بازارهای مالی در آستانه نشست جدید کمیته بازار آزاد فدرال رزرو آمریکا (FOMC) با یک پرسش مهم روبهرو هستند: آیا کوین وارش، رئیس جدید فدرال رزرو، در شرایط افزایش دوباره نگرانیهای تورمی، نرخ بهره را افزایش خواهد داد؟
با وجود رشد قیمت انرژی، تنشهای ژئوپلیتیکی و فشار برخی اعضای فدرال رزرو برای سیاست پولی سختگیرانهتر، تحلیلگران معتقدند احتمال افزایش نرخ بهره در این نشست همچنان پایین است.
وارش برای خودداری از افزایش نرخ بهره سه دلیل اصلی دارد: نخست، او معتقد نیست شوکهای قیمتی فعلی الزاماً تورم پایدار ایجاد میکنند؛ دوم، افزایش نرخ بهره میتواند برنامه اصلاحات داخلی او در فدرال رزرو را تضعیف کند؛ و سوم، چنین تصمیمی میتواند ریسکهای سیاسی قابل توجهی در تعامل با دولت دونالد ترامپ ایجاد کند.
- کوین وارش احتمالاً در نشست فعلی فدرال رزرو از افزایش نرخ بهره خودداری میکند.
- افزایش قیمت انرژی ناشی از تنشهای خاورمیانه از نگاه وارش لزوماً به معنای تورم پایدار نیست.
- تورم پایه آمریکا در ماه ژوئن کاهش یافته و فشارهای قیمتی گستردهتر نشده است.
- افزایش نرخ بهره میتواند پیام آغاز یک چرخه انقباضی جدید را به بازار ارسال کند.
- تصمیم فدرال رزرو تحت تأثیر ملاحظات اقتصادی و سیاسی قرار دارد.
آیا فدرال رزرو آماده آغاز چرخه افزایش نرخ بهره است؟
بازارها در روزهای اخیر احتمال افزایش ۲۵ واحد پایهای نرخ بهره در نشست جولای را افزایش دادهاند. بر اساس ابزار CME FedWatch، احتمال چنین اقدامی حدود ۴۰ درصد برآورد شده است.
با این حال، تجربه تاریخی نشان میدهد افزایش نرخ بهره معمولاً یک اقدام منفرد نیست. زمانی که فدرال رزرو پس از یک دوره توقف نرخها را افزایش میدهد، بازارها انتظار دارند این اقدام آغاز یک چرخه جدید افزایش نرخ باشد.
به همین دلیل، تصمیم وارش تنها درباره یک افزایش ۲۵ واحد پایهای نیست؛ بلکه میتواند بهعنوان سیگنالی درباره مسیر کلی سیاست پولی آمریکا در ماههای آینده تفسیر شود.
در صورتی که فدرال رزرو نرخ بهره را افزایش دهد، سرمایهگذاران ممکن است انتظار افزایشهای بیشتری را در جلسات آینده داشته باشند؛ موضوعی که میتواند شرایط مالی را سختتر کرده و بر بازار سهام، اوراق قرضه و داراییهای پرریسک فشار وارد کند.
شوک انرژی و هوش مصنوعی؛ آیا واقعاً تورمزا هستند؟
یکی از مهمترین بحثهای فعلی در فدرال رزرو، نحوه برخورد با شوکهای عرضه است.
پس از افزایش تنشها میان آمریکا و ایران و اختلال در آتشبس، قیمت سوخت و انرژی رشد کرد. برخی اعضای فدرال رزرو معتقدند افزایش قیمت نفت میتواند دوباره تورم را تقویت کند.
اما وارش دیدگاه متفاوتی دارد. او معتقد است افزایش قیمت برخی کالاها که ناشی از عوامل بیرونی مانند محدودیت عرضه انرژی است، الزاماً به معنی ایجاد تورم گسترده در اقتصاد نیست.
به گفته او، فدرال رزرو نمیتواند در کوتاهمدت ظرفیت پالایشگاهها یا عرضه انرژی را افزایش دهد؛ بنابراین استفاده از افزایش نرخ بهره برای مقابله با چنین شوکهایی ممکن است اثر محدودی داشته باشد.
از سوی دیگر، برخی سیاستگذاران درباره اثرات سرمایهگذاری عظیم شرکتهای فناوری در حوزه هوش مصنوعی هشدار دادهاند. افزایش تقاضا برای تراشهها، برق و زیرساختهای محاسباتی میتواند قیمت برخی نهادهها را افزایش دهد.
اما وارش معتقد است افزایش یکباره قیمتها لزوماً تورم پایدار ایجاد نمیکند، زیرا اقتصاد میتواند با افزایش عرضه به این تغییرات واکنش نشان دهد.
دادههای تورمی مسیر افزایش نرخ بهره را دشوار کردهاند
دادههای اقتصادی اخیر نیز استدلال طرفداران افزایش فوری نرخ بهره را تضعیف کرده است.
شاخص قیمت مصرفکننده آمریکا (CPI) در ماه ژوئن نسبت به سال قبل ۳.۵ درصد افزایش یافت؛ رقمی که همچنان بالاتر از هدف ۲ درصدی فدرال رزرو است، اما نسبت به ماه قبل کاهش داشته است.
همچنین تورم هسته (Core CPI) که قیمت مواد غذایی و انرژی را حذف میکند، به ۲.۶ درصد کاهش یافته است.
بازار کار نیز همچنان نسبتاً مقاوم باقی مانده است. اگرچه رشد اشتغال در ماه ژوئن کاهش یافت، اقتصاد آمریکا همچنان توانسته سطح اشتغال قابل قبولی حفظ کند و نرخ بیکاری به ۴.۲ درصد رسیده است.
وارش همچنین معتقد است افزایش بهرهوری ناشی از فناوریهای جدید، بهویژه هوش مصنوعی، میتواند امکان رشد اقتصادی سریعتر بدون افزایش شدید تورم را فراهم کند.
اصلاحات وارش در فدرال رزرو؛ چرا زمان برای او اهمیت دارد؟
کوین وارش پس از آغاز ریاست خود، چندین کارگروه داخلی در فدرال رزرو ایجاد کرده است که قرار است در سال ۲۰۲۶ و پس از آن درباره موضوعاتی مانند:
- نحوه تحلیل تورم،
- تأثیر هوش مصنوعی بر اقتصاد،
- مدل ارتباطی فدرال رزرو با بازارها،
- ساختار جلسات و اطلاعرسانی بانک مرکزی،
گزارش ارائه دهند.
تحلیلگران معتقدند اگر وارش در همین مرحله نرخ بهره را افزایش دهد، ممکن است این پیام را ارسال کند که او پیش از تکمیل این بررسیها، نتیجهگیری خود را انجام داده است.
از دید برخی کارشناسان، حفظ نرخها در شرایط فعلی به وارش اجازه میدهد اصلاحات موردنظر خود را با قدرت بیشتری پیش ببرد و بعداً بر اساس دادههای جدید تصمیمگیری کند.
ریسک سیاسی تصمیم فدرال رزرو
عامل سوم در تصمیم وارش، فضای سیاسی آمریکا است.
اگرچه وارش تأکید کرده تصمیمهای خود را مستقل از دولت اتخاذ خواهد کرد، اما رابطه میان فدرال رزرو و دولت ترامپ همچنان یکی از عوامل مهم بازار است.
ترامپ بارها خواستار کاهش نرخ بهره شده و از سیاستهای قبلی فدرال رزرو انتقاد کرده است. افزایش نرخ بهره در این مقطع میتواند باعث تشدید اختلافات سیاسی میان کاخ سفید و بانک مرکزی شود.
همچنین احتمال تغییرات آینده در ترکیب هیئت مدیره فدرال رزرو اهمیت زیادی دارد. خروج احتمالی جروم پاول از هیئت مدیره میتواند فرصت جدیدی برای دولت آمریکا جهت معرفی اعضای آینده ایجاد کند؛ موضوعی که وارش نیز باید در محاسبات سیاسی خود در نظر بگیرد.
واکنش بازارها؛ دلار در انتظار تصمیم فدرال رزرو
در آستانه نشست فدرال رزرو، دلار آمریکا به بالاترین سطح یک ماه اخیر نزدیک شده است، زیرا معاملهگران همچنان احتمال افزایش نرخ بهره را در قیمتها لحاظ میکنند.
شاخص دلار در محدوده ۱۰۱.۵۵ قرار گرفته و بازار ارز همچنان منتظر نشانههای جدید از مسیر سیاست پولی آمریکا است.
در صورت افزایش غیرمنتظره نرخ بهره، احتمال تقویت بیشتر دلار وجود دارد؛ اما اگر فدرال رزرو نرخها را ثابت نگه دارد، تمرکز بازار به سمت زمانبندی افزایشهای احتمالی آینده منتقل خواهد شد.
“
«تصمیم کوین وارش در نشست فعلی فدرال رزرو فراتر از یک تغییر ساده در نرخ بهره است؛ این تصمیم میتواند چارچوب واکنش بانک مرکزی آمریکا به تورم، فناوری و شوکهای عرضه را مشخص کند. کاهش تورم هسته، نبود نشانههای گسترده از فشار قیمتی و تردید درباره اثر واقعی شوکهای انرژی و هوش مصنوعی، فضای افزایش فوری نرخ بهره را پیچیده کرده است. مسیر آینده به سه عامل کلیدی وابسته خواهد بود: سیگنالهای وارش درباره سیاست پولی آینده، روند تورم آمریکا و میزان تحمل فدرال رزرو در برابر فشارهای سیاسی و اقتصادی.»
بابک شیری
