آیا میکرون و سندیسک وارد یک چرخه طلایی جدید شده‌اند؟

بازار تراشه‌های حافظه یکی از قدرتمندترین دوره‌های رشد خود را تجربه می‌کند. افزایش سرمایه‌گذاری جهانی در زیرساخت‌های هوش مصنوعی باعث شده تقاضا برای حافظه‌های پیشرفته به‌شدت افزایش یابد و شرکت‌هایی مانند میکرون تکنولوژی و سندیسک با رشد چشمگیر درآمد، افزایش حاشیه سود و ثبت رکوردهای جدید در سودآوری مواجه شوند.

اما یک پرسش مهم همچنان برای سرمایه‌گذاران باقی مانده است: آیا این رونق ادامه‌دار خواهد بود یا بازار حافظه دوباره وارد چرخه سنتی رونق و سقوط خواهد شد؟

در گذشته، صنعت حافظه یکی از چرخه‌ای‌ترین بخش‌های صنعت نیمه‌رساناها بوده است؛ دوره‌هایی که در آن افزایش تقاضا باعث رشد شدید قیمت‌ها می‌شد و سپس ورود ظرفیت‌های جدید، بازار را با مازاد عرضه و سقوط سودآوری مواجه می‌کرد.

با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند چرخه فعلی به دلیل نقش حیاتی حافظه در توسعه هوش مصنوعی، تفاوت‌های مهمی با دوره‌های گذشته دارد.

چرا بازار حافظه دوباره داغ شده است؟

شرکت Micron Technology یکی از سه تولیدکننده بزرگ حافظه DRAM در جهان است؛ بازاری که در کنار شرکت‌های کره‌ای SK Hynix و Samsung Electronics کنترل می‌شود.

میکرون همچنین بخش قابل توجهی از درآمد خود را از حافظه NAND یا فلش مموری به دست می‌آورد.

در سوی دیگر، SanDisk به‌صورت تخصصی روی حافظه‌های فلش فعالیت می‌کند.

رشد اخیر هر دو بازار DRAM و NAND ارتباط مستقیمی با توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی دارد؛ زیرا مراکز داده جدید برای آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی به حجم عظیمی از حافظه و ذخیره‌سازی نیاز دارند.

چرخه قبلی حافظه چگونه شکست خورد؟

بازار NAND در دوران همه‌گیری کرونا وارد یک دوره صعودی شدید شد. افزایش تقاضا برای لپ‌تاپ، گوشی‌های هوشمند و تجهیزات الکترونیکی باعث شد تولیدکنندگان حافظه ظرفیت‌های خود را افزایش دهند.

اما پس از پایان همه‌گیری، تقاضا کاهش یافت و بازار با حجم زیادی از عرضه مواجه شد.

نتیجه این اتفاق:

• سقوط قیمت حافظه NAND
• کاهش شدید حاشیه سود
• ثبت زیان عملیاتی توسط برخی تولیدکنندگان
• کاهش ظرفیت تولید توسط شرکت‌های بزرگ حافظه

در واکنش به این بحران، تولیدکنندگان حافظه تمرکز خود را از افزایش حجم تولید NAND به سمت محصولات سودآورتری مانند حافظه‌های پیشرفته DRAM و HBM منتقل کردند.

هوش مصنوعی معادله بازار حافظه را تغییر داد

با آغاز موج هوش مصنوعی، نیاز مراکز داده به حافظه‌های پرسرعت به‌شدت افزایش یافت.

مدل‌های هوش مصنوعی بزرگ برای آموزش و پردازش به پردازنده‌های قدرتمند مانند GPUها و حافظه‌های تخصصی نیاز دارند. در این میان، High Bandwidth Memory (HBM) به یکی از مهم‌ترین اجزای زیرساخت هوش مصنوعی تبدیل شده است.

HBM در کنار پردازنده‌های هوش مصنوعی قرار می‌گیرد تا سرعت انتقال داده افزایش یافته و مصرف انرژی کاهش پیدا کند.

افزایش تقاضا برای GPUها باعث افزایش تقاضا برای HBM شد و تولیدکنندگان DRAM ظرفیت خود را به سمت این بازار هدایت کردند. نتیجه، کاهش عرضه عمومی DRAM و افزایش قیمت‌ها بود.

چرا ممکن است این چرخه با گذشته متفاوت باشد؟

بازار حافظه معمولاً به دلیل ماهیت سرمایه‌بر خود، چرخه‌های شدید رونق و رکود دارد. زمانی که قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کنند، شرکت‌ها ظرفیت تولید را بالا می‌برند و پس از ورود عرضه جدید، قیمت‌ها سقوط می‌کنند.

اما شرایط فعلی چند تفاوت مهم دارد.

اول اینکه HBM به بخش جدایی‌ناپذیر زیرساخت هوش مصنوعی تبدیل شده است و افزایش ظرفیت تولید آن ساده نیست.

یکی از محدودیت‌های اصلی این است که تولید HBM به تجهیزات پیشرفته لیتوگرافی EUV نیاز دارد؛ ماشین‌هایی که تنها شرکت ASML توانایی ساخت آن‌ها را دارد.

علاوه بر این، تولید HBM نسبت به حافظه DRAM معمولی به ظرفیت بیشتری از ویفر نیاز دارد و فشار بیشتری بر خطوط تولید وارد می‌کند.

بنابراین حتی با افزایش تقاضا، تولیدکنندگان نمی‌توانند به‌سرعت عرضه را افزایش دهند.

قراردادهای بلندمدت؛ کاهش نوسان صنعت حافظه

یکی دیگر از تفاوت‌های مهم این چرخه، تغییر رفتار تولیدکنندگان است.

شرکت‌های بزرگ حافظه برای نخستین بار شروع به امضای قراردادهای بلندمدت با مشتریان کرده‌اند. این قراردادها می‌تواند دید مالی شرکت‌ها را افزایش داده و شدت چرخه‌های شدید گذشته را کاهش دهد.

همزمان، بازار حافظه فلش نیز همچنان با محدودیت عرضه روبه‌رو است؛ زیرا تولیدکنندگان فضای محدود کارخانه‌های پیشرفته خود را بیشتر به تولید HBM اختصاص داده‌اند.

از سوی دیگر، رشد هوش مصنوعی عاملی‌ها (AI Agents) می‌تواند تقاضا برای ذخیره‌سازی بلندمدت داده را افزایش دهد و فرصت‌های جدیدی برای حافظه‌های پرسرعت ایجاد کند.

فرصت جدید برای سهام حافظه؟

در سال‌های گذشته، سهام شرکت‌های حافظه معمولاً با نسبت‌های ارزش‌گذاری پایین معامله می‌شدند، زیرا سرمایه‌گذاران انتظار داشتند دوره‌های سودآوری بالا کوتاه‌مدت باشد.

اما اگر چرخه فعلی به دلیل رشد هوش مصنوعی طولانی‌تر از گذشته شود، ارزش‌گذاری فعلی شرکت‌هایی مانند میکرون، سندیسک و سایر تولیدکنندگان حافظه ممکن است ظرفیت رشد بیشتری داشته باشد.

سرمایه‌گذاران اکنون در حال بررسی این موضوع هستند که آیا صنعت حافظه وارد یک دوره ساختاری جدید شده است یا اینکه این رونق نیز مانند چرخه‌های گذشته در نهایت با افزایش عرضه پایان خواهد یافت.

“

«چرخه فعلی بازار حافظه تفاوت‌های مهمی با رونق‌های گذشته دارد. این بار تقاضا نه از مصرف‌کنندگان، بلکه از موج عظیم سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی و مراکز داده ایجاد شده است. محدودیت تولید HBM، نیاز روزافزون مدل‌های AI به حافظه و قراردادهای بلندمدت می‌تواند دوره سودآوری شرکت‌هایی مانند میکرون و سندیسک را طولانی‌تر کند. با این حال، برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای، مهم‌ترین عامل همچنان تعادل میان رشد تقاضای هوش مصنوعی و توانایی تولیدکنندگان برای افزایش عرضه خواهد بود؛ زیرا تاریخ صنعت حافظه نشان داده است که هیچ دوره رونقی بدون ریسک پایان چرخه باقی نمی‌ماند.»

بابک شیری