جنگ ایران چگونه معادلات طلای جهان را تغییر داد؟ فروش ذخایر طلا توسط دولت‌ها آغاز شد

جنگ ایران همچنان بر خرید و فروش طلا توسط بانک‌های مرکزی و نهادهای دولتی اثرگذار است و یکی از پایه‌های اصلی رشد چندساله بازار طلا را با بی‌ثباتی مواجه کرده است.

روز پنجشنبه (1 مرداد)، صندوق دولتی نفت آذربایجان (SOFAZ) اعلام کرد که فروش طلا را در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ متوقف کرده است. ذخایر طلای این صندوق تا پایان ماه ژوئن به ۱۷۸.۱ تن رسید که فلز زرد ۳۱.۴ درصد از کل پرتفوی سرمایه‌گذاری SOFAZ را تشکیل می‌دهد.

در گزارش SOFAZ آمده است: در پی آغاز درگیری میان آمریکا و ایران در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، نوسانات شدیدی در بازارهای مالی و انرژی جهان مشاهده شد و این جنگ تأثیر منفی بر تمامی حوزه‌های سرمایه‌گذاری گذاشت. در سه‌ماهه دوم، قیمت بسیاری از ابزارهای مالی بهبود یافت و بازدهی مثبتی ثبت کردند، اما طلا تأثیر منفی بر مجموع دارایی‌های تحت مدیریت داشت.

✔️ بیشتر بخوانید: شوک نفت ۱۰۰ دلاری چه بلایی سر طلا می‌آورد؟

این گزارش همچنین افزود: قیمت طلا در ابتدای سه‌ماهه نخست به‌شدت افزایش یافت؛ چراکه عواملی ساختاری مانند تضعیف دلار آمریکا و تغییر مسیر سرمایه‌گذاران از اوراق دولتی و ارزها به سمت دارایی‌های واقعی از آن حمایت کردند. با این حال، قیمت طلا در پایان سه‌ماهه نخست با افت شدیدی مواجه شد و این روند نزولی در سه‌ماهه دوم نیز در پی افزایش نرخ‌های بهره واقعی ادامه یافت.

کاهش ذخایر طلای پاکستان

بر اساس داده‌های ماهانه منتشرشده توسط بانک مرکزی پاکستان (SBP)، ذخایر طلای این کشور نیز از ماه مه تا ژوئن بیش از ۱۱.۴ درصد کاهش یافته است.

ذخایر طلای پاکستان که شامل سپرده‌های طلا و طلای حاصل از قراردادهای سواپ (Swap) است، در پایان ماه ژوئن به ۸.۳۹ میلیارد دلار رسید؛ در حالی که این رقم در ماه مه ۹.۴۷ میلیارد دلار بود. با این وجود، ذخایر طلا همچنان ۲۲.۶ درصد بالاتر از رقم ۶.۸۴ میلیارد دلاری ژوئن ۲۰۲۵ باقی مانده است.

مجموع ذخایر بانک مرکزی پاکستان، با در نظر گرفتن تعهدات مربوط به قراردادهای آتی و معاوضه، در ژوئن به ۱۸.۵ میلیارد دلار افزایش یافت؛ در حالی که این رقم در ماه قبل ۱۷.۲۷ میلیارد دلار بود. این افزایش معادل ۱.۲۳ میلیارد دلار یا ۷.۱ درصد رشد ماهانه و ۳.۸۶ میلیارد دلار یا ۲۶.۴ درصد رشد سالانه بوده است.

فشار جنگ ایران بر ذخایر طلای جهانی

جنگ ایران تأثیر قابل توجهی بر ذخایر طلای جهانی گذاشته است؛ به‌ویژه در اقتصادهای نوظهور که افزایش قیمت نفت باعث شده برخی بانک‌های مرکزی و نهادهای دولتی خرید طلا را کاهش دهند، در حالی که برخی دیگر برای تأمین هزینه‌های انرژی یا حمایت از ارزش پول ملی خود ناچار به فروش مستقیم ذخایر طلای خود شده‌اند.

✔️ بیشتر بخوانید: اگر طلا سقوط کرد، نترسید! توصیه مهم به سرمایه‌گذاران

در ماه مارس، بانک مرکزی ترکیه اعلام کرد ذخایر طلای این کشور بیش از ۱۱۸ تن کاهش یافته است؛ چرا که آنکارا تلاش می‌کند از ارزش پول ملی خود حمایت کند. طبق گزارش‌ها، این بزرگ‌ترین کاهش ذخایر طلای ترکیه از سال ۲۰۱۳ تاکنون محسوب می‌شود.

بانک مرکزی ترکیه اعلام کرده است که بخشی از طلای خود را فروخته، اما بخش عمده‌ای از آن را از طریق قراردادهای سواپ (Swap) به نقدینگی تبدیل کرده است. این نقدینگی برای خرید لیر و سایر ارزهای خارجی با هدف حمایت از اقتصاد کشور مورد استفاده قرار گرفته است.

روسیه؛ فروشنده بزرگ دیگر بازار طلا

روسیه نیز در سال جاری به یکی از فروشندگان عمده طلا تبدیل شده است؛ چرا که با کسری بودجه سنگین ناشی از هزینه‌های ادامه‌دار جنگ اوکراین و پیامدهای تحریم‌های بین‌المللی دست‌وپنجه نرم می‌کند.

بر اساس آخرین داده‌های بانک مرکزی روسیه (CBR) در ۲۰ ژوئیه، ذخایر طلای این کشور از ابتدای سال تاکنون ۱.۴ میلیون اونس، معادل ۴۳.۵ تن، کاهش یافته است.

بانک مرکزی روسیه اعلام کرد ذخایر رسمی طلای این کشور در آغاز ماه ژوئیه به ۷۳.۴ میلیون اونس تروا، معادل حدود ۲۲۸۲ تن، رسیده است. ارزش این ذخایر از سوی بانک مرکزی روسیه حدود ۲۹۹ میلیارد دلار برآورد شده است.

این ششمین ماه متوالی است که ذخایر رسمی طلای روسیه کاهش پیدا می‌کند و شدت این افت قابل توجه بوده است. در ماه آوریل، بانک مرکزی روسیه اعلام کرده بود که ذخایر طلای این کشور شدیدترین کاهش خود در یک دوره سه‌ماهه طی ۲۵ سال گذشته را تجربه کرده است.

✔️ بیشتر بخوانید: طلا زیر سایه جنگ: رشد بعدی طلا از کجا شروع می‌شود؟