صادرات منطقه را تشکیل میدهد. در مقابل، صادرات فرآوردههای نفتی و گاز مایع (LPG) همچنان کمتر از نصف سطح پیش از درگیری باقی مانده است.
عقبنشینی چین از خرید نفت ایران باعث شد میلیونها بشکه نفت این کشور بدون مشتری باقی بماند.
رویترز تخمین میزند ایران بین اواسط ژوئن تا اوایل ژوئیه حدود ۳۰ تا ۳۴.۵ میلیون بشکه نفت بارگیری کرده است. با این حال، بسیاری از این محمولهها همچنان در دریا یا در مخازن شناور اطراف جنوب شرق آسیا باقی ماندهاند، چرا که پالایشگاههای چینی خرید خود را به سمت نفت ارزانتر عراق، ابوظبی و عربستان تغییر دادهاند.
انتظار میرود واردات نفت ایران به چین در ماه ژوئیه به حدود ۵۵۶ هزار بشکه در روز کاهش یابد؛ پایینترین سطح از اوایل سال ۲۰۲۳.
✔️ بیشتر بخوانید: انباشت نفت ایران در دریا؛ تخفیفهای سنگین رقبا بازار را ربود
با این وجود، کپلر معتقد است چین همچنان اصلیترین مشتری نفت ایران باقی خواهد ماند، اما کاهش تقاضای نفت خام و کمتر شدن تخفیفهای قیمتی، جذابیت خرید را محدود کرده است.
این شرکت همچنین انتظار دارد ایران در صورت نبود مشتری فوری، محمولههای خود را به ذخیرهسازیهای دریایی منتقل کند؛ اقدامی که اجازه میدهد صادرات ادامه پیدا کند اما فروش نهایی به تعویق بیفتد.
چین؛ متغیر جدید بازار جهانی نفت
برای چندین دهه، اصلیترین ضربهگیر بازار نفت، ظرفیت تولید مازاد عربستان سعودی بود. هر زمان عرضه نفت کاهش مییافت، معاملهگران به ریاض نگاه میکردند تا ببینند آیا بشکههای اضافی وارد بازار خواهد شد یا نه.
اما چین بهطور آرام، یک عامل جدید به این معادله اضافه کرده است.
سالها ذخیرهسازی گسترده نفت، به بزرگترین واردکننده نفت خام جهان این امکان را داده است که برای هفتهها یا حتی ماهها از بازار فاصله بگیرد. این موضوع باعث میشود ذخایر تجاری بتوانند اختلالات عرضه را جذب کنند، بدون آنکه بازار مجبور شود بلافاصله برای یافتن محمولههای جایگزین رقابت کند.
اوپک، بهویژه عربستان سعودی، همچنان از طریق میزان تولید بر قیمت نفت تأثیر میگذارد؛ اما چین روزبهروز بیشتر از طریق زمانبندی خریدهای خود بر بازار اثر میگذارد.
معاملهگران برای دههها سهمیههای تولید عربستان را برای پیشبینی حرکت بعدی قیمت نفت زیر نظر داشتند، اما اکنون سطح ذخایر نفت چین نیز به همان اندازه اهمیت پیدا کرده است.
