رشد انفجاری هوش مصنوعی در دو سال اخیر، انویدیا را به یکی از ارزشمندترین شرکتهای جهان تبدیل کرده است. تقاضا برای پردازندههای پیشرفته این شرکت به حدی افزایش یافته که مشتریان بزرگ آن، از شرکتهای ابری گرفته تا غولهای فناوری، برای دریافت ظرفیت جدید با محدودیت عرضه مواجه هستند.
- انویدیا در دو سال مالی اخیر حدود ۳۰۹ میلیارد دلار درآمد از بخش مراکز داده ثبت کرده، اما بیشتر تراشههای فروختهشده همچنان تا سال ۲۰۲۸ فعال خواهند بود.
- غولهای فناوری مانند مایکروسافت، آلفابت و متا عمر مفید تجهیزات خود را بین ۵ تا ۶ سال در نظر گرفتهاند.
- چالش آینده انویدیا ممکن است نه از سوی رقبا، بلکه از سوی تراشههایی باشد که قبلاً فروخته شده و هنوز نیاز به جایگزینی ندارند.
- رشد آینده شرکت بیش از هر چیز به تقاضای ظرفیتهای جدید هوش مصنوعی وابسته است، نه تعویض سریع تجهیزات موجود.
با این حال، در پشت این داستان موفقیت یک پرسش مهم شکل گرفته است؛ اگر تراشههایی که امروز به مشتریان فروخته میشوند، برای سالها بدون افت عملکرد به فعالیت ادامه دهند، آیا همین موضوع در آینده به محدود شدن تقاضا برای محصولات جدید انویدیا تبدیل نمیشود؟
بررسی گزارشهای مالی بزرگترین مشتریان انویدیا نشان میدهد بخش قابلتوجهی از سختافزارهای هوش مصنوعی خریداریشده در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، احتمالاً تا پایان دهه همچنان فعال خواهند بود. این موضوع میتواند معادله رشد آینده انویدیا را پیچیدهتر کند؛ زیرا بخش مهمی از درآمد آینده این شرکت باید از ساخت ظرفیتهای جدید حاصل شود، نه جایگزینی تجهیزات قدیمی.
رشد تاریخی انویدیا در بازار مراکز داده
کسبوکار مراکز داده انویدیا طی چند سال گذشته رشدی کمسابقه تجربه کرده است. درآمد این بخش در سال مالی ۲۰۲۴ حدود ۴۷.۵ میلیارد دلار بود، اما در سال مالی ۲۰۲۵ با رشد ۱۴۲ درصدی به ۱۱۵.۲ میلیارد دلار رسید. این روند در سال مالی ۲۰۲۶ نیز ادامه یافت و درآمد مراکز داده با افزایش ۶۸ درصدی به حدود ۱۹۳.۷ میلیارد دلار رسید.
در مجموع، انویدیا تنها طی دو سال مالی اخیر حدود ۳۰۹ میلیارد دلار تجهیزات و راهکارهای محاسباتی به بازار عرضه کرده است؛ حجم عظیمی از سختافزار که تقریباً تمام آن هنوز در مراکز داده مشتریان فعال است اما مسئله اصلی اینجاست که این تجهیزات چه زمانی از چرخه استفاده خارج خواهند شد. بر اساس برآوردهای مالی شرکتهای بزرگ فناوری، پاسخ احتمالاً «نه به این زودی» است.
عمر مفید طولانی تراشههای هوش مصنوعی
مایکروسافت در گزارشهای مالی خود اعلام کرده که عمر مفید سرورها و تجهیزات شبکه را بین ۲ تا ۶ سال در نظر میگیرد. آلفابت نیز معمولاً برای سرورها و تجهیزات شبکه دوره استهلاک ۶ ساله دارد.
متا نیز در سال ۲۰۲۵ عمر مفید بیشتر سرورها و تجهیزات شبکه خود را به ۵.۵ سال افزایش داد. این تغییر باعث شد هزینه استهلاک این شرکت در همان سال حدود ۲.۹ میلیارد دلار کاهش پیدا کند و سود هر سهم آن حدود ۱ دلار افزایش یابد.
این تغییرات نشان میدهد شرکتهای بزرگ فناوری معتقدند تجهیزات هوش مصنوعی خریداریشده، برخلاف بسیاری از فناوریهای گذشته، میتوانند برای مدت طولانی ارزش اقتصادی ایجاد کنند.
البته آمازون دیدگاه متفاوتی دارد. این شرکت در ابتدا در سال ۲۰۲۴ عمر مفید بخشی از سرورها را از پنج سال به شش سال افزایش داد، اما یک سال بعد دوباره برای بخشی از تجهیزات آن را به پنج سال کاهش داد.
دلیل این تصمیم، سرعت بالای توسعه فناوری هوش مصنوعی و یادگیری ماشین اعلام شد. آمازون معتقد بود شتاب نوآوری ممکن است باعث شود برخی تجهیزات سریعتر از گذشته قدیمی شوند.
این تصمیم باعث افزایش هزینه استهلاک و کاهش سود حسابداری آمازون در سال ۲۰۲۵ شد، اما از طرف دیگر نشان میدهد سرعت تغییر فناوری میتواند یکی از عوامل مهم در چرخه جایگزینی تجهیزات باشد.
چرا سال ۲۰۲۸ برای انویدیا اهمیت دارد؟
یکی از پرسشهای کلیدی بازار این است که در سال ۲۰۲۸ چه میزان از تجهیزات فعلی انویدیا نیاز به جایگزینی خواهند داشت. پاسخ بر اساس برنامههای استهلاک مشتریان چندان امیدوارکننده نیست.
یک سیستم خریداریشده در سال ۲۰۲۴ با عمر مفید پنج سال، حداقل تا سال ۲۰۲۹ به فعالیت ادامه خواهد داد. اگر عمر مفید آن شش سال باشد، جایگزینی آن تا سال ۲۰۳۰ نیز به تعویق میافتد. به همین دلیل، بخش عمدهای از موج خریدهای عظیم سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ احتمالاً در سال ۲۰۲۸ همچنان در حال استفاده خواهد بود.
این یعنی رشد مورد انتظار انویدیا در آن دوره بیشتر باید از توسعه ظرفیتهای جدید هوش مصنوعی حاصل شود، نه فروش مجدد برای جایگزینی تجهیزات قدیمی.
مدیر مالی انویدیا، کلت کرِس، در آخرین گزارش مالی شرکت اعلام کرده که انویدیا انتظار دارد درآمد سال مالی ۲۰۲۸ حدود ۷۰ درصد رشد کند. او این چشمانداز را همچنان وابسته به محدودیت عرضه و تقاضای بالای مشتریان دانسته است اما تداوم این رشد به یک عامل مهم بستگی دارد: آیا مشتریان حاضر خواهند بود قبل از پایان عمر اقتصادی تجهیزات فعلی، نسلهای جدید را خریداری کنند؟
تراشههای قدیمی؛ رقیبی برای نسلهای جدید
خود انویدیا نیز به دوام بالای محصولاتش اشاره کرده است. کلت کرِس در یک تماس مالی اعلام کرده بود تراشههای A100 که حدود شش سال قبل عرضه شده بودند، همچنان با ظرفیت کامل در حال فعالیت هستند. او دلیل این موضوع را قدرت نرمافزار CUDA و سازگاری طولانیمدت اکوسیستم انویدیا دانست. اما همین نقطه قوت میتواند یک چالش بالقوه نیز باشد.
تراشهای که سالها پس از خرید همچنان درآمدزایی میکند، ظرفیتی است که مشتری قبلاً برای آن هزینه کرده است. بنابراین ممکن است بخشی از تقاضایی که سرمایهگذاران برای سالهای آینده انتظار دارند، با تأخیر مواجه شود.
بهخصوص در بخش پردازش روزمره مدلهای هوش مصنوعی، که به آن استنتاج گفته میشود، نسلهای قبلی تراشهها میتوانند همچنان عملکرد قابلقبولی ارائه دهند.
وقتی هزینه خرید یک تراشه قدیمی کاملاً مستهلک شده باشد، مالک آن میتواند با قیمت پایینتر خدمات پردازشی ارائه کند؛ زیرا تنها هزینههای جاری مانند برق و نگهداری باقی میماند. این موضوع میتواند به شکلگیری بازاری رقابتی برای ظرفیتهای پردازشی دستدوم منجر شود.
“
«به نظر من، بازار در حال حاضر بیشتر بر قدرت انحصاری انویدیا در زنجیره هوش مصنوعی تمرکز کرده و کمتر به چرخه عمر محصولات توجه دارد. مزیت اصلی انویدیا فقط سختافزار نیست؛ بلکه ترکیب تراشه، نرمافزار CUDA و اکوسیستم گسترده آن است. اما همین مزیت میتواند یک شمشیر دو لبه باشد؛ زیرا محصولی که سالها ارزش عملیاتی خود را حفظ میکند، سرعت جایگزینی را کاهش میدهد. در نهایت، مسیر سهام انویدیا در سالهای آینده به این بستگی دارد که رشد تقاضای هوش مصنوعی چقدر سریعتر از افزایش عمر مفید تجهیزات موجود حرکت کند. اگر توسعه کاربردهای جدید هوش مصنوعی ادامه یابد، انویدیا همچنان برنده اصلی خواهد بود؛ اما اگر بازار به سمت استفاده طولانیتر از سختافزار فعلی حرکت کند، حتی بزرگترین شرکت تراشه جهان نیز با مسئلهای روبهرو خواهد شد که از درون موفقیت خودش ایجاد شده است.»
بابک شیری
انویدیا روی نسلهای جدید حساب میکند
البته انویدیا معتقد است مشتریان همچنان برای دستیابی به نسلهای جدید با سرعت بالا رقابت خواهند کرد. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، اعلام کرده که هر نسل جدید از محصولات شرکت، درآمد بیشتری به ازای هر واحد مصرف انرژی در مراکز داده ایجاد میکند.
به گفته او، نسل Hopper حدود ۱۸ میلیارد دلار درآمد به ازای هر گیگاوات ظرفیت مرکز داده ایجاد میکند، در حالی که این رقم در پلتفرم جدید Vera Rubin به حدود ۴۰ میلیارد دلار خواهد رسید.
این افزایش بهرهوری اقتصادی یکی از دلایلی است که انویدیا انتظار دارد مشتریان حتی پیش از پایان عمر کامل تجهیزات قبلی، به سمت نسلهای جدید حرکت کنند.
شرکت همچنین اعلام کرده ظرفیت محاسباتی آن در تمام خدمات ابری که با آنها همکاری دارد، همچنان به طور کامل استفاده میشود و محدودیت عرضه حداقل تا پایان سال مالی ۲۰۲۸ ادامه خواهد داشت.
بازار سهام؛ رشد بالا با انتظارهای بزرگ
سهام انویدیا در زمان انتشار این گزارش در محدوده ۲۳۰ دلار معامله میشود و ارزش بازار شرکت حدود ۵.۶ تریلیون دلار است. این سهم با نسبت قیمت به سود حدود ۲۹ برابر معامله میشود؛ رقمی که با توجه به رشد تاریخی شرکت و چشمانداز هوش مصنوعی، از نظر برخی سرمایهگذاران همچنان منطقی ارزیابی میشود اما ارزشگذاری بالای انویدیا باعث شده کوچکترین نشانهای از کاهش شتاب رشد، اهمیت زیادی پیدا کند.
اگر شرکتهای بزرگ فناوری عمر مفید تجهیزات خود را دوباره افزایش دهند، ممکن است بخشی از تقاضای جایگزینی که بازار انتظار آن را دارد، به سالهای بعد منتقل شود.
در مقابل، اگر سرعت توسعه هوش مصنوعی باعث شود تجهیزات قدیمی سریعتر از انتظار کنار گذاشته شوند، موج جدیدی از تقاضا برای محصولات انویدیا شکل خواهد گرفت.
جمعبندی
انویدیا همچنان رهبر بلامنازع بازار تراشههای هوش مصنوعی است و تقاضا برای محصولات این شرکت در کوتاهمدت همچنان بسیار قدرتمند باقی مانده است.
با این حال، یکی از مهمترین چالشهای آینده این شرکت ممکن است از جایی بیاید که کمتر مورد توجه بازار قرار گرفته است: دوام بالای محصولاتی که قبلاً فروخته شدهاند.
هرچه تراشههای انویدیا بیشتر عمر کنند و بهرهوری خود را حفظ کنند، مشتریان دیرتر به خرید نسلهای جدید نیاز پیدا خواهند کرد. بنابراین موفقیت آینده شرکت نه فقط به توانایی تولید تراشههای بهتر، بلکه به سرعتی بستگی دارد که اقتصاد هوش مصنوعی برای پذیرش نسلهای جدید سختافزار ایجاد میکند.
در ترجمه برخی نقاط این گزارش از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.
