عرضه اولیه اسپیسایکس در ژوئن ۲۰۲۶ یکی از بزرگترین رویدادهای تاریخ بازار سرمایه بود. این شرکت با جذب حدود ۸۵ میلیارد دلار سرمایه و رسیدن به ارزشگذاری حدود ۲.۱ تریلیون دلار، حتی برای مدت کوتاهی از آمازون نیز ارزشمندتر شد. با این حال، هیجان اولیه بازار دوام زیادی نداشت و سهام شرکت تنها چند روز پس از آغاز معاملات به سقف درونروزی حدود ۲۲۶ دلار رسید و سپس وارد مسیر نزولی شد.
- اسپیسایکس در ژوئن ۲۰۲۶ با عرضه اولیه حدود ۸۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کرد و ارزش آن به حدود ۲.۱ تریلیون دلار رسید.
- سهام شرکت تنها چند روز پس از عرضه تا حدود ۲۲۶ دلار صعود کرد، اما اکنون با قیمت حدود ۱۴۷.۹۵ دلار معامله میشود و حدود ۳۴ درصد پایینتر از سقف خود قرار دارد.
- بررسی عملکرد عرضههای اولیه پرسروصدا نشان میدهد افت میانه سهام این گروه از سقف پس از عرضه حدود ۵۳ درصد بوده و بنابراین احتمال نوسان بیشتر اسپیسایکس همچنان جدی است.
- بر اساس سه سناریوی مقاله، سرمایه ۱۰ هزار دلاری در صورت رسیدن سهم به ۱۰۵، ۱۶۰ یا ۲۱۰ دلار تا ژوئن ۲۰۲۷، بهترتیب حدود ۷۱۰۰، ۱۰۹۰۰ و ۱۴۳۰۰ دلار ارزش خواهد داشت.
اکنون سهام اسپیسایکس حدود ۳۴ درصد پایینتر از سقف پس از عرضه معامله میشود و قیمت آن در محدوده ۱۴۷.۹۵ دلار قرار دارد؛ یعنی تقریباً نزدیک به قیمت ۱۵۰ دلاری آغاز نخستین روز معاملات. کاهش قیمت، در شرایطی رخ داده که نگرانیها درباره برنامه سنگین هزینههای سرمایهای شرکت و احتمال افزایش عرضه سهام پس از پایان دوره محدودیت فروش، فشار بیشتری بر سهم وارد کرده است. سهام در مقطعی تا کمتر از ۱۰۵ دلار سقوط کرد، اما پس از آن بخشی از افت خود را جبران کرده است.
تجربه عرضههای اولیه پرهیجان چه میگوید؟
برای ارزیابی مسیر احتمالی اسپیسایکس، بررسی شرکتهایی که پس از عرضه اولیه با موج شدید هیجان سرمایهگذاران مواجه شدند، تصویر جالبی ارائه میدهد. پالانتیر نمونه نخست است. این شرکت در سپتامبر ۲۰۲۰ از طریق عرضه مستقیم وارد بازار شد و قیمت سهام آن از ۱۰ دلار آغاز شد و در سال نخست به حدود ۴۵ دلار رسید. اما پس از آن رشد انفجاری، سهم بخش زیادی از gains خود را پس داد و در سال ۲۰۲۱ عمدتاً در محدوده میانه ۲۰ دلاری معامله شد.
اسنوفلیک نیز مسیر مشابهی داشت، اما نوسان آن شدیدتر بود. قیمت عرضه اولیه این شرکت ۱۲۰ دلار تعیین شد، در حالی که معاملات را در حدود ۲۴۵ دلار آغاز کرد و پیش از پایان سال ۲۰۲۰ تا نزدیکی ۴۰۰ دلار افزایش یافت. با وجود افت بعدی، قیمت سهم یک سال پس از عرضه همچنان حدود ۳۰۰ دلار بود.
اما داستان فیگما هشدار جدیتری ارائه میکند. این سهم در ژوئیه گذشته با قیمت ۸۵ دلار آغاز شد و نخستین روز را بالاتر از ۱۱۵ دلار بست. روز بعد نیز تقریباً به ۱۴۳ دلار رسید، اما بعداً سقوط سنگینی را تجربه کرد و در بهار امسال تا نزدیکی ۱۷ دلار پایین آمد. به این ترتیب، فاصله سقف تا کف آن بیش از ۸۰ درصد بود.
شرکت سازنده تراشههای هوش مصنوعی سربراس نیز پس از عرضه با نوسان شدیدی روبهرو شد. قیمت عرضه آن ۱۸۵ دلار بود، اما نخستین معامله در حدود ۳۵۰ دلار انجام شد و سهم در همان روز تا ۳۸۶ دلار بالا رفت. در ماههای بعد قیمت بین حدود ۱۷۰ تا ۲۵۰ دلار نوسان کرد و در مقطعی حدود ۵۵ درصد پایینتر از سقف اولیه قرار گرفت.
“
«به نظر من، مهمترین نکته درباره اسپیسایکس نه افت ۳۴ درصدی سهم، بلکه فاصله میان ارزشگذاری بسیار سنگین شرکت و ظرفیت واقعی آن برای تبدیل این ارزشگذاری به رشد پایدار است. شرکتی با چنین جایگاهی میتواند در بلندمدت فرصت بزرگی باشد، اما ورود پس از یک عرضه اولیه تاریخی و در شرایطی که بازار هنوز در حال کشف قیمت واقعی سهم است، ریسک بسیار بالایی دارد. در چنین نقطهای، افت قیمت بهتنهایی نشانه ارزندگی نیست؛ سرمایهگذار باید ابتدا مشخص کند آیا کاهش قیمت ناشی از اصلاح هیجان اولیه است یا آغاز بازتنظیم عمیقتر انتظارات بازار. به همین دلیل، من در افق کوتاهمدت رویکردی محتاطانهتر را منطقی میدانم و ترجیح میدهم عملکرد مالی واقعی شرکت و رفتار سهم پس از فروکش کردن هیجان عرضه را زیر نظر بگیرم.»
بابک شیری
میانگین تاریخی برای اسپیسایکس چه هشداری دارد؟
بررسی شرکت خدمات مدیریت ثروت اسسیاس فایننشال که عملکرد نزدیک به دو دهه عرضه اولیه شرکتهای فناوری و کسبوکارهای فناوریمحور را بررسی کرده، نشان میدهد افت میانه این گروه از سقف پس از عرضه حدود ۵۳ درصد بوده است.
این مجموعه شامل شرکتهایی مانند آمازون، انویدیا، آلفابت، نتفلیکس، فیسبوک، تسلا، اوبر، اسنوفلیک، پالانتیر و سربراس بوده است.
همچنین صندوق قابل معامله عرضههای اولیه از زمان آغاز فعالیت خود در اواخر ۲۰۱۳، عملکرد ضعیفتری نسبت به شاخص S&P 500 داشته است. این صندوق سهام شرکتهایی مانند کورویوِرک، آسترا لبز، ردیت و رابریک را در اختیار دارد و معمولاً تا سه سال آنها را نگهداری میکند.
اگر افت میانه ۵۳ درصدی را روی سقف ۲۲۶ دلاری اسپیسایکس اعمال کنیم، قیمت حدود ۱۰۵ دلار میتواند یک کف قابل تصور برای سهم باشد؛ سطحی که اسپیسایکس پیشتر نیز به آن نزدیک شده است. در سناریوی بسیار بدبینانهتر، مشابه تجربه فیگما، قیمت سهم حتی میتواند تا محدوده ۴۵ دلار سقوط کند؛ هرچند تحلیل مقاله چنین سناریویی را محتمل نمیداند.
سرمایه ۱۰ هزار دلاری تا ژوئن ۲۰۲۷ چقدر میشود؟
با توجه به عملکرد عرضههای اولیه مشابه، سه سناریو برای قیمت اسپیسایکس در یک سال پس از عرضه قابل تصور است. در سناریوی نزولی، قیمت سهم به ۱۰۵ دلار میرسد. در این حالت، سرمایهگذاری ۱۰ هزار دلاری با قیمت فعلی ۱۴۷.۹۵ دلار حدود ۷۱۰۰ دلار ارزش خواهد داشت؛ یعنی زیانی نزدیک به ۲۹ درصد.
در سناریوی پایه، قیمت سهم به حدود ۱۶۰ دلار میرسد. در این صورت ارزش سرمایه ۱۰ هزار دلاری به حدود ۱۰۹۰۰ دلار خواهد رسید و بازدهی حدود ۹ درصد ثبت میشود.
در سناریوی صعودی، قیمت سهم میتواند به حدود ۲۱۰ دلار برسد. در این حالت، ارزش سرمایه اولیه به حدود ۱۴۳۰۰ دلار افزایش پیدا میکند؛ یعنی سودی نزدیک به ۴۳ درصد. البته این ارقام پیشبینی قطعی نیستند و صرفاً محدودههایی هستند که با مقایسه رفتار عرضههای اولیه مشابه به دست آمدهاند.
جمعبندی
اسپیسایکس از نظر اندازه و جایگاه صنعتی، شرکتی عادی نیست؛ اما همین ویژگی میتواند سهام آن را به یکی از پرنوسانترین سرمایهگذاریهای بازار تبدیل کند. عرضهای به ارزش حدود ۲.۱ تریلیون دلار، رشد سریع تا ۲۲۶ دلار و سپس سقوط تا نزدیکی ۱۰۵ دلار نشان میدهد که فاصله میان ارزشگذاری و انتظارات سرمایهگذاران میتواند بسیار زیاد باشد.
برای سرمایهگذاری که امروز در قیمت حدود ۱۴۷.۹۵ دلار وارد سهم میشود، مسیر پیشرو سه حالت متفاوت دارد: کاهش تا ۱۰۵ دلار، رشد محدود تا ۱۶۰ دلار یا بازگشت قدرتمند تا ۲۱۰ دلار. تجربه شرکتهایی مانند پالانتیر، اسنوفلیک، فیگما و سربراس نیز نشان میدهد که در سالهای نخست پس از عرضه، نوسان شدید نباید اتفاقی غیرعادی تلقی شود.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
