هفته‌ای با سه روایت متفاوت

بازارهای مالی هفته‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشتند؛ هفته‌ای که نگرانی اولیه سرمایه‌گذاران در روز چهارشنبه جای خود را به افزایش چشمگیر ریسک‌پذیری داد، اما این خوش‌بینی چندان دوام نیاورد و روز پنج‌شنبه دارایی‌های پرریسک بار دیگر تحت فشار فروش قرار گرفتند. نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، که با عملکرد بسیار قدرتمند دموکرات‌ها و تصاحب کنترل کنگره از سوی این حزب همراه بود، سرمایه‌گذاران را سردرگم کرد؛ هرچند هنوز برای قضاوت درباره تداوم روندهای کنونی زود است.

بازارهای سهام، طلا و بیت‌کوین شدیدترین واکنش را به آرایش سیاسی جدید آمریکا نشان دادند و پس از سه هفته افت مداوم، زیان‌های ابتدای هفته را جبران کرده و وارد محدوده مثبت شدند. با این حال، نگرانی بار دیگر بر فضای بازارها غلبه کرد و شاخص نزدک 100، که وزن بالایی از آن را شرکت‌های فناوری تشکیل می‌دهند، پیشتاز موج فروش شد و عملکرد ضعیف‌تری نسبت به شاخص گسترده‌تر S&P 500 ثبت کرد. در مقابل، بازارهای سهام اروپا با اتکا به انتظارات برای اتخاذ رویکردی کمتر تهاجمی از سوی دونالد ترامپ، قدرت قابل‌توجهی از خود نشان داده‌اند.

به نظر می‌رسد رالی بیت‌کوین پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به‌طور کامل فروکش کرده است؛ زیرا سرمایه‌گذاران احتمالاً در حال ارزیابی پیامدهای مواضع شناخته‌شده دموکرات‌ها درباره قانون‌گذاری ارزهای دیجیتال و گسترش پذیرش آنها هستند. نکته جالب اینکه طلا، با وجود افت روز پنج‌شنبه، همچنان بخش قابل‌توجهی از رشد خود از 30 اکتبر تاکنون را حفظ کرده است؛ موضوعی که بار دیگر اهمیت سطح 4 هزار دلار را تأیید می‌کند. با این حال، هر دو دارایی همچنان با چالش‌های قدیمی و جدیدی مواجه‌اند.

از سوی دیگر، افت شدید قیمت نفت در محدوده 88 دلار با حمایت قدرتمندی مواجه شد. این تحول در شرایطی رخ داد که احتمالاً نوعی تصور نادرست در بازار شکل گرفته مبنی بر اینکه ترامپ ممکن است در آینده کمتر از تعرفه‌های تجاری استفاده کند و در قبال درگیری‌های جاری نیز ناچار به اتخاذ موضعی مصالحه‌جویانه‌تر شود.

عامل مشترک در پس این تحولات، دلار آمریکا بوده است. پس از عملکرد نه‌چندان امیدوارکننده در ماه اکتبر، دلار معاملات نوامبر را با ضعف آغاز کرد و در برابر پوند، فرانک سوئیس و حتی یوروی گرفتار مشکلات سیاسی و اقتصادی، عملکرد ضعیف‌تری داشت. با این حال، علی‌رغم کاهش بازده اوراق دولتی در هفته جاری، افت ریسک‌پذیری معمولاً به نفع دلار تمام می‌شود. علاوه بر این، تداوم انتظارات نسبتاً قابل‌توجه برای افزایش نرخ بهره فدرال رزرو در نشست اواسط دسامبر نیز از این ارز حمایت می‌کند.

آیا آرایش سیاسی جدید آمریکا می‌تواند به تحولاتی در خاورمیانه منجر شود؟

آرایش جدید قدرت در سیاست آمریکا می‌تواند بر رویکرد سیاست خارجی دونالد ترامپ در آینده تأثیر بگذارد. آیا محدودتر شدن دامنه اختیارات و قدرت مانور او به اتخاذ موضعی مصالحه‌جویانه‌تر منجر خواهد شد یا ترامپ همچنان مصمم است بدون عقب‌نشینی، از سیاست خارجی برای پیشبرد منافع آمریکا استفاده کند؛ حتی اگر این رویکرد اغلب به زیان متحدان این کشور تمام شود؟ برای مثال، آیا ممکن است تعرفه‌های تجاری در اولویت پایین‌تری قرار گیرند و ترامپ تصمیم بگیرد روابط تیره‌شده با شرکای تجاری مهمی مانند کانادا را ترمیم کند؟

با این حال، آزمون اصلی، میزان تمایل ترامپ برای حل‌وفصل دو درگیری جاری خواهد بود. اگرچه در مذاکرات آمریکا و ایران با میانجی‌گری قطر پیشرفت‌هایی حاصل شده است، دستیابی به توافق همچنان دور از دسترس به نظر می‌رسد. نکته جالب اینکه شرایط در مناقشه روسیه و اوکراین امیدوارکننده‌تر است؛ زیرا قرار است هفته آینده مذاکرات سه‌جانبه‌ای در ابوظبی برگزار شود. با این وجود، انتظارات بیش از حد خوش‌بینانه می‌توانند به سرخوردگی بازارها منجر شوند؛ حتی با وجود اظهارات امیدوارکننده ترامپ.

قیمت نفت پس از اعلام نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا کاهش یافت، اما این حرکت ممکن است چندان دوام نیاورد؛ زیرا برای تداوم فشار نزولی بر قیمت نفت، به تحولات ملموس و واقعی در صحنه درگیری‌ها نیاز است. در همین حال، مقامات بانک‌های مرکزی تحولات قیمت انرژی را با دقت زیر نظر دارند و انتظارات برای افزایش نرخ بهره در نشست ماه دسامبر فدرال رزرو و بانک مرکزی اروپا اخیراً تا حدودی کاهش یافته است. نکته قابل‌توجه اینکه اگر قیمت نفت بار دیگر روند نزولی خود را از سر بگیرد، این کاهش انتظارات می‌تواند شتاب بیشتری پیدا کند و احتمالاً به تضعیف دلار آمریکا و یورو منجر شود.

تمرکز فدرال رزرو بر داده‌های تورمی پیش‌رو

در حالی که فدرال رزرو همچنان مشغول ارزیابی تازه‌ترین داده‌های بازار کار آمریکاست و قرار است پیش از نشست اواسط دسامبر، گزارش اشتغال بخش غیرکشاورزی (گزارش NFP) دیگری نیز منتشر شود، تمرکز این بانک در هفته آینده بر گزارش‌های تورم CPI و PPI ماه اکتبر و اظهارات مقامات فدرال رزرو خواهد بود. نکته قابل‌توجه اینکه پس از دوره‌ای نسبتاً آرام که بیشتر مقامات فدرال رزرو برای جلوگیری از ایجاد شائبه مداخله در انتخابات از اظهارنظر خودداری کرده بودند، سخنرانی‌های متعددی برای هفته آینده برنامه‌ریزی شده است.

روند کاهش تورم که از زمان ثبت اوج آن در ماه مه آغاز شده بود، در حال معکوس شدن است و نرخ تورم سرفصل و تورم هسته اخیراً بار دیگر افزایش یافته‌اند. با توجه به رشد 15 درصدی قیمت نفت در ماه اکتبر و کاهش مشابه آن در اکتبر 2025، احتمال انتشار داده‌های تورمی بالاتر از انتظار در روز سه‌شنبه قابل‌توجه است.

ثبت تورم سرفصل بالاتر از 4 درصد و تورم هسته نزدیک به 3 درصد، در کنار غافلگیری صعودی مشابه در گزارش شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) و اظهارات هاوکیش مقامات فدرال رزرو، می‌تواند انتظارات بازار برای افزایش نرخ بهره را تقویت کند و حمایت قابل‌توجهی از دلار آمریکا به عمل آورد.

فشار بر بازار سهام ممکن است ادامه یابد

در عرصه سیاست داخلی آمریکا، پرسش اصلی این است که آیا دونالد ترامپ حاضر خواهد بود با دموکرات‌ها همکاری کند؛ اکنون که این حزب کنترل فرآیند قانون‌گذاری، از جمله تصمیم‌گیری درباره مخارج مالی دولت، سیاست‌های حوزه سلامت و سایر موضوعات را در اختیار گرفته است. اگرچه رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است برای حمایت از اقتصاد این کشور مسیر همکاری با دموکرات‌ها را انتخاب کند، اما احتمال زیادی وجود دارد که دو سال آینده با تقابل‌های سیاسی، خصومت‌های حزبی و استفاده مکرر از حق وتو همراه باشد؛ شرایطی که می‌تواند ابتکارهای هر دو طرف را با بن‌بست مواجه کند.

هوش مصنوعی نیز ممکن است به یکی از مهم‌ترین میدان‌های تقابل سیاسی تبدیل شود؛ زیرا رئیس‌جمهور آمریکا و دموکرات‌ها اولویت‌های متفاوتی در این حوزه دارند. تمایل دموکرات‌ها به قانون‌گذاری و تشدید نظارت‌های مقرراتی می‌تواند روند توسعه مراکز داده، افزایش ظرفیت تولید انرژی و حتی استخراج نفت را با محدودیت مواجه کند. این موضوع در کنار نگرانی‌های ادامه‌دار درباره سودآوری، نحوه اجرای پروژه‌ها، منابع تأمین مالی و هزینه‌های سنگین برنامه‌های سرمایه‌گذاری عظیم اعلام‌شده، ممکن است فشار بر سهام شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی را تداوم بخشد؛ حتی با وجود آنکه شاخص نزدک 100 به زیر حمایت کلیدی میانگین متحرک ساده 200روزه (SMA) سقوط کرده است.

آرایش جدید قدرت در واشنگتن، انتظارات برای افزایش نرخ بهره فدرال رزرو، میزان ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران و روند حاکم بر قیمت نفت، از جمله عواملی هستند که انتظار می‌رود بر حراج‌های معمول ابتدای ماه اوراق خزانه‌داری آمریکا با سررسیدهای سه، 10 و 30ساله در هفته آینده تأثیر بگذارند. این حراج‌ها به دلیل تعطیلی بانکی روز چهارشنبه، در روزهای مختلف هفته برگزار خواهند شد.

نکته قابل‌توجه اینکه با کاهش شدید بازده اوراق خزانه‌داری 10ساله به زیر سطح 5 درصد، تقاضا در این حراج‌ها می‌تواند پیامدهایی دوگانه داشته باشد. تقاضای قدرتمند از سوی سرمایه‌گذاران داخلی ممکن است نشانه‌ای از افزایش ریسک‌گریزی باشد؛ در حالی که تقاضای ضعیف می‌تواند بیانگر عدم تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش بازده پایین‌تر باشد و در نتیجه، نگرانی آنها درباره وضعیت مالی دولت آمریکا را آشکار کند.

آیا جفت‌ارز دلار ین از محدوده نوسانی فعلی خارج خواهد شد؟

از اواسط سپتامبر تاکنون، جفت‌ارز دلار آمریکا ین ژاپن (USDJPY) در محدوده‌ای مشخص نوسان کرده و دوره‌های متناوب تقویت و تضعیف دلار نتوانسته‌اند به شکست این محدوده منجر شوند.

ترکیبی از انتظارات برای اتخاذ سیاست مالی انقباضی‌تر در آمریکا، کاهش قیمت نفت، انتشار داده‌های اقتصادی ضعیف‌تر از انتظار و تضعیف انتظارات برای افزایش نرخ بهره فدرال رزرو می‌تواند فشار نزولی بر دلار وارد کند. در مقابل، انتظارات برای افزایش نرخ بهره بانک مرکزی ژاپن (BoJ) ممکن است همچنان پابرجا بماند؛ زیرا کاهش قیمت انرژی می‌تواند منافع قابل‌توجهی برای اقتصاد ژاپن به همراه داشته باشد و با تقویت قدرت خرید خانوارها، به افزایش مخارج مصرف‌کنندگان کمک کند. تداوم مخارج مالی دولت نیز می‌تواند از این چشم‌انداز حمایت کند.

کاهش جفت‌ارز دلار ین به زیر سطح 156.74 می‌تواند مسیر حرکت به سمت محدوده 155 ین را هموار کند؛ به‌ویژه اگر در سخنرانی‌های هفته آینده مقامات فدرال رزرو، اعضای داویش دست بالا را داشته باشند.

آیا طلا برای آغاز یک روند صعودی جدید آماده می‌شود؟

طلا به‌سرعت از آرایش سیاسی جدید آمریکا بهره برد و در پی افزایش احتمال اتخاذ سیاست‌های مالی مسئولانه‌تر از سوی دولت آمریکا در آینده، با رشدی قابل‌توجه به سمت سطح 4,150 دلار حرکت کرد.

با این حال، روند کوتاه‌مدت طلا به دلیل بالا بودن بازده واقعی اوراق و قدرت دلار آمریکا همچنان نزولی باقی مانده است. در چنین شرایطی، عبور قیمت از سطح 4,280 دلار، که معادل اصلاح 50 درصدی افت آگوست تا اکتبر است، می‌تواند فروشندگان طلا را با چالشی جدی مواجه کند. هدف نهایی خریداران نیز میانگین متحرک ساده 200روزه (SMA) در محدوده 4,470 دلار خواهد بود.